Những 'bóng hồng' trên công trường đóng tàu Dung Quất

Những “bông hồng” không ngại sắt thép và tàn lửa

7 giờ sáng, những công nhân trong bộ quần áo bảo hộ màu xanh với dòng chữ PVSM lần lượt xuất hiện trong Xưởng gia công chi tiết. Nơi công trường rộng khoảng 20.000 m2, không khí nhanh chóng nhộn nhịp khi từng tốp người vào vị trí làm việc quen thuộc. Tiếng động cơ, tiếng cần cẩu, tiếng kim loại va chạm và tiếng máy cắt hòa vào nhau, tạo thành thứ âm thanh vang dội, đặc trưng của một phân xưởng cơ khí.

Các nữ công nhân Tổ cắt CNC vận hành máy cắt thép trong Xưởng gia công chi tiết.

Cùng lúc, 8 nữ công nhân cũng vào vị trí, trước những cỗ máy cắt thép CNC cỡ lớn. Họ là thành viên Tổ cắt CNC, thuộc Xưởng gia công chi tiết. Tổ có 19 người, trong đó tổ trưởng và tổ phó đều là nữ.

Chị Nguyễn Thị Thùy, Tổ trưởng Tổ cắt CNC, đã có hơn 20 năm gắn bó với PVSM.

Ở một góc phân xưởng, chị Nguyễn Thị Thùy (47 tuổi), Tổ trưởng Tổ cắt CNC đang chỉ dẫn cho một nữ đồng nghiệp. Sau những lời trao đổi giữa công trường inh ỏi, nữ cộng sự của chị Thùy liền điều chỉnh thông số, dễ dàng “chém” dọc tấm thép dày chừng 3cm thành những thanh thép nhỏ. Công việc tưởng chừng chỉ dành cho nam giới này đã quá quen thuộc với người thợ của Tổ cắt CNC. Ở Tổ cắt CNC, việc đảm nhận công việc không phụ thuộc vào giới tính mà dựa trên tay nghề, khả năng vận hành thiết bị và mức độ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Với chị Thùy và các đồng nghiệp, sự cẩn trọng, tập trung và kỷ luật là những yêu cầu bắt buộc của nghề. Qua nhiều năm làm việc, những kỹ năng ấy được tích lũy thành kinh nghiệm, giúp họ từng bước làm chủ thiết bị và đảm nhận công việc ngày càng vững vàng hơn.

Chị Nguyễn Thị Thùy trao đổi với thành viên trong Tổ để triển khai các phần việc.

Chị Thùy bắt đầu làm việc tại PVSM từ năm 2004, khi nhà máy mới đi vào hoạt động. 20 năm đứng giữa sắt thép, máy móc và những công việc đòi hỏi sức bền đã khiến nghề trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của chị. Vì vậy, khi được hỏi về con tàu đáng nhớ nhất, chị Thùy không dễ trả lời. Với chị, gần như công trình nào đi qua nhà máy cũng có một phần công việc của chị và đồng nghiệp. Có khi là cắt thép, có khi là hàn hoặc sơn. Mỗi người đảm nhận một phần việc, các công đoạn nối tiếp nhau, để rồi khi dự án hoàn thành, tất cả lại có thêm một kỷ niệm đáng nhớ.

Vẫn như mọi ngày, công việc của các chị em tại Tổ cắt CNC lại bắt đầu với những tấm thép lớn. Sau khi xiết chặt dây xích, một tấm thép nặng vài tấn được cần cẩu từ từ đặt xuống bàn máy. Chị Bùi Thị Kim Phước (42 tuổi), Tổ phó Tổ cắt CNC liền bước tới kiểm tra lại mép thép, đối chiếu bản vẽ rồi nhanh chóng nhập thông số vào máy tính. Chừng 2 phút sau, máy CNC khởi động, đầu cắt di chuyển trên mặt thép, từng tia lửa xanh trắng phụt ra, kéo theo một đường cắt đỏ rực. Chỉ vài phút sau, tấm thép nguyên khối đã được chia thành những cấu kiện có kích thước chính xác đến từng milimet.

