5 nhân vật có thật trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc

Trong 108 nhân vật Thủy hử, chỉ có 5 người là có thật, cuộc đời của họ dù không giống hoàn toàn trong tiểu thuyết nhưng cũng ly kỳ và oanh liệt không kém.

Sự thật về cuộc khởi nghĩa Lương Sơn Bạc

Cuộc khởi nghĩa do Tống Giang lãnh đạo nổ ra vào khoảng cuối năm 1119, dưới thời vua Tống Huy Tông. Khi đó, triều đình ra sắc lệnh chiếm toàn bộ vùng đầm lầy Lương Sơn Bạc làm công điền.

Hậu quả, toàn bộ ngư dân và người nghèo quanh vùng, những người vốn sống dựa hoàn toàn vào việc đánh bắt cá, thu hoạch sen, củ ấu tại đây bỗng nhiên mất kế sinh nhai. Nếu muốn tiếp tục đánh bắt, họ bị bắt buộc phải nộp các khoản thuế cực kỳ vô lý và nặng nề. Điều này đẩy hàng vạn người dân nghèo vào con đường cùng.

Quan lại địa phương dựa vào sắc lệnh này để cướp phá, hạch sách bóc lột của cải của người dân. Ai phản kháng sẽ bị khép tội phản nghịch. Sự bất mãn trong nhân dân vùng Sơn Đông và Hà Bắc tích tụ đạt đến đỉnh điểm.

Tống Giang là thủ lĩnh lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình nhà Tống.

Tống Giang vốn là người có tính tình cương trực, trọng nghĩa và hay giúp đỡ dân nghèo địa phương. Nhìn thấy cảnh lầm than, ông đã cùng 36 thủ lĩnh nòng cốt đứng lên phất cờ khởi nghĩa vào tháng 11 năm 1119 nhằm chống lại ách áp bức.

Vì quân số ít, Tống Giang đã chọn chiến thuật du kích cơ động, liên tục hành quân đánh chiếm lưu động qua hàng chục quận huyện. Họ di chuyển nhanh đến mức quân chủ lực của triều đình nhà Tống lúc bấy giờ đôi lúc rơi vào tình trạng khốn đốn, không thể bao vây kịp.

Tháng 2 năm 1121, khi Tống Giang dẫn quân tiến đánh bờ biển Hải Châu (tỉnh Giang Tô), bước ngoặt lớn nhất đã xảy ra. Tri phủ Hải Châu là Trương Thúc Dạ đã nhìn thấu điểm yếu phụ thuộc vào thuyền bè của nghĩa quân nên bí mật bố trí một đội cảm tử tinh nhuệ phục kích sát bờ biển.

Khi nghĩa quân Tống Giang vừa cập bờ, phục binh đồng loạt nổi dậy, dùng hỏa công thiêu rụi toàn bộ chiến thuyền. Đường lui dưới nước bị cắt đứt hoàn toàn, quân triều đình trên bờ khép vòng vây chặt chẽ. Trận đánh ác liệt khiến nghĩa quân tổn thất nặng nề, một số phó tướng thân cận (trong đó có Lư Tuấn Nghĩa) bị bắt sống. Rơi vào thế tuyệt lộ, Tống Giang đành chấp nhận đầu hàng triều đình.

Dựa trên cuộc khởi nghĩa có thật này, nhà văn Thi Nại Am đã phóng tác, kết hợp thêm truyền thuyết dân gian để viết nên tiểu thuyết Thủy hử. Trong số 108 nhân vật của truyện, các nhà sử học xác định chỉ có 5 nhân vật thực sự có tên trong chính sử thời Bắc Tống.

Trong 108 nhân vật của Thủy hử, chỉ có 5 nhân vật được xác định là có tồn tại trong lịch sử.

Tống Giang

Theo sử sách Trung Quốc, Tống Giang (?-1122), sinh ra ở thôn Tống Gia, làng Thủy Bảo, huyện Vận Thành, tỉnh Sơn Đông. Ông chính là người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình nhà Tống.

