Chia phần vốn góp sau ly hôn phải tính đến hoạt động của doanh nghiệp

Chia phần vốn góp sau ly hôn, cần tính đến hoạt động của doanh nghiệp.

Chia phần vốn góp sau ly hôn phải tính đến hoạt động của doanh nghiệp

TANDTC lưu ý, khi chia tài sản chung của vợ chồng là phần vốn góp tại doanh nghiệp, Tòa án không chỉ xem xét giá trị tài sản giữa hai bên mà còn phải tính đến cơ cấu thành viên, loại hình doanh nghiệp, khả năng thi hành bản án và quyền lợi của các chủ thể liên quan.

TANDTC vừa ban hành Công văn số 196/TANDTC-GĐKTIII ngày 26/8/2026 về rút kinh nghiệm trong công tác xét xử, giải quyết các vụ, việc. Một trong những nội dung đáng chú ý liên quan đến việc phân chia tài sản chung của vợ chồng là phần vốn góp tại doanh nghiệp sau ly hôn.

Qua rà soát, nghiên cứu các vụ, việc thuộc lĩnh vực hôn nhân và gia đình, TANDTC nhận thấy có trường hợp việc phân chia phần vốn góp chưa xem xét đầy đủ tính chất pháp lý của tài sản cũng như hệ quả của phương án phân chia đối với doanh nghiệp.

Không thể chỉ tính giá trị phần vốn góp

Theo Công văn 196, trong một vụ án “Tranh chấp chia tài sản chung sau khi ly hôn”, tài sản chung của vợ chồng là phần vốn góp tại các công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, trong đó vợ và chồng đều là thành viên góp vốn.

Khi giải quyết vụ án, Tòa án đã giao cho mỗi bên quản lý một công ty và buộc bên nhận tài sản có giá trị lớn hơn thanh toán phần chênh lệch cho bên còn lại.

TANDTC cho rằng cách giải quyết này chưa xem xét đầy đủ tính chất pháp lý của tài sản tranh chấp và hậu quả có thể phát sinh từ phương án phân chia.

Điểm cần lưu ý nằm ở đặc thù của phần vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên.

Điều 46 Luật Doanh nghiệp năm 2020, được TANDTC viện dẫn, quy định công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và có từ 2 đến 50 thành viên.

Do đó, nếu việc phân chia dẫn tới toàn bộ phần vốn góp tại một công ty chỉ thuộc về một người, cơ cấu thành viên của doanh nghiệp sẽ thay đổi. Công ty khi đó có thể phải tổ chức lại theo loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và thực hiện các thủ tục đăng ký thay đổi theo quy định.

Đây chính là điểm khác biệt giữa chia phần vốn góp và phân chia nhiều loại tài sản thông thường. Một phương án có thể giải quyết được giá trị tài sản giữa vợ và chồng, nhưng đồng thời lại làm thay đổi cơ cấu pháp lý, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp.

Phải tính đến quyền lợi của doanh nghiệp và các bên liên quan

TANDTC lưu ý, phương án phân chia không phù hợp có thể dẫn tới bản án khó thi hành, đồng thời ảnh hưởng đến tổ chức, hoạt động của doanh nghiệp cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của công ty, người lao động, chủ nợ và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khác.

Vì vậy, khi giải quyết vụ án chia tài sản chung sau ly hôn mà tài sản là phần vốn góp tại doanh nghiệp, Tòa án cần xác định chính xác đối tượng tài sản, thu thập đầy đủ hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp, điều lệ, sổ đăng ký thành viên và các tài liệu có liên quan.

Quan trọng hơn, phương án phân chia phải được xem xét trong mối quan hệ với cơ cấu thành viên, loại hình doanh nghiệp, hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng thi hành bản án sau khi có hiệu lực pháp luật.

Yêu cầu này có ý nghĩa thực tiễn bởi doanh nghiệp là pháp nhân có tổ chức và hoạt động độc lập. Tranh chấp tài sản giữa vợ và chồng là thành viên doanh nghiệp vì thế không chỉ dừng lại trong phạm vi quan hệ hôn nhân và gia đình. Nếu phương án phân chia làm thay đổi cơ cấu sở hữu hoặc loại hình doanh nghiệp, hệ quả pháp lý có thể tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và quyền lợi của nhiều chủ thể khác.

Công văn số 196/TANDTC-GĐKTIII cho thấy, đối với tài sản chung sau ly hôn là phần vốn góp, việc giải quyết phải đồng thời bảo đảm quyền tài sản của vợ, chồng và tính đến những hệ quả pháp lý đối với doanh nghiệp.

Việc đánh giá đầy đủ các yếu tố này cũng góp phần hạn chế tình trạng bản án khó thi hành hoặc việc chia tài sản làm phát sinh những xáo trộn không cần thiết đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngoài nội dung liên quan đến phần vốn góp tại doanh nghiệp, Công văn 196 còn yêu cầu rút kinh nghiệm về việc xác định nghĩa vụ chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ trong vụ án ly hôn.

Vụ Giám đốc, kiểm tra III đề nghị các đơn vị nghiên cứu, quán triệt những nội dung rút kinh nghiệm nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật thống nhất, chính xác trong quá trình giải quyết các vụ, việc.