Chị Bùi Thị Kim Phước, Tổ phó Tổ cắt CNC là một trong những công nhân cốt cán của Tổ.

Tháo chiếc kính mắt và khẩu trang che kín mặt, chị Phước kể, tấm thép nặng nhất mà Tổ xử lý có khối lượng khoảng 4 tấn. Từ bản vẽ và thông số kỹ thuật, các công nhân xác định vị trí gia công, thiết lập chương trình rồi điều khiển máy cắt CNC. Khi máy hoạt động, đầu cắt di chuyển theo quỹ đạo đã được lập trình, tạo ra các chi tiết phục vụ những công đoạn tiếp theo của quá trình đóng tàu.

Chị Phước kể, những ngày đầu làm việc tại PVSM, lựa chọn theo nghề cơ khí nặng không hề dễ dàng với một người phụ nữ. Gia đình từng khuyên chị tìm một công việc nhẹ nhàng hơn. Chị gái từng tìm giúp chị một công việc mới và đề nghị chị cân nhắc chọn hướng đi khác. Thế nhưng, chị vẫn chọn ở lại.

Hơn 20 năm gắn bó với PVSM, các nữ công nhân đã tích lũy kinh nghiệm và làm chủ nhiều công đoạn trong quá trình gia công, đóng tàu.

Từ công việc ban đầu, chị Phước được lãnh đạo lựa chọn để đào tạo nâng cao tay nghề. Chị học thêm nghề hàn, nghề sơn, rồi được đào tạo vận hành máy cắt CNC và từng bước được giao đứng máy chính. Hai thập kỷ sau, người phụ nữ từng được khuyên tìm một công việc nhẹ nhàng hơn nay đã trở thành Tổ phó Tổ cắt CNC, cùng với chị Thùy - Tổ trưởng, đảm nhận vai trò nòng cốt trong tổ.

Để tạo ra một chi tiết thép đạt yêu cầu, người vận hành không chỉ cần thành thạo máy tính, họ phải hiểu bản vẽ kỹ thuật, xác định đúng kích thước và vị trí gia công. Chưa dừng lại ở đó, việc thiết lập chương trình, thông số cắt phù hợp với yêu cầu của từng chi tiết và theo dõi máy trong suốt quá trình hoạt động cũng đóng vai trò quan trọng. Và hơn hết, sau khi hoàn thành, sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trước khi chuyển sang công đoạn tiếp theo.

Với thép tấm có chiều dày lớn, yêu cầu về độ chính xác, chất lượng đường cắt và an toàn được đặt lên hàng đầu. Người thợ phải hiểu thiết bị mình đang vận hành, nhận biết những dấu hiệu bất thường và xử lý công việc theo đúng quy trình. Qua nhiều năm tích lũy kinh nghiệm, những nữ công nhân như chị Phước không chỉ trực tiếp vận hành máy mà còn có thể kiểm tra, đối chiếu và phối hợp xử lý các yêu cầu gia công trong phạm vi công việc được giao.

Tia lửa đỏ đưa những con tàu vươn khơi

Một ngày làm việc của những “bóng hồng” Tổ cắt CNC bắt đầu từ 7 giờ sáng và thường kết thúc sau khi hoàn thành phần việc được giao. Trong những giai đoạn cao điểm, Tổ cắt phải xử lý khoảng 200-300 tấn tôn, thép trong 7-10 ngày để kịp phục vụ các dự án đóng tàu và sửa chữa tàu. Có những ngày, các chị đứng máy đủ 8 tiếng, nhưng nếu tiến độ yêu cầu, ca làm việc sẽ kéo dài thêm.

Gần 20 năm gắn bó với PVSM, chị Võ Thị Thùy Dương đã trải qua nhiều công đoạn trong quá trình đóng tàu, từ cắt CNC, cắt rùa, chọc khí đến vệ sinh, làm sạch máy móc.

