Hệ lụy sâu rộng

Cuộc tấn công quân sự của Mỹ, bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro gây ra nhiều hệ lụy sâu rộng và lâu dài về nhiều phương diện cho chính trị thế giới và quan hệ quốc tế. Bởi thực chất đấy là hành động bất chấp luật pháp quốc tế cũng như Hiến chương Liên hợp quốc, lại còn tạo tiền lệ cho những hành xử tương tự, với cùng cách biện luận, kịch bản như Mỹ vừa rồi. Việc vin vào tiền lệ để hành xử vốn luôn dễ dàng hơn rất nhiều so với việc tạo ra tiền lệ.

Hệ lụy của những hành động vừa rồi của chính quyền Mỹ hiện tại là kích hoạt trào lưu phân chia khu vực ảnh hưởng địa chính trị ở quy mô, phạm vi khác nhau trong thế giới hiện đại. Tổng thống Donald Trump đã làm sống lại cái gọi là Học thuyết Monroe được người tiền nhiệm James Monroe đưa ra năm 1823 nhằm xác lập vùng Tây bán cầu là khu vực ảnh hưởng riêng của Mỹ.

Điều này có nghĩa là chính quyền Mỹ hiện tại sẽ dùng ưu thế sức mạnh của họ và sẵn sàng can thiệp quân sự trực tiếp để buộc tất cả quốc gia ở vùng Tây bán cầu phải phục tùng Mỹ và phục vụ lợi ích của Mỹ, đồng thời không để cho bất cứ đối tác bên ngoài nào gây dựng và ganh đua ảnh hưởng với Mỹ ở khu vực này.

Khung cảnh cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hôm 5-1 sau cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Venezuela. Ảnh: AP

Các quốc gia trên thế giới bình đẳng về chủ quyền, đây vốn là một nền tảng của hệ thống Liên hợp quốc. Đấy cũng là một nền tảng của trật tự thế giới dựa trên luật lệ và quy tắc chung. Những hành động vừa rồi của Mỹ với Venezuela đã làm rạn nứt nền tảng này.

Hiệu ứng quy chuẩn và chế tài hành vi từ đó bị tác động tiêu cực. Sức mạnh mềm của Mỹ, vì thế, suy giảm đáng kể trong thế giới hiện đại.

Tổng thống Mỹ đã thay đổi rất cơ bản cách hiểu và cách thực thi khẩu hiệu "Nước Mỹ trước hết". Nước Mỹ sẽ thay đổi rất nhiều về đối nội trong thời gian tới và nhiều khả năng chính quyền hiện tại sẽ không dừng lại... Nhưng họ sẽ bước tiếp như thế nào còn tùy thuộc vào diễn biến sắp tới ở Venezuela và liên quan đến Venezuela, vào chính khu vực Tây bán cầu sẽ ra sao trong thời gian tới.

Nó còn tùy thuộc vào cuộc vận động tranh cử của Đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ sắp đến ở nước Mỹ, và tùy thuộc vào Nga và Trung Quốc sẽ ứng xử sao trong thế cuộc mới.

Đại sứ Trần Đức Mậu (nguyên Vụ trưởng Vụ Chính sách đối ngoại - Bộ Ngoại giao)