Chiến lược phát triển UAV quốc gia và định hướng của Hà Nội

Trước xu thế này, Việt Nam xác định phát triển UAV là một nhu cầu cấp thiết nhằm làm chủ các công nghệ lõi và hình thành một ngành công nghiệp công nghệ cao mới. Đây chính là cơ sở để thành phố Hà Nội xây dựng các phương án phát triển loại hình phương tiện này.

Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và Tổng công ty Bưu điện Việt Nam phối hợp triển khai mô hình “Ứng dụng thiết bị bay không người lái trong vận chuyển y tế”. Ảnh: Thành Đạt

Phát triển UAV theo hướng lưỡng dụng chiến lược

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam đưa ra 4 quan điểm chủ đạo để phát triển UAV. Thứ nhất, Chính phủ coi phát triển UAV như một ngành công nghiệp tổng hợp, tạo ra sự thay đổi về giao thông tầm thấp, tương tự như vai trò của ô tô trong thế kỷ XX. Thứ hai, UAV sẽ được phát triển theo hướng lưỡng dụng, bảo đảm công nghệ phục vụ dân sự có khả năng chuyển đổi, thích ứng để đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và ngược lại. Thứ ba, phát triển UAV còn nhằm mục tiêu nghiên cứu, làm chủ và tiến tới tự chủ hoàn toàn các công nghệ thiết kế, chế tạo công nghệ lõi. Thứ tư, việc phát triển UAV được thực hiện theo hướng Nhà nước đóng vai trò định hướng sứ mệnh và tiên phong ứng dụng để tạo thị trường dẫn dắt, trong khi doanh nghiệp là hạt nhân thực hiện và hình thành năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Trong Chiến lược phát triển UAV quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ định hướng xây dựng ứng dụng UAV quốc gia tập trung vào 3 nhóm lĩnh vực và 3 khu vực trọng điểm. Cụ thể, lĩnh vực nông nghiệp thông minh dùng UAV phun thuốc bảo vệ thực vật, giám sát cây trồng và gieo hạt (đặc biệt ưu tiên các vùng nông nghiệp trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long).

Lĩnh vực logistics ứng dụng để giao hàng tự động, đặc biệt là kết nối các cộng đồng ở vùng sâu, vùng xa và hiện đại hóa chuỗi cung ứng. Lĩnh vực đô thị thông minh thực hiện giám sát giao thông, môi trường, lập bản đồ số 3D và cứu hộ, cứu nạn trong khu vực đô thị. UAV cũng sẽ được ứng dụng tại 3 khu vực trọng điểm, gồm: Năng lượng và hạ tầng; quốc phòng - an ninh và khu vực thử nghiệm.

Điện Biên là tỉnh đầu tiên trong cả nước xây dựng đề án tham gia thử nghiệm sandbox phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng UAV trên địa bàn. Hiện UBND tỉnh Điện Biên đang phối hợp với Tổng công ty Bưu điện Việt Nam hoàn thiện đề án báo cáo các bộ, ngành liên quan.

Tại thành phố Hồ Chí Minh, cuối tháng 11-2024, HĐND thành phố đã thông qua Nghị quyết cho phép thử nghiệm phương tiện bay không người lái với tốc độ bay tối đa 100km/h, nhằm khuyến khích hoạt động đổi mới sáng tạo và làm cơ sở đánh giá, hoàn thiện trước khi ứng dụng...

Định hướng phát triển UAV của Hà Nội

Với Hà Nội, tại dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được trình Quốc hội xem xét, thông qua trong kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, lần đầu tiên cơ quan soạn thảo đưa ra khái niệm về mô hình phát triển kinh tế tầm thấp. Theo đó, kinh tế tầm thấp không chỉ là chính sách công nghiệp, mà là một lĩnh vực quản trị không gian mới, tương tự như quản lý không gian ngầm. Kinh tế tầm thấp được Hà Nội xác định là các hoạt động kinh tế khai thác không phận tầm thấp (dưới 1.000m), gồm vận tải hàng không đô thị bằng phương tiện bay điện (eVTOL), logistics bằng UAV, dịch vụ cứu hộ - y tế, du lịch trực thăng, khảo sát - đo đạc thông minh và các hệ sinh thái công nghệ hỗ trợ (hạ tầng số, quản lý bay thông minh, sản xuất thiết bị bay không người lái).

Cũng tại dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), cơ quan soạn thảo cho biết, việc nghiên cứu thể chế hóa kinh tế tầm thấp được thực hiện theo hướng thận trọng và từng bước, bắt đầu từ cơ chế thí điểm. Việc vận hành cơ chế thí điểm sẽ cho phép Thủ đô thí điểm dịch vụ UAV dân sự, logistics thông minh, hoặc eVTOL ở quy mô hạn chế. Hà Nội cũng đề xuất việc thiết lập cơ chế sandbox, gồm: Thiết lập khung thử nghiệm chính sách; cho phép miễn trừ có điều kiện một số quy định hành chính trong phạm vi kiểm soát; gắn với tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt; phân cấp quản lý không phận tầm thấp…

Trong bối cảnh chuyển đổi số và công nghệ mới, Thủ đô có thể thí điểm khai thác không phận tầm thấp trong phạm vi kiểm soát, xây dựng cơ chế sandbox pháp lý đối với công nghệ bay mới và thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan dân sự và quốc phòng. Việc thí điểm nên có giới hạn về địa bàn, thời gian và phạm vi hoạt động, kèm cơ chế đánh giá độc lập.

Trong chia sẻ mới đây, Giám đốc FPT UAV (thuộc Tập đoàn FPT) Vũ Anh Tú cho biết, thị trường toàn cầu đã đạt quy mô hàng trăm tỷ USD, tăng trưởng 30% mỗi năm và được các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, châu Âu xác định là ngành công nghiệp chiến lược. Việt Nam đang đứng trước “thời điểm vàng” để bước vào lĩnh vực này.

Cũng theo ông Vũ Anh Tú, kinh tế tầm thấp mở ra cơ hội hình thành một ngành nghề hoàn toàn mới tại Việt Nam, không chỉ sản xuất UAV, mà còn bao gồm thiết bị, chip, cảm biến, xây dựng nền tảng quản lý bay và bản đồ số 3D, phát triển dịch vụ vận hành, bảo hiểm, đào tạo, cùng ứng dụng trong nông nghiệp và các lĩnh vực khác.