Chiến dịch 500 ngày đêm: Giải mã mật mã 'SH' từ lòng đất Khe Sanh - Quảng Trị

Trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, Quảng Trị nói chung và mặt trận Khe Sanh nói riêng là chiến trường rực lửa. Đã có biết bao người con ưu tú ngã xuống, thân xác hòa vào đất đá. Thời gian nửa thế kỷ trôi qua, sơ đồ mộ chí thất lạc, địa hình thay đổi do các công trình dân sinh, việc tìm kiếm danh tính liệt sĩ tưởng chừng như đi vào ngõ cụt.

Thế nhưng, đợt quy tập kéo dài từ tháng 5 đến tháng 12/2025 của Đội quy tập HCLS thuộc Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 (Quân khu 4) tại thôn Xa Re, xã Khe Sanh đã mở ra những hy vọng mới từ chính những kỷ vật bám đầy cát bụi thời gian.

Đội quy tập HCLS thuộc Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 tìm kiếm cất bốc HCLS trong thời gian qua tại Quảng Trị

Theo hồ sơ quy tập, các HCLS nằm ở độ sâu từ 0,8m đến 1m, phân bố khá rải rác nhưng đều đặn cách nhau 15 - 20m. Các anh được bọc trang trọng trong bao tử sĩ cùng nhiều di vật như tăng nguyên tấm, vải dù, dây thông tin, đế giày... Đặc biệt, có những di vật chứa đựng thông tin vô cùng quý giá: Đi kèm với hài cốt phát hiện ngày 26/5/2025 là chiếc bình tông còn vẹn nguyên tên người chiến sĩ: “Phiết” hoặc “Phiệt”. Cùng với đó, một số HCLS khác còn tìm thấy các miếng nhôm, miếng nhựa nhỏ đục lỗ, xâu quai đeo tương tự kiểu đeo vào cổ tay nhận diện. Trên đó khắc các ký hiệu đồng dạng, sắc nét: “SH-2- 526”, “SH-18- 47X”, “SH-18- 15X”, “SH 1- 99X”.

Di vật đi kém cùng HCLS được Đội quy tập HCLS thuộc Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 (Quân khu 4) tìm thấy cùng với HCLS tại Khe Sanh - tỉnh Quảng Trị vào cuối năm 2025

Cấu trúc quy tập và hình thức đồng bộ của di vật khẳng định: Đây không phải là một trận địa hy sinh rải rác, mà là một nghĩa trang tại mặt trận được bố trí bài bản, trang nghiêm bởi chính đơn vị của các anh trước khi rút quân.

Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, Quân khu 4, đơn vị trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quy tập cho hay: Trong suốt nhiều năm làm công tác quy tập, hiếm khi nào Đội quy tập HCLS tìm thấy một cụm mộ liệt sĩ có các di vật mang tính hệ thống quy ước rõ ràng như thế này. Những mảnh nhôm, nhựa khắc ký hiệu 'SH' được xâu quai đeo chứng tỏ đơn vị của các anh thời bấy giờ đã thực hiện công tác quản lý rất khoa học ngay trong lòng chiến sự ác liệt. Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, Quân khu 4 đã bàn giao, bảo quản nghiêm ngặt các di vật này và coi đây là nhiệm vụ chính trị tối cao để phối hợp giải mã.

Từ khóa "SH" cùng các dãy số chính là nút thắt cần tháo gỡ. Theo thông tin từ cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị, vị trí phát hiện 25 HCLS vừa được tìm thấy nói trên trước đây là địa bàn chiến đấu trọng điểm của các đơn vị thuộc Sư đoàn 304 (Quân đoàn 2) tại mặt trận Khe Sanh - Quảng Trị.

Những di vật như chiếc bi đông có khác các ký hiệu là manh mối quan trọng để lực lượng chức năng tra cứu, tìm và xác định thông tin cho các liệt sĩ trong thời gian tới

Lực lượng chức năng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị cũng đưa ra nhận định: Ký hiệu 'SH' đi kèm các dãy số có khả năng cao là viết tắt của một quy ước nội bộ, chẳng hạn như 'Sư đoàn Hướng Hóa' hoặc 'Số Hiệu' theo một sổ tay danh sách mật mã của ban quân lực, ban chính sách thời kỳ đó. Định dạng số có thể đại diện cho tiểu đoàn, trung đoàn và số thứ tự của quân nhân. Từ những căn cứ khoa học này, hiện nay các lực lượng chức năng sẽ tiến hành tra cứu, đối chiếu các ký hiệu này với hệ thống hồ sơ lưu trữ cốt lưu của Sư đoàn 304 và Quân đoàn 2 hiện đang lưu giữ tại Cục Di sản hoặc Bảo tàng Lịch sử Quân sự. Chỉ cần tìm thấy cuốn sổ danh sách khớp với các mã số 'SH-2-526' hay 'SH-18-15X', tên tuổi của cả 25 liệt sĩ sẽ lập tức được trả lại vẹn nguyên."

Hiện nay, toàn bộ 25 hài cốt liệt sĩ đã được cấp ủy, chính quyền địa phương và Đội quy tập Đoàn kinh tế Quốc phòng 337 tổ chức an táng trang nghiêm tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị. Các anh đã về nằm bên đồng đội, dưới làn hương trầm khói tỏa của đất mẹ.

Nhưng cuộc hành trình đưa các anh "về nhà" với đầy đủ thông tin như: tên, quê quán thì mới chỉ bắt đầu… Những nét chữ khắc vội trên bình tông, những mảnh nhôm mang ký hiệu "SH" bí ẩn kia không đơn thuần là hiện vật lịch sử, đó là lời thúc giục, là món nợ nghĩa tình và là trách nhiệm thiêng liêng đặt lên vai thế hệ hôm nay.