Chiến dịch 500 ngày đêm: Cuộc chạy đua với thời gian trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ

Mệnh lệnh thiêng liêng trước lịch sử

Chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, đất nước ta đã vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới. Thế nhưng, nỗi đau chiến tranh vẫn chưa nguôi ngoai khi trên khắp dải đất hình chữ S, hiện còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập và gần 300.000 phần mộ liệt sĩ đang an táng tại các nghĩa trang nhưng còn thiếu thông tin danh tính.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các đại biểu lãnh đạo thực hiện nghi lễ quy tập hài cốt liệt sĩ.

Thời gian không đợi một ai. Các nhân chứng lịch sử ngày một già yếu, địa hình địa vật thay đổi sâu sắc do quá trình đô thị hóa, và các yếu tố tự nhiên đang đẩy nhanh sự phân hủy của hài cốt dưới lòng đất. Nhận thức sâu sắc tính cấp bách đó, ngày 15/3/2026, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) đã phát động Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ kéo dài đến ngày 27/7/2027.

Đây không đơn thuần là một chiến dịch chuyên môn mang tính kỹ thuật, mà là một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng. Đó là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” cao đẹp của dân tộc, là trách nhiệm đạo đức cao cả mà Đảng, Nhà nước và nhân dân hôm nay phải thực hiện để tri ân những người đã hiến dâng xương máu cho nền độc lập.

Sức mạnh tổng lực của cả hệ thống chính trị

Ngay sau khi chiến dịch được phát động, một guồng quay tổng lực đã được kích hoạt đồng bộ từ Trung ương đến từng địa phương. Toàn bộ hệ thống chính trị cùng các bộ, ban, ngành đã vào cuộc với tinh thần “chạy đua với thời gian”.

Bộ Quốc phòng đã thành lập 330 tổ, đội rà phá bom mìn với quân số hơn 5.000 người cùng hơn 1.300 phương tiện chuyên dụng, sẵn sàng mở đường vào các “vùng lõi” khốc liệt năm xưa như Vị Xuyên (Tuyên Quang), Lào Cai, Lạng Sơn để tìm kiếm đồng đội. Trên những đỉnh núi mờ sương hay sâu trong đại ngàn Trường Sơn, bước chân của cán bộ, chiến sĩ vẫn lặng lẽ, bền bỉ tìm kiếm từng dấu vết dù là nhỏ nhất.

Đội quy tập hài cốt liệt sĩ (Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh) thực hiện nhiệm vụ. Ảnh: Xuân Cường

Bộ Công an đóng vai trò chủ chốt khi triển khai cao điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ trên quy mô toàn quốc. Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) đã chỉ đạo công an các cấp thần tốc rà soát, thu nhận sinh phẩm từ người thân của các liệt sĩ để tích hợp trực tiếp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Để hỗ trợ tối đa cho việc định vị các trận đánh và phần mộ, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) đã huy động toàn bộ hệ thống các Trung tâm Lưu trữ quốc gia. Hàng nghìn hồ sơ và khoảng 200.000 trang tài liệu lịch sử, sơ đồ mộ chí, thông tin khen thưởng đã được rà soát, số hóa để giải mã những bí mật còn nằm lại chiến trường.

Hành trình tìm lại tên cho các anh giờ đây có sự đồng hành của khoa học và công nghệ hiện đại. Các đơn vị chức năng đã ứng dụng máy radar xuyên đất, thiết bị định vị tiên tiến để khảo sát, rà quét các khu vực nghi có mộ tập thể. Điển hình như tại TP. Hồ Chí Minh, công tác khảo sát, thăm dò rãnh mộ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng đã được tiến hành một cách khoa học, thận trọng bằng các thiết bị công nghệ hiện đại trước khi tiến hành khai quật.

Đặc biệt, việc xây dựng và đưa vào vận hành Ngân hàng gene (Cơ sở dữ liệu DNA) là bước đột phá mang tính quyết định. Giờ đây, những phần mộ “chưa xác định được thông tin” tại các nghĩa trang liệt sĩ đang lần lượt được lấy mẫu sinh phẩm.

Từ mảnh đất địa đầu Hà Giang, vùng cát trắng Quảng Trị cho đến miền biên viễn Gia Lai hay Tây Ninh, các tổ công tác y tế và quân y đã “vượt nắng, thắng mưa”, mở từng ngôi mộ mộ bảo quản để thu nhận hàng chục nghìn mẫu hài cốt. Mỗi mẫu sinh phẩm được lấy thành công, mỗi hồ sơ được số hóa là một tia hy vọng mới thắp sáng cho hành trình tìm lại danh tính của các anh.

Những quả ngọt đầu hành trình

Tính đến giữa năm 2026, sau hơn 100 ngày đêm triển khai quyết liệt, chiến dịch đã chứng minh tính hiệu quả vượt bậc bằng những con số biết nói. Theo số liệu tổng hợp từ các cơ quan chức năng, toàn quốc đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.300 hài cốt liệt sĩ cùng 3 mộ tập thể. Đồng thời, các đơn vị đã tổ chức lấy mẫu được hơn 27.000 mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin và thu nhận gần 95.000 mẫu sinh phẩm từ thân nhân để phục vụ việc đối sánh danh tính.

Tại các địa phương, bầu không khí thi đua thực hiện chiến dịch diễn ra vô cùng khẩn trương. Tỉnh Quảng Ninh đã hoàn thành lấy mẫu phần lớn các mộ liệt sĩ cần thông tin; TP. Hải Phòng ghi nhận gần 18.000 mẫu sinh phẩm thân nhân được thu nhận; tỉnh Gia Lai cũng lên kế hoạch rà soát chi tiết trên hơn 100 nghĩa trang. Tại miền Nam, các đội quy tập như Đội K71 vẫn liên tục đón nhận các hài cốt liệt sĩ hy sinh tại chiến trường Campuchia trở về đất mẹ.

Lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai.

Những kết quả này không chỉ là những bài toán thống kê khô khan, mà đằng sau đó là hàng nghìn giọt nước mắt hạnh phúc, khép lại hành trình đằng đẵng ngóng trông của nhiều thế hệ gia đình.

Tìm kiếm mộ liệt sĩ và trả lại tên cho các anh là việc làm ý nghĩa sâu sắc, giúp khẳng định giá trị căn cốt đạo đức của dân tộc Việt Nam. Chiến dịch 500 ngày đêm vẫn đang tiếp diễn ở giai đoạn cao điểm. Khối lượng công việc phía trước còn vô cùng đồ sộ với mục tiêu rà phá hàng nghìn héc-ta bom mìn, lấy mẫu sinh phẩm trên diện rộng và giám định hàng vạn mẫu ADN. Dẫu còn nhiều gian nan, nhưng với ý chí sắt son của Đảng, Nhà nước cùng lòng biết ơn vô hạn của toàn thể nhân dân, hành trình đưa các anh trở về sẽ không bao giờ dừng lại. Trả lại tên cho các anh, chính là lời hứa trang trọng nhất mà thế hệ hôm nay gửi tới quá khứ hào hùng của Tổ quốc.