Chiến sự ở Iran gây ra khủng hoảng năng lượng tại nhiều nước trên thế giới

Mỗi ngày, Shakil Khan cùng chiếc xe máy của mình luồn lách di chuyển qua dòng xe cộ tấp nập ở thủ đô Dhaka để giao hàng và chở khách khắp thành phố. Tuy nhiên, những ngày này anh phải chờ đợi hàng giờ xếp hàng dài tại các trạm xăng để đổ đầy bình trong thời gian chính phủ áp đặt hạn mức mua nhiên liệu.

Khan là một trong hàng chục triệu người ở Bangladesh đang phải chịu đựng tình trạng thiếu nhiên liệu khi cuộc tấn công quân sự chung của Mỹ và Israel chống lại Iran ảnh hưởng đến nguồn cung nhiên liệu trên toàn thế giới.

“Vì thiếu xăng, thu nhập hàng ngày của tôi bị giảm sút” - Khan nói với đài CNN khi một hàng dài người đi xe máy xếp hàng kéo dài phía sau anh, uốn lượn quanh khu phố ở thủ đô Bangladesh chờ đổ được bình xăng.

Cách đó hàng nghìn dặm, một trong những huyết mạch năng lượng quan trọng nhất thế giới – tuyến hàng hải đi qua eo biển Hormuz – cũng gần như bị tê liệt khi tên lửa và máy bay không người lái bay qua Vịnh Ba Tư và Iran tăng cường các cuộc tấn công vào các tàu đi qua eo biển này. Giống như nhiều quốc gia khác ở châu Á, Bangladesh phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu dầu khí từ nước ngoài – và những lo ngại về nguồn cung có thể cạn kiệt đã thúc đẩy các chính phủ trong khu vực đưa ra những chính sách mới.

Trong khi quốc gia giàu nhất thế giới đang tiến hành một cuộc chiến tốn kém: một viện nghiên cứu ước tính Mỹ đang tiêu tốn 890 triệu đô la mỗi ngày cho cuộc chiến với Iran thì với những người ít có khả năng chi trả nhất tại những nước nghèo lại đang cảm nhận rõ rệt và trực tiếp nhất tác động của cuộc chiến đến túi tiền của họ.

Hàng dài xe xếp hàng chờ đổ xăng ở thủ đô Dahka, Bangladesh hôm 10/3 giữa lúc chiến sự ở Iran gây ra tình trạng thiếu nguồn cung năng lượng - Ảnh: Reuters

Hàng triệu người được khuyến cáo giảm nhiệt độ điều hòa, tắt đèn, tránh đi lại để họp hành, và thậm chí có thể làm việc tại nhà để tiết kiệm năng lượng.

Trong một động thái lịch sử hôm 11/3, các quốc gia thành viên của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhất trí giải phóng 400 triệu thùng dầu – lượng dự trữ dầu khẩn cấp được giải phóng lớn nhất từ trước đến nay vào thị trường để bình ổn giá.

Liên Hợp Quốc đã cảnh báo về những hậu quả thảm khốc nếu tình trạng gián đoạn kéo dài.

“Hậu quả lan rộng ra ngoài khu vực, ảnh hưởng đến thị trường năng lượng, vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu” - báo cáo hôm 10/3 của Liên Hiệp Quốc cho biết. Trong đó, khu vực Nam Á đang gánh chịu hậu quả nặng nề

Cuộc xung đột leo thang ở Trung Đông đang làm trầm trọng thêm thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu vốn đã bất ổn do một năm áp đặt thuế quan của Mỹ.

Đặc biệt, khu vực Nam Á đang ở trong tình thế cực kỳ dễ bị tổn thương do phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu dầu khí từ Trung Đông.

Tại thành phố Gorakhpur ở miền bắc Ấn Độ, Ajay Kumar đã xếp hàng cùng những người khác chờ nạp gas bên ngoài một trung tâm phân phối từ lúc 3 giờ sáng.