Trong tiểu thuyết Thủy hử, Tống Giang là thủ lĩnh nghĩa quân Lương Sơn Bạc. Tống Giang lấy tên hiệu là Công Minh, ngoài ra ông còn có hai biệt danh là Hô Bảo Nghĩa (người kêu gọi chính nghĩa) và Cập Thời Vũ (cơn mưa kịp thời). Tống Giang nổi tiếng khắp thiên hạ, được giới “lục lâm thảo khấu” khắp nơi ngưỡng mộ.

Trong Thủy hử, Tống Giang cùng một số nhân vật khác của Lương Sơn Bạc sau này được triều đình nhà Tống chiêu an và cử đi dẹp loạn Phương Lạp. Sau chiến thắng vang dội, ông về kinh đô nhận thưởng và bị bọn gian thần hãm hại bằng chén rượu độc.

Còn trên thực tế, sau khi hàng, số phận của Tống Giang là một bí ẩn lớn. Mãi đến năm 1939, khi các nhà khảo cổ tìm thấy văn bia mộ chí của tướng nhà Tống tên là Chiết Khả Tồn. Nội dung văn bia này đã vạch trần kết cục tàn khốc của Tống Giang.

Theo đó, triều đình nhà Tống ban đầu đã chấp nhận chiêu an Tống Giang. Tuy nhiên, sau này nhằm nhổ cỏ tận gốc, họ đã xử tử vị đầu lĩnh của Lương Sơn Bạc.

Võ Tòng

Trong tiểu thuyết Thủy hử, Võ Tòng là một trong những hảo hán kiệt xuất, dũng mãnh và có số phận bi tráng nhất Lương Sơn Bạc. Nhân vật này gắn với các sự kiện như đả hổ trên đồi Cảnh Dương, giết Phan Kim Liên và Tây Môn Khánh, huyết tẩy lầu Uyên Ương. Sau chiến dịch Phương Lạp, Võ Tòng từ chối làm quan, ở lại chùa Lục Hoà tu hành.

Còn trong chính sử, theo một số nhà nghiên cứu, Võ Tòng sinh sống vào đời Tống. Trong Tống sử không có các ghi chép về Võ Tòng, nhưng các sử tịch địa phương như Lâm An huyện chí, Tây Hô đại quan, Hàng Châu phủ chí, Triết Giang thông chí... đều có ghi về nhân vật này.

Theo các tài liệu trên, Võ Tòng vốn là người làm nghề mãi võ, lưu lạc chốn giang hồ. Quan tri phủ Hàng Châu tên Cao Quyền do mến mộ tài năng nên đã mời ông giữ chức đô đầu.

Sau này, Cao Quyền bị quan thái sư Sái Kinh hãm hại. Võ Tòng rời khỏi nha môn, quay về với nghề mãi võ kiếm sống qua ngày. Sái Quân - con trai Sái Kinh thay thế Cao Quyền làm tri phủ Hàng Châu. Cậy thế cha, Sái Quân thường xuyên hà hiếp dân lành khiến nhiều người căm ghét, đặt biệt hiệu là “Sái Hổ”.

Muốn trừ hại cho dân lành và cũng là để báo đáp ân tình thượng cấp cũ, Võ Tòng tự rèn một thanh đao rất sắc bén và giết chết Sái Quân. Sau đó, ông bị quân lính vây bắt, nhốt vào ngục và tra tấn dã man.

Võ Tòng qua đời trong ngục tối, thi thể được người dân an táng bên cầu Tây Linh, Hàng Châu. Trên bia mộ đề 7 chữ “Tống nghĩa sỹ Võ Tòng chi mộ” (mộ Võ Tòng - người nghĩa sỹ của nhà Tống).

