Chiến sự Trung Đông định hình lại mùa vụ của nông dân Australia

Khi nhận ra Tổng thống Donald Trump không chỉ “dọa suông” về khả năng chiến tranh với Iran, Geoff Cosgrove, một nông dân Australia, hiểu rằng mọi thứ đã quá muộn.

Chi phí tăng khiến nông dân Australia đổi cây trồng, có thể tác động nguồn cung lúa mì và giá lương thực toàn cầu. Nguồn: photoschmidt/stock.adobe.com

Người đàn ông 43 tuổi, trồng ngũ cốc, cây dầu và chăn nuôi tại bang Tây Australia, đang tham gia một giải bowling cỏ khu vực thì tin tức về các cuộc không kích của Mỹ và Israel nổ ra ngày 28-2. Chỉ vài phút sau, ông cùng nhiều nông dân khác đã lập tức cầm điện thoại.

“Ai cũng vội vàng đặt mua nhiên liệu,” ông nói. Nhưng vì là ngày cuối tuần, “không dễ để liên hệ được với nhà cung cấp”.

Tác động của cuộc xung đột nhanh chóng lan tới các nông trại. Giá dầu diesel tại Australia gần như tăng gấp đôi, lên khoảng 3 đôla Australia (2,10 USD)/lít. Đây là một gánh nặng lớn với Cosgrove, khi ông còn cần thêm khoảng 40.000 lít để gieo trồng, phun thuốc và bón phân đến tháng 6 trên trang trại rộng 140 km². Giá phân bón cũng tăng vọt, vượt 1.600 đôla Australia mỗi tấn ở một số khu vực.

Cuộc xung đột kéo dài sáu tuần đã gây chấn động kinh tế toàn cầu khi làm gián đoạn thương mại qua eo biển Hormuz — tuyến hàng hải then chốt đối với dầu mỏ, phân bón, nhôm và khí heli dùng trong sản xuất chip.

Đối với các nước xuất khẩu nông sản lớn như Australia, chi phí đầu vào tăng đang định hình lại quyết định gieo trồng, có thể ảnh hưởng đến nguồn cung lúa mì toàn cầu và đẩy giá lương thực tăng tới năm 2027.

Các chuyên gia cho rằng ngay cả khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần dẫn tới hòa bình lâu dài, tác động lên thị trường vẫn sẽ kéo dài.

Gia đình Cosgrove đã canh tác gần thị trấn Mingenew — nơi chỉ có khoảng 400 dân — từ năm 1977. Trước khi chiến sự nổ ra, ông cho biết rất khó đoán các động thái của Tổng thống Donald Trump, khi các cuộc đàm phán hạt nhân với Tehran vẫn diễn ra song song với việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự ở Trung Đông.

Chỉ đến khi không kích bắt đầu, ông và nhiều nông dân mới vội vàng tìm nguồn cung.

“Khi đó, chúng tôi chỉ làm như tất cả mọi người,” ông nói.

Mùa gieo trồng vụ đông tại Australia — với các cây trồng như lúa mì, lúa mạch và cải dầu — thường bắt đầu từ cuối tháng 3. Dù nhiều nông dân lo ngại hiện tượng El Ninõ gây khô nóng từ tháng 5, mùa vụ năm nay khởi đầu thuận lợi ở một số khu vực nhờ mưa từ một cơn bão muộn.

Tuy nhiên, Cosgrove chỉ có vài tuần để quyết định liệu có thể mua đủ phân đạm với giá hợp lý để trồng lúa mì — loại cây thường chiếm tỷ trọng lớn nhất.

“Sẽ rất tốt nếu có thể dốc toàn lực gieo trồng, nhưng hiện tại thì không thể,” ông nói.

Ông bắt đầu gieo cải dầu từ ngày 30-3 — loại cây cần nhiều phân đạm nhưng đang cho lợi nhuận tốt hơn lúa mì. Sau đó, ông dự kiến trồng đậu lupin, một loại cây họ đậu dùng làm thức ăn chăn nuôi và cần ít phân bón hơn.

“Kế hoạch thay đổi liên tục,” ông nói. “Chính sự bất định mới là điều gây áp lực lớn nhất.”

Câu chuyện của Cosgrove đang lặp lại trên nhiều nông trại khắp thế giới khi tác động của chiến sự lan rộng.

Tại Italy, các nhà sản xuất rượu vang đối mặt chi phí nhiên liệu và thuốc trừ sâu tăng cao. Ở Philippines, ngư dân có thể phải nằm bờ. Tại Ấn Độ, nông dân được khuyến nghị giảm sử dụng phân bón, còn người trồng lúa ở Bangladesh gặp khó khăn trong việc đảm bảo nhiên liệu cho hệ thống tưới.

Dù là nhà sản xuất lớn nhiên liệu hóa thạch, Australia lại phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu xăng dầu và phân bón từ châu Á và Trung Đông — phần lớn đi qua eo Hormuz. Giá nhiên liệu đã giảm khoảng 0,3 đôla Australia mỗi lít từ đầu tháng 4 sau khi chính phủ cắt thuế trong ba tháng, nhưng nỗi lo nguồn cung vẫn còn.

Cosgrove cho biết ông đã nhận được 5 đợt giao diesel nhỏ cho trang trại, nằm cách Perth khoảng 350 km về phía bắc, kể từ khi xung đột bắt đầu.

“Chúng tôi đã đặt hàng phần còn lại, nhưng vấn đề là khi nào hàng tới — hoặc liệu có được giao hay không,” ông nói.

Đây không phải lần đầu ông đối mặt khủng hoảng. Giá dầu và phân bón từng tăng mạnh sau khi chiến sự Ukraine bùng phát, kéo theo gián đoạn xuất khẩu ngũ cốc từ khu vực Biển Đen và đẩy giá lúa mì Mỹ lên mức kỷ lục hơn 13 USD mỗi giạ.

Lần này, giá lúa mì chỉ quanh mức 6 USD, do nguồn cung lớn từ vụ mùa 2025 tại các nước sản xuất chính.

Cosgrove cho biết ông vẫn chưa bán nhiều sản lượng lúa mì trong vụ thu hoạch kỷ lục gần đây.

“Chúng tôi đã bán hết cây dầu, một nửa đậu lupin, toàn bộ lúa mạch, nhưng lúa mì mới bán khoảng 20%,” ông nói. “Chúng tôi chờ thị trường biến động, và khi biến động xảy ra thì giá lúa mì lại không tăng.”

Khi chiến sự kéo dài và những phát biểu từ ông Trump ngày càng nhiều, Cosgrove cho biết ông không còn cố gắng đoán định nữa.

“Tôi đã bỏ cuộc rồi,” ông nói.