Chiến đấu cơ EA-18G, 'kẻ tắt đèn' bầu trời đêm Caracas

Khi những đợt tấn công đầu tiên được ghi nhận trên bầu trời Venezuela, ít ai nhìn thấy những chiếc máy bay áp chế điện tử đang hoạt động ở rìa không phận.

Không mang vẻ ngoài dữ dội như máy bay ném bom hay tiêm kích tấn công, EA-18G lại đóng vai trò giống như “người tắt đèn” trong chiến trường hiện đại: làm mù radar, làm nhiễu liên lạc và tước đi khả năng phản ứng của hệ thống phòng không đối phương.

EA-18G phát triển từ khung thân tiêm kích hạm F/A-18F, nhưng được cải biến sâu để phục vụ tác chiến điện tử.

Trên thân máy bay là các hệ thống ăng-ten, thiết bị thu phát tín hiệu điện tử và các bộ gây nhiễu chuyên dụng.

Khi chiến dịch tại Venezuela bắt đầu, những chiếc Growler được bố trí ở vị trí đủ xa để tránh hỏa lực mặt đất nhưng vẫn bao trùm các khu vực trọng điểm bằng “lớp sương” nhiễu điện tử.

Nhiệm vụ của chúng không đơn giản chỉ là gây nhiễu toàn bộ không gian. Thay vào đó, tổ bay phải phân tích nhanh nguồn phát sóng radar, xác định đâu là radar điều khiển hỏa lực, đâu là radar cảnh giới, đâu là mạng lưới liên lạc chỉ huy.

Mỗi loại mục tiêu đòi hỏi cách thức “bịt mắt” khác nhau. Nếu chế áp sai, đối phương có thể phát hiện các hướng tấn công chính, hoặc tệ hơn là khóa mục tiêu tấn công vào máy bay và trực thăng đang yểm trợ lực lượng đặc nhiệm.

Trong bối cảnh Mỹ cần đưa lực lượng đổ bộ vào khu vực ngoại vi thủ đô Caracas, EA-18G tạo ra vùng “an toàn tương đối” bằng cách khiến các hệ thống phòng không không thể vận hành trơn tru.

Radar phát hiện mục tiêu bị chập chờn, màn hình hiển thị tín hiệu nhiễu, còn các kênh liên lạc bị can thiệp khiến mệnh lệnh triển khai phòng thủ bị chậm trễ.

Đây là môi trường lý tưởng cho các máy bay chiến đấu và trực thăng vận tải áp sát mục tiêu. Thay vì đối mặt với trận địa tên lửa phòng không hoạt động đầy đủ, lực lượng tấn công chỉ phải xử lý từng ổ đề kháng rời rạc.

Trong nhiều trường hợp, hệ thống pháo – tên lửa phòng không thậm chí không thể khóa mục tiêu vì tín hiệu từ radar bị “đánh lừa”.

Bên cạnh việc gây nhiễu, EA-18G còn có khả năng tấn công điện tử chủ động. Với sự hỗ trợ của tên lửa chống radar, các tổ bay có thể tiêu diệt các trạm radar đang phát sóng.

Điều này không chỉ làm suy yếu phòng không mà còn tạo ra áp lực tâm lý lớn với lực lượng phòng thủ dưới mặt đất, khiến họ buộc phải tắt radar, chấp nhận “mù” trong nhiều phút quan trọng.

Tuy nhiên, việc triển khai EA-18G không phải không có rủi ro. Máy bay tác chiến điện tử phải duy trì thời gian bay dài trên khu vực chiến sự, liên tục phát tín hiệu mạnh và dễ bị đối phương phát hiện.

Tổ bay phải cân bằng giữa cường độ gây nhiễu và an toàn tác chiến, tránh để lộ vị trí hoặc trở thành mục tiêu tấn công.

Ở góc độ chiến lược, việc Mỹ sử dụng EA-18G cho thấy cách tiếp cận mới: thay vì đẩy sức mạnh hỏa lực lên tuyệt đối, ưu tiên hàng đầu là tước đi khả năng kháng cự của đối phương.

Một chiến trường bị “cắt điện” và “câm lặng” sẽ nhanh chóng sụp đổ, ngay cả khi lực lượng tấn công không sử dụng quá nhiều hỏa lực.

Sau chiến dịch, nhiều chuyên gia quân sự nhận định vai trò của các máy bay áp chế điện tử ngày càng trở nên trung tâm trong các cuộc xung đột hiện đại.

EA-18G không phải là loại vũ khí tạo ra hình ảnh kịch tính trước ống kính, nhưng lại đứng sau việc thay đổi cán cân tác chiến

Nhìn lại toàn bộ diễn biến, có thể thấy việc kiểm soát không gian điện tử đã quyết định nhịp độ và kết quả chiến dịch.

Trong bầu trời đêm Venezuela, nơi radar, liên lạc và chỉ huy bị bóp nghẹt, những chiếc EA-18G đã chứng minh rằng chiến tranh ngày nay không chỉ diễn ra bằng đạn pháo và tên lửa, mà còn bằng những tín hiệu vô hình.

Việt Hùng