'Chênh vênh' sau kỳ nghỉ Tết

Tết khép lại, khoảng trống mở ra

Với nhiều người trẻ, Tết Nguyên đán là chuyến tàu chở họ rời khỏi guồng quay đô thị để trở về với căn bếp có mùi khói, với tiếng cười của người thân và nhịp sống chậm rãi của quê nhà. Nhưng khi dư âm pháo hoa giao thừa lặng xuống, khi những chuyến xe ngược xuôi lại lăn bánh về thành phố, không ít người trẻ rơi vào một trạng thái cảm xúc khó gọi tên, nhiều người ví như “Blue Holiday”, hay nỗi buồn sau kỳ nghỉ lễ.

“Blue Holiday” không phải là một thuật ngữ mới trên thế giới. Ở phương Tây, sau dịp Giáng sinh hay năm mới, nhiều người cũng trải qua cảm giác trống trải, hụt hẫng khi phải quay lại công việc. Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam, đặc biệt sau Tết Nguyên đán, cảm xúc này mang màu sắc riêng. Tết không chỉ là nghỉ ngơi; đó là sự sum họp, là tái kết nối với cội nguồn, là khoảnh khắc hiếm hoi mà người trẻ được sống trọn vai trò con cháu trong gia đình thay vì nhân viên, quản lý hay cộng sự giữa đô thị.

Những ngày cuối năm, nhiều người trẻ tất bật hoàn thành công việc để “kịp về quê”. Những chuyến xe đêm, những tấm vé tàu sát giờ, những vali chật kín quà Tết là minh chứng cho mong mỏi sum họp gia đình. Nhưng rồi chỉ trong vài ngày ngắn ngủi, guồng quay lại bắt đầu. Sau mùng 4, mùng 5, các nhóm chat công ty rục rịch nhắc lịch họp, lịch làm việc hiện lên dày đặc. Và trong khoảnh khắc đóng lại cánh cửa nhà để quay về thành phố, nhiều người đã cảm thấy một khoảng trống lặng lẽ len vào lòng.

Theo một khảo sát nội bộ của một nền tảng tuyển dụng lớn tại Việt Nam năm 2023, khoảng 30 - 35% nhân sự trẻ dưới 30 tuổi từng cân nhắc nghỉ việc ngay sau Tết. Dù con số này có thể thay đổi theo từng năm, nó phản ánh một thực tế, sau kỳ nghỉ dài, người trẻ có xu hướng đánh giá lại công việc và định hướng của mình. Khi đã được sống chậm, được ở cạnh gia đình, họ bỗng đặt câu hỏi: “Mình có thực sự hạnh phúc với công việc hiện tại không?”

Không ít câu chuyện cụ thể cho thấy điều đó. Nguyễn Ngọc Anh, 27 tuổi, làm trong lĩnh vực marketing tại TP HCM chia sẻ rằng, sau Tết 2026, cô đã nộp đơn xin nghỉ việc vào cuối tuần trước. Lý do không phải vì lương thấp hay mâu thuẫn nội bộ, mà vì cô nhận ra mình đã kiệt sức suốt cả năm trước đó. Cô nói: “Ở nhà, mỗi sáng mình được ăn sáng cùng ba mẹ, chiều ra vườn phụ mẹ nhổ cỏ. Tự nhiên mình thấy bình yên lạ. Quay lại thành phố, chỉ mới hai ngày đã thấy ngột ngạt”.

“Khủng hoảng sau kỳ nghỉ lễ” ở đây không chỉ là nỗi buồn, mà còn là sự đối lập giữa hai nhịp sống. Một bên là nhịp gia đình, gần gũi và chậm rãi; bên kia là nhịp công việc, hạn mức, doanh số phải đạt được. Sự chuyển đổi đột ngột ấy khiến nhiều người trẻ rơi vào trạng thái mất động lực tạm thời. Họ xin nghỉ thêm vài ngày với lý do chưa kịp thích nghi, hoặc đơn giản là để kéo dài cảm giác Tết thêm một chút.

Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, một bộ phận người trẻ rơi vào khoảng lặng vô định. (Ảnh minh họa - Nguồn: Pngtree)

Bên cạnh yếu tố cảm xúc, còn có áp lực xã hội sau Tết. Những câu hỏi quen thuộc như “Bao giờ lấy chồng?”, “Lương tháng bao nhiêu?”, “Khi nào mua nhà?” được hỏi trong không khí vui vẻ nhưng đôi khi để lại dư âm nặng nề. Khi trở lại thành phố, những câu hỏi ấy tiếp tục vang lên trong tâm trí, khiến người trẻ suy nghĩ nhiều hơn về vị trí của mình trong cuộc sống. Tâm lý khủng hoảng sau Tết vì thế không chỉ là nỗi buồn vì hết ngày nghỉ, mà còn là suy nghĩ sâu sắc của người trẻ về tương lai, con đường phía trước.

Đáng chú ý, hiện tượng xin nghỉ việc sau Tết đã trở thành “quy luật” ngầm trong thị trường lao động Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp thừa nhận tỷ lệ nghỉ việc tăng mạnh vào tháng Giêng và tháng Hai âm lịch. Thậm chí nhiều công ty luôn chuẩn bị phương án tuyển bổ sung sau Tết vì biết trước sẽ có khoảng 10 - 15% nhân viên rời đi.

Tuy nhiên, không phải mọi quyết định nghỉ việc đều tiêu cực. Với một số người, khoảng lặng sau Tết là cơ hội nhìn lại và dũng cảm thay đổi. Có người chuyển sang công việc linh hoạt hơn để được ở gần gia đình. Có người bắt đầu học thêm một kỹ năng mới. Nhưng cũng có những trường hợp chỉ đơn giản là cảm xúc nhất thời, vài tuần sau đã ổn định trở lại.

Tâm lý khủng hoảng sau Tết vì thế giống một gam màu trung tính không hoàn toàn xám buồn, cũng không hẳn rực rỡ. Nó là bước chuyển giữa hai mùa: mùa đoàn viên và mùa lao động. Và như mọi bước chuyển, con người, đặc biệt thế hệ trẻ cần thời gian để thích nghi.

Cách người trẻ đi qua mùa “chơi vơi”

Nhiều người trẻ Việt Nam những năm gần đây đã ý thức hơn về sức khỏe tinh thần. Họ không còn xem cảm giác chán nản sau Tết là “yếu đuối” hay “thiếu chuyên nghiệp”, mà coi đó là tín hiệu cần lắng nghe.

Một số chuyên gia tâm lý cho rằng trạng thái này có nét tương đồng với “post-holiday blues” tạm dịch là cảm giác hụt hẫng sau kỳ nghỉ dài. Sự thay đổi đột ngột về nhịp sinh hoạt, giờ giấc ngủ nghỉ và môi trường sống khiến cơ thể và tâm trí cần thời gian điều chỉnh. Thay vì ngay lập tức đưa ra quyết định lớn như nghỉ việc, nhiều người trẻ chọn cách đặt ra “thời gian chờ” cho chính mình. Ví dụ 30 ngày sau Tết để đánh giá lại cảm xúc một cách khách quan.

Như Nguyễn Minh Phương, 24 tuổi, nhân viên thiết kế tại Đà Nẵng, từng xin nghỉ thêm bốn ngày sau kỳ nghỉ Tết năm ngoái. Anh cho biết bản thân không rời bỏ công việc, nhưng dùng khoảng thời gian đó để sắp xếp lại phòng trọ, lên kế hoạch học thêm một khóa vẽ minh họa. Anh chia sẻ: “Tôi nhận ra mình không ghét công việc, chỉ là mình mệt vì chưa có mục tiêu rõ rang”. Sau ba tháng, Minh Phương cảm thấy ổn định hơn, thậm chí còn được tăng lương nhờ kỹ năng mới.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp trẻ cũng bắt đầu quan tâm hơn đến hiện tượng này. Một số công ty cho phép nhân viên làm việc linh hoạt tuần đầu sau Tết, hoặc tổ chức hoạt động “khởi động năm mới” nhẹ nhàng thay vì dồn dập họp hành. Những thay đổi nhỏ ấy giúp giảm cú sốc chuyển đổi từ nghỉ ngơi sang làm việc.

