Chính phủ Canada chuyển hóa từ lợi thế đến lợi ích

Thủ tướng Canada Mark Carney phát biểu trong cuộc họp báo tại New Delhi, Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Vượt ngưỡng 172 ghế, đảng Tự do không còn phụ thuộc vào sự ủng hộ của các đảng đối lập để thông qua chương trình nghị sự, qua đó mở rộng dư địa điều hành và thúc đẩy các ưu tiên kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt gia tăng, nền kinh tế còn nhiều dấu hiệu mong manh và môi trường quốc tế biến động, thế đa số chỉ giúp chính phủ “đổi thế” về chính trị, chứ chưa giúp “giảm áp” trong điều hành và đi kèm với những bài toán khó hơn, trực diện hơn. Phát biểu sau khi đạt được đa số, Thủ tướng Carney cho rằng Quốc hội Canada sẽ có “nhiều nội dung thực chất hơn”, giảm tranh luận mang tính hình thức và tạo điều kiện đẩy nhanh tiến trình lập pháp.

Trên thực tế, đây là lợi thế đáng kể. Trong giai đoạn thiểu số trước đây, các dự luật quan trọng thường phải thương lượng kéo dài, thậm chí bị trì hoãn hoặc điều chỉnh đáng kể. Việc chuyển sang thế đa số giúp chính phủ kiểm soát chương trình nghị sự tốt hơn, rút ngắn quá trình ra quyết định và tăng tính nhất quán trong điều hành. Đồng thời, thế đa số cũng giúp giảm rủi ro bất ổn chính trị, đặc biệt là nguy cơ bầu cử sớm. Cam kết không kêu gọi tổng tuyển cử trước thời hạn của Thủ tướng Carney mở ra khả năng duy trì ổn định trong trung hạn – một yếu tố quan trọng để triển khai các chính sách dài hơi.

Tuy nhiên, lợi thế chính trị này không đồng nghĩa với “lá chắn” trước các sức ép kinh tế. Ngay sau khi củng cố vị thế tại Quốc hội, Chính phủ Canada đã công bố quyết định tạm ngừng thu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng và dầu diesel từ ngày 20/4 đến đầu tháng 9/2026. Biện pháp này được kỳ vọng giúp hạ giá nhiên liệu, qua đó giảm áp lực chi phí sinh hoạt. Nhưng ở chiều ngược lại, nó cũng phản ánh rõ ưu tiên cấp bách của chính phủ: xử lý những vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống người dân trong ngắn hạn.

Giới phân tích nhận định việc lựa chọn giảm thuế nhiên liệu cho thấy chính phủ của ông Carney đang ưu tiên các biện pháp “tác động nhanh” nhằm duy trì niềm tin xã hội, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục là mối quan tâm hàng đầu của cử tri.

Dù có thêm dư địa chính trị, Chính phủ Canada vẫn đối mặt với nhiều thách thức kinh tế. Các số liệu gần đây cho thấy nền kinh tế chưa phục hồi vững chắc, trong khi lạm phát có nguy cơ chịu thêm áp lực từ giá năng lượng tăng. Ngân hàng Trung ương Canada đứng trước bài toán khó: duy trì lãi suất cao để kiểm soát lạm phát có thể làm suy yếu tăng trưởng, nhưng nới lỏng quá sớm lại tiềm ẩn nguy cơ lạm phát quay trở lại.

Các chuyên gia cho rằng những biện pháp như giảm thuế nhiên liệu chỉ mang tính ngắn hạn, trong khi các vấn đề mang tính cấu trúc – từ năng suất lao động, thị trường nhà ở đến chi phí hậu cần – đòi hỏi các giải pháp dài hạn và đồng bộ hơn.

Ở bình diện bên ngoài, môi trường quốc tế tiếp tục tạo thêm sức ép. Xung đột tại Trung Đông không chỉ đẩy giá năng lượng lên cao mà còn làm gia tăng bất ổn trên thị trường tài chính và thương mại toàn cầu. Mối quan hệ thương mại với Mỹ – đối tác kinh tế lớn nhất của Canada - vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt liên quan đến các biện pháp thuế quan đối với thép, nhôm và ôtô.

Điều này buộc Chính phủ Canada phải đồng thời theo đuổi hai mục tiêu: duy trì quan hệ thương mại ổn định với Mỹ và tìm cách đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một đối tác duy nhất. Một hướng đi đang được Thủ tướng Carney nhấn mạnh là tăng cường hợp tác với các đối tác khác, đặc biệt tại khu vực châu Á, đồng thời thúc đẩy các dự án năng lượng và hạ tầng lớn nhằm thu hút đầu tư quốc tế.

Nhìn tổng thể, việc giành được đa số tại Hạ viện mang lại cho chính phủ hiện nay ở Canada những thuận lợi rõ rệt về mặt điều hành, từ khả năng kiểm soát chương trình nghị sự đến việc giảm thiểu rủi ro bất ổn chính trị. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, đa số không đồng nghĩa với việc giảm áp lực. Ngược lại, khi không còn bị ràng buộc ở thế thiểu số, Chính phủ của Thủ tướng Carney sẽ phải đối mặt trực tiếp hơn với kỳ vọng của cử tri về hiệu quả chính sách.

Giới quan sát cho rằng thách thức lớn nhất đối với Chính phủ Canada trong thời gian tới sẽ là chuyển hóa lợi thế chính trị của họ thành kết quả cụ thể, đặc biệt trong việc kiểm soát chi phí sinh hoạt, thúc đẩy tăng trưởng và ứng phó với các biến động từ bên ngoài, để đem lại lợi ích thực chất. Trong bối cảnh này, thế đa số tại Hạ viện có thể giúp họ hành động nhanh hơn, nhưng thành công cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng giải quyết những bài toán kinh tế xã hội đang đặt ra ngày càng cấp bách.