Chia sẻ gánh nặng chi phí từ những quyết sách cụ thể

Trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn, có ý kiến cho rằng chính sách thuế ngày càng thắt chặt, các biện pháp giảm thuế xăng dầu, giảm giá điện chưa đủ sức hỗ trợ người dân và doanh nghiệp cần được nhìn nhận một cách đầy đủ, khách quan. Không thể chỉ căn cứ vào một vài con số điều chỉnh riêng lẻ để phủ nhận những nỗ lực điều hành của Nhà nước. Từ chủ trương nhất quán của Đảng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm đến những giải pháp cụ thể, có thể thấy rõ tinh thần chủ động của Chính phủ trong chia sẻ khó khăn, hài hòa lợi ích và tạo động lực cho phát triển kinh tế.

Có thể khẳng định, quan điểm của Đảng luôn xác định phát triển kinh tế phải gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo đảm đời sống nhân dân và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển. Quan điểm đó đòi hỏi các chính sách điều hành không chỉ hướng tới mục tiêu tăng trưởng mà còn phải kịp thời tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ các chủ thể trong nền kinh tế, nhất là trong những thời điểm chi phí đầu vào, giá cả hàng hóa và dịch vụ tạo áp lực lớn. Thực tiễn điều này đã và đang lan tỏa.

Việc giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân so với giá điện bán lẻ bình quân hiện hành từ ngày 1/11/2026 là một giải pháp chia sẻ chi phí với người dân và doanh nghiệp. Ảnh minh hoạ: Huy Hùng - TTXVN

Những ngày đầu đông, tại quán ăn sáng nhỏ của gia đình bà Nguyễn Thị Bích ở xã Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên, câu chuyện giảm giá điện từ ngày 1/11/2026 mang lại niềm vui thiết thực. Bà Bích cho biết, mỗi tháng gia đình phải chi từ 3-4 triệu đồng tiền điện. Trong khi giá một số nguyên liệu đầu vào tăng, gia đình vẫn cố gắng giữ ổn định giá bán để duy trì khách hàng. Vì vậy, khoản chi phí điện được tiết giảm sẽ giúp gia đình có thêm dư địa bù đắp chi phí và duy trì hoạt động kinh doanh.

Câu chuyện của một hộ kinh doanh nhỏ cho thấy những quyết sách ở tầm vĩ mô chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang lại lợi ích cụ thể trong đời sống. Việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thông báo giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân so với giá điện bán lẻ bình quân hiện hành từ ngày 1/11/2026 là một giải pháp chia sẻ chi phí với người dân và doanh nghiệp trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực duy trì tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội. Đáng chú ý, điều chỉnh giá điện lần này được thực hiện trên cơ sở Thông báo số 557/TB-VPCP ngày 27/10/2026 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng tại cuộc họp về các kịch bản điều hành giá xăng dầu và điện.

Cùng với việc điều chỉnh giảm giá điện, chính sách giảm thuế đối với xăng dầu tiếp tục cho thấy sự chủ động, linh hoạt của Chính phủ trong điều hành kinh tế, chia sẻ khó khăn với người dân và doanh nghiệp. Ngày 31/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP, quy định đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng về mức 0%, áp dụng từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027. Trước khi điều chỉnh, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng khoáng thông thường là 10%, xăng E5 là 8% và xăng E10 là 7%.

Việc đưa thuế suất về 0% là giải pháp tài khóa có ý nghĩa thiết thực, góp phần giảm chi phí trong cơ cấu giá xăng, qua đó tạo dư địa để hạ nhiệt giá nhiên liệu trong nước. Thực tế, sau ba lần điều chỉnh giảm liên tiếp kể từ đầu tháng 11, giá xăng E5RON92 đã giảm tổng cộng 5.129 đồng/lít.

Việc đưa thuế suất về 0% là giải pháp tài khóa có ý nghĩa thiết thực, góp phần giảm chi phí trong cơ cấu giá xăng. Ảnh minh hoạ: Huy Hùng - TTXVN

Tác động của chính sách không chỉ dừng ở khoản chi phí nhiên liệu mà còn có khả năng lan tỏa đến nhiều khâu của nền kinh tế. Giá xăng giảm giúp người dân tiết kiệm chi phí đi lại; đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm nhiên liệu trong vận hành, sản xuất, phân phối và cung ứng dịch vụ. Đối với ngành thực phẩm, logistics và vận tải, việc giảm chi phí nhiên liệu còn tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp đàm phán với nhà cung cấp, duy trì giá bán, giữ chân khách hàng và triển khai các chương trình kích cầu vào dịp cuối năm.

