Chiến đấu cơ F-22 Mỹ tăng quân số mà không cần thêm phi công

Theo Không quân Mỹ, phi công F-22 đảm nhiệm vai trò như một "người chỉ huy" trên không, đưa ra các chỉ thị chiến thuật ở cấp độ cao cho máy bay không người lái (UAV). Thay vì phải điều khiển riêng từng chuyển động, phi công giao nhiệm vụ để hệ thống tự hành trên Fury tự diễn giải và thực thi theo thời gian thực. Máy bay sau đó thực hiện các thao tác cơ động và nhiệm vụ chiến đấu mô phỏng theo chỉ thị nhận được.

Chiến đấu cơ F-22 (trên) và UAV FQ-44A. (Ảnh: MW)

Cuộc thử nghiệm thuộc chương trình Máy bay Chiến đấu Hợp tác (CCA) của Không quân Mỹ, nhằm phát triển các máy bay tự hành có thể phối hợp tác chiến cùng tiêm kích có người lái. Mô hình này được kỳ vọng giúp mở rộng khả năng chiến đấu của lực lượng không quân mà không buộc phi công phải trực tiếp kiểm soát mọi hoạt động của từng máy bay trong đội hình.

Nếu được triển khai hiệu quả, một phi công có thể điều phối nhiều máy bay không người lái cùng lúc, phân công nhiệm vụ cho từng phương tiện và duy trì quyền giám sát đối với những quyết định chiến thuật quan trọng. Cách tiếp cận này có thể trở thành một hệ số nhân sức mạnh, giúp các đơn vị tiêm kích có người lái tăng số lượng phương tiện và nhiệm vụ có thể đảm nhiệm trong chiến đấu. Chi phí huấn luyện và duy trì máy bay không người lái thấp hơn so với tiêm kích có người lái cũng là một lợi thế được kỳ vọng.

Trong giai đoạn đầu của chương trình CCA, Không quân Mỹ đã lựa chọn hai thiết kế là YFQ-44A Fury và YFQ-42A Vengeance. Lực lượng này đặt mục tiêu mua ít nhất 500 máy bay thuộc Giai đoạn 1 vào năm 2032, với kế hoạch đưa chúng vào hoạt động ban đầu vào khoảng cuối thập niên này. Giai đoạn 2 dự kiến được triển khai tiếp theo và có thể mở đường cho những thiết kế máy bay tự hành khác.

Việc tích hợp với máy bay không người lái có thể mang lại hướng khai thác mới cho F-22, dòng tiêm kích từng được phát triển với trọng tâm là giành ưu thế trên không. Khả năng tác chiến của loại máy bay này trong những cuộc xung đột cường độ cao từ lâu đã là chủ đề tranh luận, một phần do những hạn chế về vũ khí và hệ thống điện tử.

F-22 thiếu các loại tên lửa chuyên dụng để tấn công mục tiêu mặt đất hoặc tàu chiến, trong khi hệ thống liên kết dữ liệu và kiến trúc máy tính của máy bay có những hạn chế so với các nền tảng mới hơn. Những yếu tố này có thể làm giảm hiệu quả phối hợp tác chiến khi so sánh với các dòng máy bay như F-35 và F-15EX, dù F-22 vẫn có những ưu thế riêng về khả năng tàng hình và nhiệm vụ giành ưu thế trên không.

Không quân Mỹ từng lên kế hoạch cho F-22 nghỉ hưu sớm hơn nhiều thập niên so với vòng đời dự kiến ban đầu. Số lượng máy bay chiến đấu thế hệ mới được mua sắm còn hạn chế khiến F-22 nhiều khả năng vẫn tiếp tục phục vụ đến giữa những năm 2030. Các kế hoạch nâng cấp dành cho dòng tiêm kích này tương đối thận trọng; đáng chú ý, radar hiện tại chưa được thay thế dù công nghệ của hệ thống đã có tuổi đời gần 30 năm so với các giải pháp hiện đại.