Chia sẻ kinh nghiệm cải cách thể chế của Việt Nam: Tầm nhìn cho kỷ nguyên phát triển mới

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến - Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công Việt Nam tham dự và phát biểu tại tọa đàm.

Hội nghị Thượng đỉnh Chính phủ thế giới 2026 (World Governments Summit – WGS 2026) diễn ra từ ngày 3 đến 5/2 tại Dubai, Các Tiểu Vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE), với chủ đề "Shaping Future Governments". Đây là một trong những diễn đàn chính trị - quản trị lớn nhất thế giới, quy tụ các nguyên thủ quốc gia, bộ trưởng, lãnh đạo các tổ chức quốc tế, giới học giả và cộng đồng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo nhằm chia sẻ tầm nhìn chiến lược, chính sách và giải pháp thực thi trong bối cảnh thế giới đang chuyển đổi sâu sắc.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của WGS 2026 là phiên tọa đàm bàn tròn cấp Bộ trưởng “Định hình Chính phủ tương lai: Thành tựu và thách thức ở khu vực nam bán cầu” diễn ra ngày 4/2. Đây là không gian đối thoại đa chiều về các mô hình cải cách thể chế và quản trị công dưới góc nhìn quốc gia, khu vực và toàn cầu, tìm lời giải cho “áp lực kép”: Thúc đẩy tăng trưởng đột phá trong khi vẫn bảo đảm ổn định xã hội trước các biến số như chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và già hóa dân số.

Vượt ra khỏi các khuôn khổ lý thuyết, tọa đàm tập trung vào các giải pháp thực chất nhằm cải cách thể chế: Xây dựng mô hình quản trị linh hoạt, thích ứng với kỷ nguyên AI và dữ liệu lớn; Tối ưu hóa dịch vụ công: Nâng cao năng lực hành chính để phục vụ người dân tốt hơn, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển; Thu hẹp khoảng cách: Giảm thiểu sự bất bình đẳng và hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) trong một thế giới nhiều biến động.

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến - Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công của Việt Nam cho rằng trong bối cảnh thế giới đang biến động nhanh, sâu và khó dự báo, câu hỏi trung tâm của quản trị quốc gia hiện nay không chỉ là làm thế nào để tăng trưởng nhanh hơn, mà quan trọng hơn là quản trị như thế nào để phát triển bền vững, bao trùm và không ai bị bỏ lại phía sau.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến nhấn mạnh rằng cải cách thể chế không đơn thuần là cải cách kỹ thuật quản lý, mà là lựa chọn chiến lược về con đường phát triển, có ý nghĩa quyết định đối với việc mở ra một kỷ nguyên phát triển mới của quốc gia.

Việt Nam bước vào năm 2026 với những thành tựu kinh tế đáng kể, song đồng thời cũng đứng trước một ngã rẽ mang tính cấu trúc: hoặc bứt phá để trở thành nước phát triển, hoặc đối mặt nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình khi các động lực tăng trưởng truyền thống đã tới hạn.

Một lợi thế đặc biệt của Việt Nam, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, là nguồn “vốn xã hội” quý giá - Sự ổn định chính trị, đồng thuận xã hội và niềm tin của người dân vào công cuộc đổi mới. Chính nền tảng này cho phép Việt Nam triển khai những cải cách lớn, khó và nhạy cảm, kể cả những thay đổi trực tiếp tác động tới bộ máy, tới con người và phương thức quản trị truyền thống.

Trên nền tảng đó, Việt Nam đã xác lập tầm nhìn cải cách thể chế mang tính tổng thể và dài hạn, được cụ thể hóa trong các nghị quyết chiến lược của Đại hội XIV của Đảng, với triết lý xuyên suốt: Nhà nước kiến tạo -Thị trường dẫn dắt - Xã hội đồng hành - Người dân là trung tâm. Cải cách thể chế được triển khai theo hướng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thể chế hóa mô hình tăng trưởng mới dựa trên kinh tế số và chuyển đổi xanh, chuyển đổi tư duy pháp lý từ “quản lý” sang “kiến tạo”, đồng thời gắn cải cách thể chế với hội nhập quốc tế sâu rộng và tự chủ chiến lược.

Đặc biệt, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến nhấn mạnh việc gắn cải cách thể chế với cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực hành động của Nhà nước. Trong giai đoạn 2024-2025, Việt Nam đã tiến hành tái cấu trúc sâu rộng bộ máy hành chính ở cả Trung ương và địa phương, đi đôi với phân cấp, phân quyền và tăng cường trách nhiệm giải trình. Mục tiêu không chỉ là tinh giản để tiết kiệm chi phí, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, hiệu quả quyết định chính sách, đưa chính quyền đến gần người dân hơn, nâng cao chất lượng dịch vụ công và giải phóng nguồn lực cho phát triển và an sinh xã hội.

Từ thực tiễn đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến khẳng định cải cách thể chế ở Việt Nam đang trực tiếp chuyển hóa thành năng lực điều hành thực chất, niềm tin xã hội và dư địa phát triển mới, thể hiện qua việc tháo gỡ nhiều điểm nghẽn kéo dài và duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, bền vững trong bối cảnh toàn cầu nhiều bất ổn.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, chính phủ tương lai không thể chỉ được thiết kế dựa trên công nghệ, mà phải được xây dựng trên ba trụ cột căn bản: pháp quyền, đạo đức công vụ và niềm tin xã hội.

Sự hiện diện và đóng góp của Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công tại phiên bàn tròn cấp Bộ trưởng khẳng định vai trò ngày càng rõ nét của Học viện Hành chính và Quản trị công như một trung tâm tri thức, đối tác học thuật và cầu nối chính sách giữa Việt Nam và thế giới.

Theo đại diện Học viện Hành chính và Quản trị công, đây cũng là cơ hội quan trọng để Học viện xác lập vị thế là đối tác học thuật uy tín và cầu nối chính sách trọng yếu giữa Việt Nam với cộng đồng quốc tế. Thông qua diễn đàn này, Học viện không chỉ mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế, mà còn kiến tạo những giá trị mới trong nghiên cứu và đào tạo, thúc đẩy tiến trình hội nhập toàn diện và bền vững.

THANH XUÂN