Chiến sự Trung Đông ngày 112: Ông Vance thúc giục Israel tôn trọng tiến trình hòa bình; Lãnh tụ tối cao Iran từng phản đối thỏa thuận với Mỹ

Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.

Ông Trump yêu cầu các bên Trung Đông tuân thủ cam kết

Ngày 18-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington kỳ vọng một “lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên mọi mặt trận”, đồng thời kêu gọi tất cả các bên ở Trung Đông tuân thủ những cam kết đã đưa ra.

Viết trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhấn mạnh Mỹ cam kết theo đuổi hòa bình và mong muốn các bên tạo điều kiện để tiến trình đàm phán diễn ra thuận lợi.

“Mỹ cam kết vì hòa bình và chúng tôi khuyến khích tất cả các bên trong khu vực Trung Đông tiếp tục duy trì cam kết để các cuộc đàm phán của chúng ta có thể diễn ra tốt đẹp” - ông Trump viết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: WHITE HOUSE

Ông cũng cho biết Washington kỳ vọng “một lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon, Hezbollah và Israel”.

Cùng ngày 18-6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo quân đội Mỹ đã chính thức dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, dù các tàu chiến Mỹ vẫn tiếp tục hiện diện trong khu vực để giám sát việc thực thi thỏa thuận giữa hai nước.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết các lực lượng Mỹ đã chấm dứt mọi hoạt động ngăn chặn tàu thuyền ra vào các cảng và vùng ven biển của Iran theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump.

“Kể từ hôm nay, các lực lượng Mỹ đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với toàn bộ hoạt động hàng hải ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran. Các lực lượng Mỹ không còn cản trở việc lưu thông của tàu thuyền đến hoặc rời các cảng Iran ở Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman”, CENTCOM nêu rõ.

Cơ quan này cũng khẳng định mọi hoạt động thực thi lệnh phong tỏa quân sự đã chấm dứt. Tuy nhiên, các tàu chiến Mỹ sẽ tiếp tục ở lại khu vực để bảo đảm tất cả các điều khoản của thỏa thuận được tuân thủ đầy đủ.

Ông Vance thúc giục Israel tôn trọng tiến trình hòa bình

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm đạt được một thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran chính thức bắt đầu từ ngày 18-6, sau khi 2 bên ký bản ghi nhớ khung, theo đài CNN.

Phát biểu tại một cuộc họp báo ngày 18-6, ông Vance cho biết bản ghi nhớ “được ký chính thức theo giờ Iran trong ngày hôm nay”, đồng nghĩa hạn chót để hoàn tất một thỏa thuận lâu dài sẽ rơi vào ngày 17-8.

Ông Vance xác nhận giữa Washington và Tehran hiện tồn tại một số “thỏa thuận ngầm” liên quan tiến trình đàm phán, trong đó một phần đã được ghi thành văn bản.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Theo Phó tổng thống Mỹ, Iran cho đến nay vẫn tuân thủ các cam kết quân sự trong khuôn khổ thỏa thuận, trong khi Mỹ cũng đang thực hiện nghĩa vụ của mình bằng việc dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng của Iran. Tuy nhiên, ông cho rằng vẫn cần thêm thời gian để đánh giá liệu Tehran có tiếp tục thực hiện các bước tiếp theo hay không.

Ông Vance cho biết dự kiến sẽ tới Thụy Sĩ để tham dự lễ ký kết trực tiếp của thỏa thuận, dù thời điểm cụ thể vẫn chưa được xác định. Các cuộc đàm phán kỹ thuật về những điều khoản cuối cùng dự kiến bắt đầu ngay trong cuối tuần này.

Một trong những nội dung quan trọng của thỏa thuận lâu dài sẽ là cơ chế vận hành và bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz. Ông Vance cho biết Mỹ đang phối hợp với các đồng minh trong khu vực để xây dựng các điều khoản an ninh cho tuyến hàng hải chiến lược này.

Liên quan đề xuất gói hỗ trợ kinh tế trị giá 300 tỉ USD có thể dành cho Iran trong trường hợp đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài, ông Vance từ chối tiết lộ nguồn tài trợ. Ông cho rằng khoản tiền này có thể đến từ cả các chính phủ và nhà đầu tư tư nhân. Ông cũng cho biết chưa rõ tổng giá trị các tài sản bị phong tỏa mà Iran có thể được nhận lại theo thỏa thuận.

