Chiêu lừa ngoạn mục của quan chức CIA 'nẫng' hơn 300 kg vàng

Theo Washington Post, David J. Rush là cựu quan chức cấp cao của CIA từng tham gia các chương trình tình báo tuyệt mật. Rush bị cáo buộc sử dụng hợp đồng giả để chuyển hàng triệu USD từ ngân sách công vào “hợp đồng ma” nhằm phục vụ mục đích cá nhân.

'Chương trình ma' được thực hiện ra sao?

Trong tháng 5, David J. Rush, cựu quan chức cấp cao của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), bị phát hiện cất giữ 303 thỏi vàng trị giá hơn 40 triệu USD tại nhà riêng, cùng lượng tiền mặt và đồng hồ xa xỉ.

Theo những nguồn tin am hiểu về cuộc điều tra, Rush được cho là đã tự tạo ra một chương trình tình báo tuyệt mật giả mạo, sử dụng chương trình này như một kênh để chuyển lượng tiền vàng có giá trị lớn từ ngân sách công, phục vụ cho mục đích riêng.

David J. Rush đã bị bắt tháng trước và hiện bị truy tố với tội danh chiếm đoạt tiền công quỹ. Ông bị cáo buộc đã tự xây dựng một "chương trình tiếp cận đặc biệt", một dạng chiến dịch tình báo tuyệt mật hàng đầu của Mỹ, chương trình dạng này có cơ chế bảo mật cấp cao.

Chân dung David J. Rush. Ảnh: Alexandria Sheriff's Office.

Ngay cả những nhân sự tình báo có mức độ tiếp cận an ninh cao nhất cũng không thể tự động truy cập một "chương trình tiếp cận đặc biệt", nếu không được cấp phép riêng.

Các nguồn tin cho biết cuộc điều tra phát hiện Rush đã đưa hai đồng nghiệp vào “chương trình ma” này, qua đó biến họ thành những người hỗ trợ. Nhưng chính những người này nhiều khả năng cũng không hề hay biết về bản chất thật sự của chương trình, họ cũng không thể trao đổi với người khác về chương trình.

Trong quá trình vận hành “chương trình ma”, Rush lập ra những hợp đồng giả mạo mang danh nghĩa phục vụ các nhiệm vụ tuyệt mật do chính phủ giao. Với các hợp đồng này, Rush yêu cầu đồng nghiệp chuyển hàng triệu USD tiền và vàng cho “chiến dịch tình báo tuyệt mật”.

Trước đây, Rush từng làm việc tại Cục Khoa học và Công nghệ của CIA. Cơ quan này là đơn vị phát triển các công cụ gián điệp, nhằm hỗ trợ hoạt động tình báo của Mỹ ở nước ngoài. Hiện Rush chưa nhận tội đối với những cáo buộc trên.

FBI đã tìm thấy 303 thỏi vàng tại nhà riêng của Rush. Ảnh minh họa: Reuters.

Ngày 18/5, Rush bị bắt sau cuộc khám xét của FBI tại nhà riêng của ông ta. Các đặc vụ đã thu giữ 303 thỏi vàng trị giá khoảng 40 triệu USD, 2 triệu USD tiền mặt và 35 đồng hồ xa xỉ.

Phần lớn nội dung của phiên điều trần đầu tiên diễn ra trong ngày 5/6 tại tòa án liên bang được đưa vào diện thông tin bảo mật.

Ở phần công khai của phiên điều trần, luật sư bào chữa Jessica Carmichael đề nghị tòa cho Rush được đeo thiết bị giám sát điện tử và được ở tại nhà cùng vợ con trong lúc chờ xét xử.

Đáp lại, công tố viên liên bang Gavin Tisdale mô tả Rush là một "bậc thầy thao túng". "Ông Rush đơn giản là người không thể được tin tưởng, ông ta khó lòng tuân thủ các điều kiện của tòa án", ông Tisdale nói, đồng thời cảnh báo rằng bị cáo có nguy cơ bỏ trốn rất lớn và sẽ sẵn sàng tìm cách lách luật.

Sau cùng, thẩm phán William Fitzpatrick quyết định tiếp tục giam giữ Rush vì cho rằng Rush có đủ "kỹ năng, phương tiện và động cơ" để bỏ trốn.