Có những người trẻ đã thay đổi hướng đi sau kỳ nghỉ Tết.
(Ảnh minh họa: NH)

Ở góc độ cá nhân, người trẻ có thể tự tạo “cầu nối” giữa Tết và công việc. Thay vì xem Tết là hai tuần tách biệt hoàn toàn, họ mang theo một phần năng lượng gia đình vào đời sống thường nhật: duy trì thói quen gọi điện về nhà mỗi tuần, nấu một món ăn quê vào cuối tuần, hay đơn giản là giữ nhịp sinh hoạt điều độ như khi ở nhà. Những hành động nhỏ ấy giúp cảm giác ấm áp không bị cắt đứt đột ngột.

Tâm lý khủng hoảng sau kỳ nghỉ Tết cũng có thể là cơ hội để người trẻ suy nghĩ chín chắn hơn về hai chữ “thành công”. Sau những câu hỏi đầu năm, nhiều người nhận ra họ đã chạy theo tiêu chuẩn xã hội quá lâu. Khi quay lại thành phố, thay vì lập tức lao vào guồng quay cũ, họ thử đặt mục tiêu vừa sức hơn, hoặc học cách cân bằng giữa công việc và đời sống cá nhân.

Tất nhiên, không thể phủ nhận rằng có những trường hợp “khủng hoảng sau Tết” là dấu hiệu của sự kiệt sức kéo dài. Nếu cảm giác chán nản, mất động lực kéo dài hàng tháng, ảnh hưởng đến giấc ngủ và hiệu suất làm việc, đó có thể là lời cảnh báo cần được quan tâm nghiêm túc. Khi ấy, tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc trao đổi thẳng thắn với quản lý có thể là bước đi cần thiết.

Trần Ngọc Minh (29 tuổi, sinh sống ở Hà Nội) cho biết, đứng trước ngưỡng cửa 30 tuổi, cô cảm thấy chơi vơi, hoang mang trước cuộc sống. Đặc biệt, sau kỳ nghỉ lễ, cô đã gặp gỡ nhiều người trong gia đình, lắng nghe lời khuyên, lời nhắc nhở khiến Ngọc Minh có những suy tư ngổn ngang. Để bình tâm trở lại, cô quyết định xin nghỉ phép 5 ngày đi du lịch, lấy lại động lực, vứt bỏ lo âu để quay lại nhịp sống thường nhật.

Nhìn rộng hơn, “khủng hoảng sau kỳ nghỉ Tết” phản ánh một thế hệ đang chuyển mình. Người trẻ Việt Nam ngày nay không chỉ làm việc để tồn tại, mà còn tìm kiếm ý nghĩa và sự cân bằng. Họ đã dám đặt câu hỏi, dám thay đổi và cũng dám thừa nhận những cảm xúc băn khoăn, lo lắng.

Mùa xuân rồi sẽ qua, nhưng những giá trị của Tết sự kết nối, sự chậm rãi, sự quan tâm không nhất thiết phải ở lại phía sau. Tâm lý khủng hoảng sau kỳ nghỉ Tết có thể chỉ là lời nhắc nhở rằng giữa nhịp sống hiện đại, con người vẫn cần những khoảng lặng. Khi biết lắng nghe chính mình, người trẻ có thể biến nỗi buồn sau Tết thành điểm khởi đầu cho một năm mới hạnh phúc và cân bằng hơn.

Hương Ngọc