Phó tổng thống Mỹ tiếp tục khẳng định Israel có quyền tự vệ, nhưng đồng thời kêu gọi nước này “tôn trọng tiến trình hòa bình”. Ông thừa nhận các chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon đôi khi đã cản trở những nỗ lực đạt được đột phá trong đàm phán.

Ông Vance cũng bảo vệ sự thay đổi lập trường của chính quyền Tổng thống Trump đối với vấn đề tên lửa đạn đạo của Iran. Theo ông, năng lực quân sự của Tehran đã bị suy giảm đáng kể và Mỹ chấp nhận để Iran duy trì khả năng “tự vệ”.

Israel tin ông Trump sẽ đạt thỏa thuận tốt với Iran

Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc Danny Danon ngày 18-6 cho biết Tel Aviv tin tưởng ông Trump sẽ đàm phán thành công một thỏa thuận hòa bình với Iran.

Trả lời phỏng vấn CNN, ông Danon nhấn mạnh Israel có mối quan hệ rất bền chặt với Mỹ và Tổng thống Trump.

“Chúng tôi có mối liên kết rất mạnh mẽ với Mỹ, với Tổng thống Trump và chính quyền của ông ấy. Chúng tôi đã chiến đấu cùng nhau. Chúng tôi đã cùng giành chiến thắng trong cuộc chiến chống Tehran và rất biết ơn vai trò lãnh đạo của ông ấy” - ông Danon nói.

Theo nhà ngoại giao Israel, bản ghi nhớ vừa được công bố “mới chỉ là khởi đầu của quá trình đàm phán”. Ông cho biết Israel tin tưởng ông Trump sẽ “làm điều đúng đắn và đạt được một thỏa thuận tốt”.

“Chúng tôi sẽ đánh giá kết quả cuối cùng của các cuộc đàm phán và chúng tôi tin tưởng Tổng thống Trump. Ông ấy biết cách đàm phán và cam kết ngăn Iran sở hữu năng lực hạt nhân là yếu tố then chốt” - ông Danon nhấn mạnh.

Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết đã gửi cho Israel một bản sao thỏa thuận, đồng thời một lần nữa chỉ trích các hoạt động quân sự của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Lebanon.

Theo CNN, Thủ tướng Israel - ông Benjamin Netanyahu đang tìm cách tác động đến nội dung cuối cùng của thỏa thuận Mỹ-Iran.

Theo một nguồn tin Israel (không tiết lộ danh tính), ông Netanyahu dự định sử dụng ảnh hưởng của các nhân vật truyền thông cánh hữu và những thượng nghị sĩ thân thiện với Israel để gây sức ép lên Tổng thống Trump.

Lãnh tụ tối cao Iran từng phản đối thỏa thuận với Mỹ

Ngày 18-6, truyền thông Iran đăng tải thông điệp của Lãnh tụ tối cao Iran - ông Mojtaba Khamenei, cho biết ông từng có quan điểm khác với việc ký bản ghi nhớ hòa bình giữa Tehran và Washington, hãng thông tấn Tân Hoa Xã dẫn lại.

Theo nội dung thông điệp, ông Khamenei lưu ý các quan chức Iran đã nỗ lực đáng kể để đưa tiến trình đàm phán tới giai đoạn hiện nay, xuất phát từ “thiện chí và tinh thần trách nhiệm”. Tuy nhiên, ông cũng nhận định phía Mỹ, đặc biệt là Tổng thống Trump, đã sử dụng nhiều biện pháp gây sức ép để thúc đẩy thỏa thuận.

Tân Lãnh tụ tối cao Iran - ông Mojtaba Khamenei. Ảnh: WANA

“Về nguyên tắc, tôi có quan điểm khác. Tuy nhiên, tôi đã cho phép thực hiện sau khi vị tổng thống đáng kính thay mặt các thành viên hội đồng cam kết với tôi rằng quyền lợi của nhân dân Iran và Mặt trận Kháng chiến sẽ được bảo vệ. Đồng thời, ông ấy cũng tuyên bố sẽ chịu trách nhiệm về quyết định này” - trích thông điệp của ông Khamenei.

Thông điệp của ông Khamenei nhấn mạnh từ thời điểm này, ông và người dân Iran sẽ theo dõi việc thực hiện các điều kiện mà Tehran đã đặt ra trong bản ghi nhớ. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng các cuộc đàm phán trực tiếp dự kiến diễn ra trong thời gian tới không đồng nghĩa với việc Iran chấp nhận lập trường của đối phương.