Theo một nguồn tin, đến nay chưa có bằng chứng cho thấy Rush nhận tiền từ bất kỳ chính phủ nước ngoài nào để hoạt động gián điệp.

Bảo mật tình báo quá tốt đến mức... phản tác dụng

Những thông tin từ cuộc điều tra đối với David J. Rush đặt ra nhiều câu hỏi về các cơ chế giám sát và thẩm tra an ninh của CIA.

Hiện vẫn chưa rõ làm thế nào Rush có thể một mình tạo ra "hộp đen" dành cho một chương trình tình báo khai khống, mà không cần sự phê duyệt từ cấp trên. Cũng chưa rõ liệu hai đồng nghiệp được đưa vào chương trình này có biết đây là một dự án giả mạo hay không.

Một nguồn tin cho biết chương trình tình báo giả mạo của Rush xoay quanh các kế hoạch để "duy trì hoạt động của chính phủ" trong trường hợp xảy ra chiến tranh hạt nhân, thiên tai hoặc các thảm họa lớn.

Điều khiến nhiều cựu quan chức hiểu rõ về vụ việc ngạc nhiên hơn cả là nhiệm vụ của Rush tại CIA còn liên quan đến những chương trình thu thập dữ liệu tình báo nhạy cảm hàng đầu của chính phủ Mỹ. Các dự án này tồn tại tuyệt mật, chỉ một số rất ít quan chức tình báo và nghị sĩ Mỹ biết đến.

Vụ việc của Rush làm dấy lên nhiều câu hỏi về cách CIA và các cơ quan chính phủ khác đã để Rush thăng tiến lên vị trí quan trọng, trong khi không phát hiện ra những thông tin sai lệch về quá trình học tập và phục vụ trong quân đội của Rush.

Thông tin của cơ quan điều tra cho biết Rush gia nhập CIA khoảng năm 2009, từ trước khi Giám đốc CIA đương nhiệm John Ratcliffe nhậm chức.

Theo hồ sơ, Rush từng tuyên bố có bằng cử nhân của Đại học Clemson và bằng thạc sĩ của Viện Bách khoa Rensselaer. Tuy nhiên, FBI không tìm thấy bất kỳ hồ sơ nào cho thấy ông ta từng theo học tại hai ngôi trường này, cũng như không tìm được bằng chứng xác nhận ông từng là phi công hải quân.

Theo kết luận ban đầu của cơ quan điều tra nộp lên tòa án liên bang ngày 20/5, Rush đã khai gian với CIA về bằng cấp đại học và hồ sơ phục vụ trong hải quân. Rush còn nhận trái phép 77.000 USD tiền lương nghỉ phép từ lực lượng Hải quân, dù đã xuất ngũ từ năm 2015.

Sảnh chính tại trụ sở Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) ở bang Virginia. Ảnh: Reuters.

Nhiều cựu quan chức tình báo Mỹ kinh ngạc trước việc một nhân sự như Rush có thể vượt qua quy trình kiểm tra lý lịch nghiêm ngặt của CIA - vốn bao gồm xét nghiệm, kiểm tra nói dối, xác minh học bạ và phỏng vấn người thân cận.

"Thật khó tin khi Rush có thể vượt qua một quy trình kiểm tra kỹ lưỡng đến như vậy. Quá trình kiểm tra còn bao gồm cả việc phỏng vấn bạn bè, người thân, giáo sư từng trực tiếp giảng dạy ứng viên. Đó là một cuộc kiểm tra toàn diện", Cựu sĩ quan CIA Marc Polymeropoulos nói với Washington Post.

Hạ nghị sĩ Jim Himes, thành viên cấp cao Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ, cũng bày tỏ sự sửng sốt và đặt câu hỏi về lỗ hổng trong công tác giám sát khi để xảy ra việc tích trữ lượng tài sản lớn tại nhà riêng.

Nguyên nhân được cho là xuất phát từ chính cơ chế bảo mật của CIA. Để qua mặt các đối thủ nước ngoài, cơ quan này thường sử dụng các biện pháp nghiệp vụ tài chính đặc biệt để luân chuyển những khoản tiền lớn. Tuy nhiên, một cựu quan chức tình báo cấp cao thừa nhận, quy trình này vô tình khiến chính nội bộ Mỹ cũng gặp khó khăn trong việc kiểm soát dòng tiền, tạo điều kiện cho sai phạm bị che giấu.