Tuy vậy, vẫn có ý kiến cho rằng chính sách thuế ngày càng thắt chặt, làm tăng gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp. Đây là quan điểm phiến diện khi chưa nhìn rõ bản chất vấn đề. Cần phân biệt rõ giữa việc tăng cường quản lý thuế, chống thất thu, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế với các chính sách điều chỉnh, miễn, giảm thuế nhằm hỗ trợ nền kinh tế. Siết chặt kỷ cương thu ngân sách không đồng nghĩa với việc Nhà nước thu hẹp các chính sách hỗ trợ. Ngược lại, quản lý thuế minh bạch, chống thất thu và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách chính là cơ sở để tạo dư địa thực hiện các chính sách an sinh, hỗ trợ sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Việc đánh giá các chính sách giảm thuế, giảm giá điện cũng cần đặt trong tổng thể mục tiêu điều hành, thay vì chỉ nhìn vào mức giảm của từng mặt hàng hay từng loại chi phí. Trong điều kiện nguồn lực ngân sách có giới hạn, yêu cầu bảo đảm cân đối vĩ mô và an ninh năng lượng vẫn phải được đặt ra, không phải mọi chi phí đều có thể được hỗ trợ bằng các biện pháp giảm thuế, giảm giá. Điều quan trọng là lựa chọn đúng công cụ, đúng thời điểm, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Tương tự, nhận định mức giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân là quá ít hoặc không phù hợp cũng cần được nhìn nhận thận trọng. Mức hưởng lợi cụ thể từ giảm giá điện phụ thuộc vào lượng điện tiêu thụ và cơ cấu biểu giá. Dù mức điều chỉnh không lớn, đây vẫn là sự hỗ trợ có ý nghĩa, góp phần giảm một phần chi phí sinh hoạt cho khách hàng và sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Đối với người dân, khoản tiền điện tiết kiệm được có thể giúp giảm áp lực chi tiêu gia đình. Với doanh nghiệp, nhất là các ngành sử dụng nhiều năng lượng như vật liệu xây dựng, thép, xi măng, dệt may và chế biến công nghiệp, điều chỉnh giảm giá điện tạo thêm dư địa cân đối chi phí, giảm áp lực lên giá thành sản phẩm.

Theo ông Đinh Quốc Tuấn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Công nghiệp Á Mỹ (AMY GRUPO), việc giảm giá điện góp phần giảm áp lực chi phí vận hành, cải thiện hiệu quả sản xuất và tạo thêm dư địa để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Với hệ thống 5 nhà máy và quy mô sản xuất lớn, đây là yếu tố hỗ trợ thiết thực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Ở góc độ vĩ mô, phát biểu tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, việc điều chỉnh giảm giá điện và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đánh giá có tác động đến chi phí đầu vào của hoạt động sản xuất, kinh doanh, vận tải và dịch vụ. Đối với lĩnh vực vận tải, việc giảm giá xăng dầu có tác động đến chi phí logistics và dịch vụ vận tải. Trong đó, chi phí xăng dầu chiếm khoảng 40% giá vận chuyển hành khách hàng không; chi phí nhiên liệu xăng dầu chiếm khoảng 40-50% giá cước vận tải đường bộ. Đối với điện, việc giảm giá không chỉ tác động đến chi phí đầu vào của doanh nghiệp mà còn trực tiếp giảm chi phí sinh hoạt của người dân. Các chính sách này góp phần hỗ trợ đời sống người dân, ổn định mặt bằng giá, kiểm soát lạm phát theo mục tiêu, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng hai con số. Đồng thời, việc giảm chi phí đầu vào cũng góp phần hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc từ bên ngoài.

Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo giảm giá điện nhằm hỗ trợ các hộ gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Ảnh minh hoạ: Huy Hùng - TTXVN

Việc sử dụng chính sách giá điện để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp cũng không phải giải pháp mới. Trong giai đoạn đại dịch COVID-19, khi hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân chịu ảnh hưởng nặng nề, Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo giảm giá điện nhằm hỗ trợ các hộ gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Năm 2020, các chính sách theo Nghị quyết số 41/NQ-CP ngày 9/4/2020 và Nghị quyết số 180/NQ-CP ngày 17/12/2020 được triển khai; sang năm 2021, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết số 83/NQ-CP và Nghị quyết số 97/NQ-CP để hỗ trợ các nhóm khách hàng gặp khó khăn. Những quyết sách này cho thấy sự linh hoạt trong điều hành, gắn mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô với bảo đảm an sinh xã hội.

Dẫu vậy, cũng cần nhìn nhận khách quan rằng giảm thuế xăng dầu và giảm giá điện là những giải pháp hỗ trợ, không thể thay thế các chính sách căn cơ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Việc triển khai cần công khai, minh bạch, đúng quy định; thông tin về mức giảm, đối tượng và thời gian áp dụng phải được truyền tải đầy đủ để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ quyền lợi và mức hưởng lợi thực tế tư chính sách. Hiệu quả chính sách cũng cần được theo dõi, đánh giá để kịp thời điều chỉnh phù hợp với diễn biến thị trường.

Về lâu dài, doanh nghiệp cần chủ động đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm tiêu hao nhiên liệu trên từng đơn vị sản phẩm. Người dân cũng cần hình thành thói quen sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả. Đây mới là nền tảng giúp nền kinh tế ứng phó tốt hơn với biến động giá năng lượng, nâng cao sức cạnh tranh và hướng tới tăng trưởng bền vững.

Giảm thuế xăng dầu, giảm giá điện hay các chính sách hỗ trợ khác có thể chưa giải quyết ngay mọi khó khăn, nhưng cần được nhìn nhận trong tổng thể nỗ lực điều hành của Chính phủ nhằm chia sẻ gánh nặng với người dân, doanh nghiệp và giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Đánh giá chính sách không thể chỉ dựa vào một con số riêng lẻ, mà cần xem xét mục tiêu, bối cảnh, phạm vi tác động và hiệu quả thực tế. Điều quan trọng là chính sách phải được thực thi minh bạch, đúng đối tượng, đồng thời tạo động lực để phát huy các nguồn lực xã hội, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.

Tác giả bài viết:

Nhà báo Đỗ Huyền