Chiến sự Trung Đông ngày 106: Mỹ, Iran báo hiệu sắp đạt được thỏa thuận hòa bình

Mỹ và Iran đều ra tín hiệu rằng một thỏa thuận đã gần đạt được, mặc dù cả hai dường như có những hiểu biết khác nhau về nội dung, theo hãng tin Reuters.

Quốc gia trung gian hòa giải Pakistan cho biết văn bản cuối cùng về thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran đã đạt được, mặc dù chưa có xác nhận ngay lập tức từ Washington hay Tehran. “Pakistan hiện đang hợp tác chặt chẽ với cả hai bên để hoàn tất các bước tiếp theo” - Thủ tướng Shehbaz Sharif viết trên mạng xã hội X.

Mỹ và Iran đều ra tín hiệu rằng một thỏa thuận đã gần đạt được. Ảnh minh họa: Cici Cao/SOUTH CHINA MORNING POST

Các điều khoản bị rò rỉ của bản ghi nhớ thỏa thuận được đề xuất, do các nguồn tin phương Tây, Pakistan và Iran đưa ra hôm 12-6 dường như có lợi cho Iran đã gây ra sự chỉ trích từ Tổng thống Mỹ Donald Trump khi ông gọi những báo cáo này không chính xác.

Cả Tehran và Washington đều chưa xác nhận rằng một phiên bản cuối cùng đã được nhất trí, mặc dù một quan chức cấp cao của Mỹ đã đưa ra nhận định riêng rằng có "80 đến 85%" khả năng một thỏa thuận sẽ được ký kết trong vòng vài ngày tới, theo tờ The Guardian.

Phía Mỹ nói gì?

Một quan chức cấp cao của chính quyền Tổng thống Trump nói với đài CNN rằng các cuộc đàm phán với Iran đang tiến gần hơn nhiều so với trước đây, lưu ý rằng Tehran sẵn sàng hơn trong việc đồng ý với các điều khoản.

Theo lời quan chức này, một trong những điểm mấu chốt gây tranh cãi là về việc Iran cam kết tiêu hủy và xử lý vật liệu uranium làm giàu. “Chúng tôi đã đạt được thỏa thuận mà tổng thống hài lòng hơn, tôi cũng hài lòng hơn, và điều đó đã diễn ra trong vài tuần qua” - quan chức này cho biết.

Trong khi đó một quan chức cấp cao khác của Mỹ nói với kênh Al Jazeera rằng thỏa thuận “chưa hoàn toàn đi đến đích, nhưng chúng tôi đang rất gần”.

Quan chức này cho biết bản ghi nhớ sẽ bao gồm việc nới lỏng “đáng kể” các lệnh trừng phạt và việc giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran, đổi lại việc Iran đồng ý giải tán chương trình hạt nhân và giao nộp vật liệu hạt nhân.

Tuy nhiên, quan chức này nói rằng Iran sẽ không nhận được bất cứ thứ gì ngay lập tức sau khi thỏa thuận được ký kết, và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải ngân tiền sẽ phụ thuộc vào sự tuân thủ của Iran.

Một quan chức cấp cao khác của chính quyền Mỹ thì nói với CNN rằng chính quyền Tổng thống Trump cảm thấy “tự tin” rằng Israel “sẽ đồng ý” với thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.

“Chúng tôi cảm thấy rằng khi họ xem xét đầy đủ các điều khoản của thỏa thuận và khi họ hiểu rằng về cơ bản, phía Iran phải thực hiện các điều khoản nhất định trước khi chúng tôi mang lại bất kỳ lợi ích nào, thì họ sẽ cảm thấy thoải mái với điều đó” - quan chức này cho hay, ám chỉ rằng các điều khoản đầy đủ của bản ghi nhớ vẫn chưa được chia sẻ với các đồng minh khu vực của Mỹ.

Quan chức cấp cao này thừa nhận “một số hoài nghi” từ phía Israel “về những chi tiết bị đưa tin sai lệch mà chúng ta đã thấy”.

“Chúng tôi tin tưởng rằng thỏa thuận mà chúng tôi sẽ đạt được, giả sử điều đó thành hiện thực, sẽ là một thỏa thuận mà tất cả các bên trong khu vực đều cảm thấy thoải mái”- theo quan chức này.

Phía Iran nói gì?

Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi cho biết trên truyền hình nhà nước rằng một bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran có thể được hai bên ký kết từ xa trong vài ngày tới.

Ông Araghchi cho hay bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran sẽ đề cập nhiều vấn đề khác nhau, bao gồm chương trình hạt nhân, việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt và việc phong tỏa eo biển Hormuz. Bản ghi nhớ này cũng bao gồm một giải pháp cho cuộc xung đột ở Lebanon “và tất cả các mặt trận khác”.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Ảnh: IRNA

Bản ghi nhớ cũng sẽ tập trung vào các nguồn căng thẳng khác trong mối quan hệ giữa Washington và Tehran, bao gồm tuyên bố bằng văn bản từ phía Mỹ rằng họ “tôn trọng chủ quyền của Iran”.

Ông Araghchi nói thêm rằng Iran sẵn sàng quay trở lại chiến tranh nếu Mỹ chọn con đường đó. “Nếu các điều khoản của bản ghi nhớ không được tôn trọng, thỏa thuận cuối cùng sẽ không được ký kết” - ngoại trưởng Iran tuyên bố.

Ông Araghchi nói rằng một tuyên bố liên quan đến việc kiểm soát eo biển Hormuz trong tương lai sẽ sớm được đưa ra.

Ông Araghchi cho biết rằng tuyên bố này sẽ được đưa ra cùng với chính phủ Oman, theo Cơ quan Thông tấn Sinh viên Iran bán chính thức (ISNA).

Ông Araghchi cho biết, theo thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, eo biển Hormuz sẽ không hoạt động trở lại như trước chiến sự, nhưng nói thêm rằng chính quyền Tehran sẽ chỉ thu “phí dịch vụ” cho việc đi qua eo biển.

“Thanh kiếm của chúng tôi sẽ luôn sẵn sàng trên eo biển Hormuz vô thời hạn và bất cứ khi nào cần thiết, lực lượng vũ trang Iran sẽ can thiệp” - ông Araghchi lưu ý.

Ngoại trưởng Iran cũng cho biết Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran có “quyền kiểm soát hoàn toàn các cuộc đàm phán”.

“Trong số các thành viên của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao có người ủng hộ và người phản đối văn bản này, nhưng cuối cùng, quyết định sẽ được đưa ra tập thể. Và sau khi quyết định được đưa ra, nó sẽ được công bố” - ông Araghchi lưu ý.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran - ông Esmaeil Baghaei cho biết rằng các quan chức chính phủ Iran đang ở giai đoạn cuối cùng của các cuộc thảo luận về các điều khoản của một thỏa thuận với Mỹ.

“Hiện tại, hai bên đã đạt được sự hiểu biết về phần lớn các vấn đề, và chúng tôi đang ở giai đoạn cuối cùng của các cuộc thảo luận nội bộ. “Với việc theo dõi sát sao lập trường của phía bên kia, chúng tôi sẽ công bố lập trường của mình tùy theo hoàn cảnh” - ông Baghae nói.

Ông Baghaei cũng cho biết thêm rằng thời điểm, địa điểm và các chi tiết liên quan đến thỏa thuận sẽ phụ thuộc vào tiến trình ngoại giao.