Chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo của di tích ngàn năm tuổi ở Khánh Hoà

Nằm bên dòng sông Cái và hướng ra biển Đông, Tháp Bà Ponagar (được xây dựng trong khoảng từ thế kỷ VIII đến thế kỷ XIII) ở Nha Trang (Khánh Hòa) vẫn giữ gần như nguyên vẹn những lớp trầm tích văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng kéo dài hơn một ngàn năm qua.

Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt. Đây là minh chứng sinh động cho quá trình giao thoa văn hóa Việt-Chăm, đồng thời phản ánh sức sống bền bỉ của tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống người Việt.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích tỉnh Khánh Hòa, vật liệu xây dựng Tháp Bà Ponagar là gạch nung. Các viên gạch liền mạch không để lộ chất kết dính, rất vững chãi.

Tổng thể kiến trúc của Tháp Ponagar gồm 3 tầng, đi từ dưới lên trên. Tầng đầu tiên ngang mặt đất bằng là ngôi tháp cổng nhưng nay không còn nữa. Từ đó có những bậc thang bằng đá dẫn lên tầng giữa.

Tầng giữa còn lại hai dãy cột chính bát giác, mỗi bên 5 cột lớn cao hơn 3 m và đường kính hơn 1 m, cùng 12 cột nhỏ hơn. Tất cả nằm trên nền gạch cao hơn 1 m. Cấu trúc này cho thấy đây từng là tòa nhà lớn có mái ngói, nơi khách hành hương nghỉ ngơi và chuẩn bị lễ vật trước khi lên các điện trên.

Tầng thứ ba là khu đền tháp được xây dựng ở vị trí cao nhất của ngọn đồi Cù Lao, gồm 4 công trình. Trong đó có tháp Đông Bắc (tháp Chính), tháp Đông Nam (tháp Cố), tháp Nam (tháp Ông) và tháp Tây Bắc (tháp Cô Cậu). Tại đây, các tháp được xây dựng, trang trí bằng gạch rất tỉ mỉ, công phu.

Trải qua hơn ngàn năm tuổi, công trình vẫn hiên ngang trường tồn với vẻ đẹp thâm trầm, vững chãi.

Cụm tháp là cả một công trình đồ sộ với sự sắp xếp tỉ mỉ, chỉn chu của đôi bàn tay người thợ khéo léo cách đây hơn ngàn năm khiến các thế hệ con cháu ngưỡng mộ, kính phục.

Những viên gạch đỏ nung, được xếp chồng lên nhau gọn gàng trải qua ngàn năm dãi dầu gió mưa vẫn hiên ngang trường tồn.

Công trình độc đáo này thu hút hàng ngàn du khách tìm đến tham quan, chiêm ngưỡng mỗi ngày khi đến Nha Trang.

Nơi đây thờ nữ thần Ponagar - Nữ thần Mẹ xứ sở của dân tộc Chăm nên nó có tên gọi “Tháp bà Ponagar”, đến thế kỷ XVII được cộng đồng người Việt tiếp tục gìn giữ và thờ Thiên Y A Na Thánh Mẫu. Không gian bên trong tháp chính đặt tượng nữ thần bằng đá granite cao khoảng 2,6m, trong tư thế ngồi trên tòa sen, thể hiện quyền năng sáng tạo và che chở của “Mẹ xứ sở.”

Từ ngày 25-27/4 (20-23/3 Âm lịch) hàng năm, đông đảo người dân từ các tỉnh lân cận về Tháp Bà Ponagar tham gia lễ hội tưởng nhớ Thiên Y Ana Thánh Mẫu - người mẹ xứ sở với nhiều công lao giúp dân và mang lại hạnh phúc cho họ.

Du khách đến đây đều mang theo sự tôn kính đối với Thiên Y Ana Thánh Mẫu.

Bên trong tháp Chính, tường gạch và cột đá, linh vật vẫn còn nguyên vẹn dù trải qua hàng ngàn năm khiến du khách không khỏi trầm trồ, thán phục.

Theo chị Nguyễn Khánh Quỳnh (du khách đến từ Hà Nội), tay nghề của các nghệ nhân ngày trước quá xuất sắc. Từng viên đá, gỗ được đục đẽo, chạm khắc khéo léo, tinh tế và đẹp không tì vết. “Tôi lần đầu đến đây tham quan và rất bất ngờ về vẻ đẹp của công trình. Ở đây mọi thứ đều đẹp và mang trong mình sự lôi cuốn kỳ diệu”, chị Quỳnh cho hay.

Tượng của một chú voi bằng gỗ được chạm khắc đẹp chân thật được đặt bên trong tháp Chính có tuổi đời ngàn năm.

Bên ngoài cổng tháp Chính, những dòng chữ Phạn cổ và chữ Chăm cổ được khắc tỉ mỉ ghi chép lại lịch sử xây dựng tháp, quá trình trùng tu, các nghi lễ cúng tế, và danh mục sản vật, ruộng đất dâng cúng cho nữ thần Ponagar - Mẹ xứ sở Thiên Y A Na. Đây là tài liệu vô giá phản ánh đời sống tôn giáo, xã hội và vương quốc Chăm Pa xưa.

Một gia đình du khách hân hoan ghi lại khoảnh khắc đẹp bên cạnh tháp cổ.

Một nữ du khách vui vẻ thả dáng bên cạnh Tháp Ponagar.

Mỗi ngày, hàng ngàn du khách đổ về Tháp Bà Ponagar để chiêm ngưỡng, tham quan.

Trong bối cảnh du lịch Nha Trang lâu nay gắn với biển đảo và nghỉ dưỡng, Tháp Bà Ponagar đóng vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch theo hướng văn hóa, tâm linh.

Đến đây, du khách có thể phóng tầm mắt về phía biển và tận hưởng không khí trong lành, mát mẻ.

Du khách thích thú check-in với tháp cổ. Đến đây, những chiếc điện thoại hoạt động liên tục vì khung cảnh đẹp vô cùng.

Lần đầu đến Nha Trang, chị Maria (du khách Nga) chia sẻ: “Tôi thật sự hạnh phúc khi đến đây tham quan. Nơi này đẹp lắm. Tôi rất bất ngờ khi biết công trình này hơn một ngàn năm tuổi. Tôi rất ấn tượng”.

Trải qua thăng trầm lịch sử, di tích này ngày càng được quan tâm đầu tư, bảo tồn bài bản, phát huy rõ nét vai trò là trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu tiêu biểu không chỉ của Khánh Hòa mà còn của cả khu vực Nam Trung Bộ.