Chỉ số huyết áp có thể không chính xác do một lỗi đơn giản

Nghiên cứu do Johns Hopkins Medicine thực hiện và công bố trên tạp chí JAMA Internal Medicine đang thu hút sự chú ý của giới y khoa, trong bối cảnh tăng huyết áp tiếp tục là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh tim mạch, đột quỵ, suy thận và tử vong sớm trên toàn cầu.

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các tư thế tay trong quá trình đo huyết áo có thể làm thay đổi kết quả, từ đó ảnh hưởng đến chẩn đoán và quyết định điều trị. Ảnh: Shutterstock

Theo các nhà nghiên cứu, tư thế chuẩn khi đo huyết áp là người bệnh ngồi thẳng lưng, hai chân đặt phẳng trên sàn, không bắt chéo chân và cánh tay được đặt trên bàn ngang mức tim. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều phòng khám và cả người tự đo tại nhà lại thường bỏ qua chi tiết tưởng chừng nhỏ này.

Nghiên cứu so sánh tư thế chuẩn với hai tư thế phổ biến khác: đặt tay trên đùi và để tay buông tự do bên cạnh cơ thể mà không có điểm tựa, được tiến hành trên 133 người trưởng thành tại Baltimore (Mỹ), độ tuổi từ 18 đến 80, với nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau. Khoảng 36% số người tham gia có huyết áp tâm thu từ 130 mmHg trở lên và hơn 40% bị béo phì. Tuy nhiên, hiện tượng chỉ số huyết áp tăng cao do đặt tay sai tư thế xuất hiện nhất quán ở hầu hết các nhóm đối tượng.

Để bảo đảm tính chính xác, nhóm nghiên cứu yêu cầu người tham gia nghỉ ngơi, đi vệ sinh trước khi đo, ngồi yên với tư thế chuẩn rồi thực hiện đo nhiều lần ở các vị trí tay khác nhau.

Kết quả cho thấy khi đặt tay trên đùi, huyết áp tâm thu tăng trung bình 3,9 mmHg, còn huyết áp tâm trương tăng khoảng 4 mmHg. Đáng chú ý hơn, khi cánh tay không được nâng đỡ và buông thõng bên hông, huyết áp tâm thu tăng tới 6,5 mmHg.

Theo giới chuyên môn, mức chênh lệch này đủ để thay đổi đánh giá tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

Các nhà nghiên cứu cho biết kết quả nghiên cứu của họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các hướng dẫn lâm sàng, trong đó yêu cầu đặt tay chắc chắn lên bàn khi đo huyết áp. Ảnh: Tammy Brady

Sherry Liu, đồng tác giả nghiên cứu thuộc Trường Y tế Công cộng Bloomberg của Đại học Johns Hopkins cho biết, nếu huyết áp bị đo cao hơn khoảng 6 mmHg do tư thế sai, một người có thể bị chuyển từ mức “bình thường” sang ngưỡng tăng huyết áp giai đoạn 2 - mức thường phải cân nhắc điều trị bằng thuốc.

Điều này đồng nghĩa với nguy cơ chẩn đoán nhầm, điều trị không cần thiết hoặc khiến người bệnh chịu áp lực tâm lý vì nghĩ mình mắc bệnh nặng hơn thực tế.

Các nhà nghiên cứu cho rằng sai sót này xuất hiện khá phổ biến trong thực tế khám chữa bệnh hiện nay.

Không ít bệnh nhân được đo huyết áp khi đang ngồi trên giường khám mà không có bàn đỡ tay phù hợp. Một số người tự đặt tay lên đùi hoặc được nhân viên y tế giữ tay trong lúc đo. Những thao tác này đều có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.

Các chuyên gia cảnh báo rằng tư thế không đúng khi đo huyết áp có thể dẫn đến kết quả sai lệch. Ảnh: Stock

Bên cạnh việc thăm khám ở bệnh viện, trong những năm gần đây, việc tự theo dõi huyết áp tại nhà ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nhiều người đang đo huyết áp trong tư thế không đúng, như ngồi trên ghế sofa, ngả lưng hoặc giữ tay không ngang mức tim.

Điều này có thể khiến kết quả cao giả tạo, dẫn đến lo lắng không cần thiết hoặc khiến bệnh nhân nghĩ rằng thuốc điều trị không hiệu quả.

Kết luận nghiên cứu, Tiến sĩ Tammy Brady, chuyên gia tăng huyết áp của Johns Hopkins Medicine và là tác giả chính của nghiên cứu, nhấn mạnh rằng cả nhân viên y tế lẫn người dân cần chú ý nhiều hơn đến quy trình đo huyết áp chuẩn thay vì chỉ tập trung vào con số hiển thị trên máy.