Võ Tòng được xác định là nhân vật có thật trong lịch sử.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng, tác giả Thi Nại Am còn sử dụng thêm một số tư liệu trong cuộc đời của võ tướng Biện Nguyên Hanh - vốn là người bạn tâm giao của ông - để tạo nên nhân vật Võ Tòng.

Theo tài liệu Biện thị gia phổ, Biện Nguyên Hanh võ nghệ cao cường, tính cách trượng nghĩa, từng tham gia phong trào khởi nghĩa cuối thời Nguyên. Khi vùng Biện Thương xuất hiện một con hổ dữ khiến người dân hoang sợ không dám đi lại đơn độc, Biện Nguyên Hanh một mình tìm đến và tay không đánh chết mãnh hổ.

Điển tích này sau đó được Thi Nại Am đưa vào tác phẩm Thủy hử thành sự kiện “Võ Tòng đánh hổ trên đồi Cảnh Dương”.

Quan Thắng

Quan Thắng là nhân vật có thật trong lịch sử Trung Quốc. Tuy nhiên, cuộc đời của ông trong lịch sử khác biệt lớn so với những gì được mô tả trong tiểu thuyết.

Trong Thủy hử, Quan Thắng được khẳng định chắc chắn là hậu duệ của Võ Thánh Quan Vũ, giống từ ngoại hình cho đến việc sử dụng Thanh Long Yển Nguyệt đao.

Tuy nhiên, theo sử sách chính thống (đặc biệt là trong cuốn Tống sử), Quan Thắng sống vào giai đoạn cuối thời Bắc Tống và đầu thời Nam Tống, giữ chức vụ trấn thủ thành Tế Nam. Ông là vị tướng dũng mãnh, trung nghĩa nên được người dân thời bấy giờ ví như Quan Vũ tái thế. Không có bằng chứng lịch sử hay gia phả xác nhận ông có mối quan hệ huyết thống trực tiếp với gia tộc của Quan Vân Trường thời Tam quốc.

Không có bằng chứng lịch sử xác nhận Quan Thắng là hậu duệ của Quan Vân Trường.

Nếu như trong Thủy hử, Quan Thắng đầu hàng Tống Giang và trở thành người đứng đầu Ngũ hổ tướng Lương Sơn thì trong chính sử, không có ghi chép nào cho thấy Quan Thắng từng gia nhập nghĩa quân Lương Sơn hay tham gia cuộc khởi nghĩa của Tống Giang.

Ông cả đời là một võ tướng chính thống của vương triều nhà Tống, cống hiến hết mình để bảo vệ biên cương trước kẻ ngoại xâm. Khi quân Kim (phương Bắc) mở rộng sự bành trướng xuống phía Nam, xâm lấm đất nhà Tống, Quan Thắng lãnh đạo quân dân kiên cường chống trả và lập được nhiều công trạng.

Trong tiểu thuyết của nhà văn Thi Nại Am, Quan Thắng chết vì tai nạn ngã ngựa sau trận say rượu; còn cái chết của ông trong lịch sử là bi kịch chính trị. Năm 1127, quân Kim bao vây thành Tế Nam gắt gao, Quan Thắng kiên quyết không đầu hàng, lãnh đạo quân sỹ tử thủ. Trớ trêu thay, cấp trên của ông là Lưu thủ Tế Nam - một kẻ tham sống sợ chết - lại có ý định hàng giặc. Biết Quan Thắng là người trung nghĩa và sẽ kịch liệt phản đối, Lưu Dự lập mưu sát hại Quan Thắng để dâng thành Tế Nam đầu hàng quân Kim.

Chính vì cảm động trước tấm lòng trung kiên, dũng cảm và cái chết oan ức của vị tướng lịch sử này, nhà văn Thi Nại Am lấy ông làm hình mẫu để xây dựng nên hình tượng Đại Đao Quan Thắng văn võ song toàn, toàn mỹ bậc nhất Lương Sơn Bạc.