“Tình trạng này đã kéo dài 10 ngày nay. Nếu chúng tôi không đến các trung tâm trước giờ quy định, một nửa số người sẽ ra về (tay không)” - anh nói với hãng thông tấn địa phương ANI.

Ấn Độ - quốc gia đông dân nhất thế giới, là một trong những nước nhập khẩu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) hàng đầu thế giới, loại khí mà người dân sử dụng cho mọi thứ, từ nấu ăn đến cung cấp năng lượng cho nhiều phương tiện giao thông.

Ravi - một người dân nước này nói với hãng thông tấn ANI rằng người dân đang phải đối mặt với “rất nhiều khó khăn” do tình trạng thiếu hụt. “Hôm qua chúng tôi phải nấu ăn trên bếp củi” - ông cho biết.

Theo công ty phân tích Kpler, Ấn Độ nhập khẩu khoảng 85% khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và khoảng 50% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) – nguồn cung cấp quan trọng cho phân bón, điện và vận tải từ Trung Đông.

Để đối phó với hậu quả từ cuộc chiến, Bộ Dầu khí và Khí đốt tự nhiên Ấn Độ đã ra lệnh cho các nhà máy lọc dầu tăng sản lượng LPG chỉ dành cho tiêu thụ trong nước. Chính phủ cũng đã sử dụng quyền khẩn cấp để chuyển hướng nhiên liệu khỏi người dùng công nghiệp nhằm đảm bảo nguồn cung cho các hộ gia đình.

Người dân ở Chennai, Ấn Độ xếp hàng dài chờ mua gas vào ngày 11/3 do chiến sự ở Iran gây ra tình trạng thiếu nguồn cung năng lượng. Ảnh: Reuters

Nước láng giềng Pakistan cũng đã công bố các biện pháp thắt lưng buộc bụng cực đoan, bao gồm đóng cửa trường học và thực thi chính sách làm việc tại nhà. Thủ tướng Shehbaz Sharif cho biết các văn phòng chính phủ cũng sẽ không được phép mua đồ nội thất và máy điều hòa mới.

Hậu quả cũng được cảm nhận ở Hàn Quốc, quốc gia đã áp đặt mức giá trần nhiên liệu lần đầu tiên trong gần 30 năm – một bước đi lớn xét đến vị thế của nước này như một nền kinh tế lớn trên thế giới; một nhà xuất khẩu hàng đầu toàn cầu và là thành viên chủ chốt của khối G20.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cũng khuyên chính phủ nên mạnh tay xử lý các công ty lọc dầu và trạm xăng để ngăn chặn tình trạng tăng giá bất hợp lý, đồng thời nỗ lực đảm bảo nguồn cung từ các tàu chở hàng không đi qua eo biển Hormuz.

Thái Lan đã yêu cầu các công chức nhà nước tiết kiệm năng lượng bằng cách tạm dừng các chuyến đi nước ngoài và làm việc tại nhà, đồng thời kêu gọi người dân không nên mua sắm hoảng loạn.

Philippines cho biết họ đang triển khai chế độ làm việc bốn ngày một tuần cho một số công chức chính phủ và yêu cầu họ đặt nhiệt độ điều hòa không khí ở mức không thấp hơn 24 độ C.

“Cần phải khẩn trương áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng nghiêm ngặt để giảm hơn nữa lượng tiêu thụ năng lượng của các hoạt động chính phủ” - một tuyên bố của chính phủ nước này cho biết.

Những người bán gas ở Mumbai, Ấn Độ - Ảnh: Reuters

Trở lại Bangladesh, các hàng dài người vẫn tiếp tục xếp hàng quanh các trạm xăng cho đến tận tối muộn.

Raisul Islam Omar cho biết anh phải xếp hàng tại các trạm xăng hai lần một ngày để giữ cho xe của mình hoạt động. “Tôi mua xăng mỗi ngày một lần vào buổi sáng và một lần vào buổi tối” -anh nói với đài CNN khi những chiếc xe xếp hàng dài phía sau chờ đến lượt.

Anh Duy (Theo CNN)