Chị Võ Thị Thùy Dương (44 tuổi), công nhân Tổ cắt CNC kể, có khi đồng hồ đã điểm gần 8 giờ tối, khi nhiều gia đình đã quây quần bên mâm cơm thì tại Xưởng vẫn chưa tắt đèn nếu công việc còn dang dở. Và sau một ngày đứng giữa tiếng máy và những tia lửa, điều chị Dương cùng các đồng nghiệp mong chờ nhất là được trở về nhà, cùng ăn bữa cơm gia đình.

Chị Dương gắn bó với PVSM từ năm 2006. Trong gần 20 năm làm việc, chị trải qua nhiều phần việc khác nhau như cắt tôn CNC, cắt sắt thủ công hay cạo gỉ sắt, dọn vệ sinh dầu mỡ sau dự án. “Cũng giống như anh em nam công nhân vậy, việc gì làm được thì mình cũng nhận làm. Với mỗi công trình đến PVSM, mình đều tham gia thực hiện. Với mình, niềm tự hào nhất là vẫn được làm việc, cống hiến”, chị Dương chia sẻ.

Sau nhiều năm làm nghề, không ít lần các nữ công nhân bị xây xát hoặc chấn thương trong quá trình lao động. Bởi lẽ, công việc cơ khí nặng không phải lúc nào cũng thuận lợi, mà luôn đòi hỏi người lao động phải tuân thủ nghiêm các quy định an toàn. Chị Dương kể, với công việc cắt sắt, thép trong môi trường công nghiệp nặng, có những rủi ro nhất định. Vì vậy, kinh nghiệm chị đúc kết vẫn là an toàn, kỹ lưỡng là trên hết.

Những tấm thép lớn sau khi được cẩu đưa lên bàn máy CNC sẽ bước vào công đoạn gia công, cắt thành cấu kiện để chế tạo một con tàu.

Những nữ công nhân tại PVSM đều đã gắn bó với đơn vị hàng chục năm. Và điều giữ chân họ là một công việc ổn định, nguồn thu nhập để chăm lo gia đình và tay nghề được tích lũy theo năm tháng. Với chị Phước, lựa chọn ở lại PVSM sau những lời khuyên của gia đình đã trở thành một phần của hành trình 20 năm.

“Nếu trước kia tôi chọn một công việc khác, có thể cuộc sống hôm nay đã khác. Nhưng tôi đã chọn học nghề, ở lại và làm nghề. Và đến nay, công việc ổn định, tôi có thể chăm lo cho các con đi học đầy đủ. Nhìn các cháu chăm ngoan, hiếu học và lớn lên từng ngày, tôi thấy đó cũng là một điều thành công”, chị Phước bộc bạch.

Chia sẻ về công việc, những nữ công nhân tại Tổ cắt CNC không kể về những thành tích lớn lao. Niềm vui của họ sau mỗi ca làm việc là hoàn thành công việc an toàn, không xảy ra sự cố và về nhà với gia đình. Với chị Thùy, chị Phước hay chị Dương, có thể làm một công việc nặng nhọc vốn thường mặc định dành cho nam giới chưa phải là điều quá đặc biệt. Với họ, việc học nghề, làm chủ công việc và tạo dựng vị trí của mình bằng chính năng lực và sự bền bỉ qua năm tháng là điều mà những nữ công nhân luôn tâm niệm.

Một góc dock sửa chữa tại PVSM, nơi những con tàu được kiểm tra, bảo dưỡng và thực hiện các hạng mục kỹ thuật.

Ngày mai, những nữ công nhân của PVSM lại đến xưởng. Một tấm thép mới sẽ lại được đưa lên bàn máy, những đường cắt mới tiếp tục xuất hiện. Những chi tiết ấy sẽ được chuyển sang các công đoạn tiếp theo, cùng hàng trăm, hàng nghìn chi tiết khác tạo nên hình hài một con tàu, hay một công trình biển… Trong hành trình ấy, dấu ấn của 8 nữ công nhân có thể không được gọi tên một cách cụ thể. Nhưng đâu đó trong hàng tấn sắt thép ấy vẫn có những đường cắt từ chính đôi bàn tay của họ. Đó là cách những “bóng hồng” ở đại công trường đóng tàu Dung Quất góp phần làm nên những công trình biển kiêu hãnh vươn khơi.