Dương Chí

Dương Chí là một nhân vật có thật thời Bắc Tống. Sự tồn tại của ông được ghi nhận lại trong cuốn sử liệu cổ Tam triều bắc minh hội biên. Cuộc đời vị tướng này có nhiều điểm khác biệt so với hình tượng “Thanh Diện Thú” tinh anh nhưng long đong trong tiểu thuyết Thủy hử.

Sử sách xác nhận Dương Chí chính là một trong những thủ lĩnh tham gia cuộc nổi dậy của Tống Giang tại vùng Sơn Đông vào năm 1120. Sau khi cuộc khởi nghĩa bị tri phủ Trương Thúc Dạ dẹp tan, Dương Chí cùng một số thủ lĩnh khác chấp nhận quy thuận và được triều đình nhà Tống chiêu an.

Năm 1126 - 1127, khi bộ tộc Nữ Chân (nhà Kim) tràn xuống xâm lược, Dương Chí được triều đình tin tưởng giao làm tướng tiên phong trong các cuộc chiến bảo vệ biên cương chống quân Kim. Sau giai đoạn chống Kim này, hành tung tiếp theo của ông không còn được sử sách nhắc tới.

Tạo hình của Dương Chí trong phiên bản phim truyền hình “Thủy hử”.

Thủy hử mô tả Dương Chí là dòng dõi 5 đời của Dương gia - gia tộc võ tướng lừng danh. Tuy nhiên, chính sử hoàn toàn không có ghi chép nào chứng minh ông có mối quan hệ huyết thống với dòng họ anh hùng này.

Vết bớt màu xanh trên mặt (biệt danh Thanh Diện Thú), vụ án làm đắm thuyền đá hoa cương trên sông Hoàng Hà, việc lỡ tay đâm chết kẻ lưu manh Ngưu Nhị trên phố, hay vụ bị nhóm Tiều Cái đánh thuốc mê cướp mất số báu vật Sinh thần cương... đều là các tình tiết hư cấu nhằm tô đậm số phận long đong, “bạc mệnh” của nhân vật.

Lãng tử Yến Thanh

Trong chính sử, Yến Thanh là một trong những thủ lĩnh cốt cán của cuộc khởi nghĩa Tống Giang thời Bắc Tống.

Sau khi cuộc khởi nghĩa bị dẹp vào năm 1121, Yến Thanh không chấp nhận quy thuận triều đình mà quyết định chọn con đường bỏ trốn, phiêu bạt giang hồ và mai danh ẩn tích để tránh họa sát thân. Chi tiết này tương đối trùng khớp với cái kết “đại trí nhược ngu”, nhìn thấu thời cuộc rồi từ biệt Lương Sơn đi chu du thiên hạ của Yến Thanh trong tiểu thuyết.

Yến Thanh là ông tổ của môn võ Mê Tông quyền

Đặc biệt hơn, nếu như trong truyện, Yến Thanh nổi tiếng với tài đánh vật và tuyệt kỹ nhào lộn thì ngoài đời thực ông là võ sư kiệt xuất. Sử sách võ thuật Trung Hoa ghi nhận Yến Thanh chính là người đã sáng tạo ra môn võ Mê Tông quyền (ban đầu có tên là Yến Thanh quyền). Đây là môn võ kết hợp giữa sự mềm mại, biến hóa kỳ ảo của thân pháp với lực đánh cương mãnh, khiến đối phương không thể đoán trước được hướng tấn công.

Đến đầu thế kỷ XX, đại tông sư Hoắc Nguyên Giáp - người sáng lập Tinh Võ Môn lừng lẫy tại Thượng Hải - đã phục dựng, cải tiến môn Mê Tông quyền này. Ông coi đây là “tinh hoa võ học Bắc phái” và đưa vào giảng dạy chính thức cho các đệ tử.

Hiện nay, môn võ này vẫn chiếm vị trí cực kỳ đặc biệt trong nền võ thuật cổ truyền Trung Hoa và có nhiều đệ tử khắp nơi trên thế giới.