Chiêm ngưỡng tinh vân Đầu Mèo kỳ ảo cách Trái Đất 7.500 năm ánh sáng

Hai kính viễn vọng không gian Hubble và James Webb của NASA ghi lại hình ảnh một cấu trúc khí và bụi có hình dạng kỳ lạ trong tinh vân Carina, cách Trái Đất khoảng 7.500 năm ánh sáng.

Cấu trúc này trông giống một con mèo đang ngồi quay lưng về phía người quan sát, đầu ngoảnh sang phải, để lộ một con mắt phát sáng. Các nhà thiên văn đặt biệt danh cho khu vực này là tinh vân Đầu Mèo.

Video tinh vân Đầu Mèo kỳ ảo ghi lại bởi hai kính viễn vọng không gian Hubble và James Webb. (Nguồn: NASA)

Theo NASA, hình dạng kỳ lạ của tinh vân nhiều khả năng được tạo nên qua thời gian bởi bức xạ cực tím và gió sao, tức dòng hạt vật chất phát ra từ những ngôi sao khối lượng lớn ở gần đó. Những tác động này dần bào mòn khí và bụi xung quanh, trong khi phần vật chất dày đặc hơn vẫn tồn tại, tạo thành cấu trúc giống đầu mèo.

Dù hình dạng hiện tại chỉ tồn tại tạm thời và sẽ thay đổi khi các ngôi sao tiếp tục hình thành, khu vực này cung cấp nhiều thông tin giúp giới khoa học tìm hiểu quá trình ra đời của các ngôi sao trong vũ trụ.

Hình ảnh tinh vân Đầu Mèo ghi lại bởi kính viễn vọng James Webb (trái) và Hubble (phải). (Ảnh: NASA)

Qua kính viễn vọng Hubble, tinh vân hiện lên như một cột bụi màu nâu sẫm, dày đặc, gần như không cho ánh sáng xuyên qua. Điểm nổi bật nhất là vùng sáng đỏ giống mắt mèo, có thể là dấu hiệu của một ngôi sao trẻ vẫn còn bị bụi bao phủ một phần.

Dọc rìa phải của cột bụi xuất hiện một dải sáng vàng mờ. NASA cho biết đây có thể là khí bị bức xạ cực tím từ các ngôi sao lớn chiếu sáng và ion hóa, khiến vật chất dần bị bào mòn.

Xung quanh cấu trúc này, những đám khí và bụi chuyển màu từ xanh lam, xanh lơ ở phía trên sang vàng, cam và đỏ ở phía dưới. Sự khác biệt phản ánh ánh sáng phát ra từ oxy, hydro, lưu huỳnh và ánh sáng sao tán xạ qua bụi vũ trụ.

Hình ảnh hồng ngoại tầm trung từ Kính viễn vọng không gian James Webb của NASA cho thấy cấu trúc phức tạp bên trong tinh vân. (Ảnh: NASA)

Trong khi Hubble quan sát ánh sáng nhìn thấy được, James Webb sử dụng thiết bị hồng ngoại để nhìn xuyên qua một phần lớp bụi dày đặc, làm lộ rõ những cấu trúc mà Hubble khó ghi nhận.

Hình ảnh hồng ngoại gần cho thấy nhiều ngôi sao màu xanh và vàng nằm rải rác trong tinh vân. Một số vẫn bị bụi che khuất, trong khi những thiên hà mờ ở xa cũng xuất hiện phía sau, cho phép quan sát vượt ra ngoài Ngân Hà.

Ở vùng hồng ngoại trung, ánh sáng từ bụi ấm và các phân tử chứa carbon làm nổi bật những dải vật chất mảnh cùng các khối khí, bụi nhỏ bên trong tinh vân.

Đáng chú ý, phía bên phải cột bụi xuất hiện một nguồn sáng vàng mạnh, nhiều khả năng là ngôi sao mới hình thành còn nằm trong lớp bụi bao quanh.

Theo NASA, việc kết hợp dữ liệu từ Hubble và James Webb giúp các nhà thiên văn quan sát cùng một khu vực ở nhiều bước sóng, qua đó hiểu rõ hơn cách khí và bụi tương tác với bức xạ sao trong quá trình hình thành những ngôi sao mới.