Chính phủ đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, chiều ngày 17/10, Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được xây dựng nhằm thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, chuyển trọng tâm từ hỗ trợ sang thúc đẩy doanh nghiệp phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp cho nền kinh tế.

Dự thảo Luật gồm 4 chương, 35 điều, tập trung hoàn thiện chính sách tiếp cận nguồn lực, phát triển thị trường, đổi mới sáng tạo và khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Nâng tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: Media Quốc hội

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất nâng mức trần xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa lên không quá 300 lao động, tổng doanh thu không quá 400 tỷ đồng và tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng. Đồng thời, tiêu chí lao động tham gia bảo hiểm xã hội được thay bằng số lao động bình quân năm, nhằm đơn giản hóa việc xác định quy mô doanh nghiệp.

Về tiếp cận vốn, dự thảo mở rộng chính sách hỗ trợ từ tín dụng ngân hàng sang nhiều nguồn khác như quỹ tài chính Nhà nước ngoài ngân sách, thị trường vốn, vốn đầu tư và các nguồn vốn hợp pháp.

Chính phủ đề xuất khuyến khích các tổ chức tín dụng đánh giá khả năng trả nợ dựa trên doanh thu, dòng tiền, dữ liệu giao dịch và tài sản hợp pháp của doanh nghiệp, thay vì phụ thuộc nhiều vào tài sản bảo đảm truyền thống.

Về thuế, dự thảo đề xuất nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng/năm đối với doanh nghiệp và cá nhân cư trú. Đồng thời, tiếp tục đơn giản hóa chế độ kế toán, thủ tục thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Dành tối thiểu 20% giá trị mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Dự thảo đề xuất luật hóa chính sách dành các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa, xây lắp sử dụng ngân sách Nhà nước có giá không quá 20 tỷ đồng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, quy định dành tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm sử dụng ngân sách Nhà nước hằng năm để nhóm doanh nghiệp này tham gia.

Đối với mặt bằng sản xuất, Chính phủ đề xuất cho phép địa phương sử dụng ngân sách đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp và cơ sở ươm tạo để doanh nghiệp nhỏ và vừa thuê lại; hỗ trợ giảm tiền thuê lại đất và tiếp cận nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng hoặc sử dụng chưa hiệu quả.

Dự thảo cũng bổ sung hình thức hỗ trợ thông qua phiếu hỗ trợ (voucher), cho phép doanh nghiệp chủ động lựa chọn dịch vụ và đơn vị cung cấp phù hợp với nhu cầu, trong đó có việc thanh toán phần kinh phí được hỗ trợ giảm tiền thuê đất.

Một nội dung khác là khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp thông qua rút ngắn thời gian đăng ký, miễn một số phí, lệ phí ban đầu và đơn giản hóa thủ tục thuế, kế toán.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung cơ chế quản trị tối giản đối với "doanh nghiệp một người" là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu, đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ. Theo đó, doanh nghiệp không bắt buộc có chủ tịch công ty, kế toán trưởng và được áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản.

Ngoài ra, Chính phủ đề xuất mở rộng hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI và phát triển hoạt động kinh doanh quốc tế.

Tránh thành lập doanh nghiệp "bình phong" để hưởng ưu đãi

Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Media Quốc hội

Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Uỷ ban nhất trí sửa đổi toàn diện, đổi tên luật, song cho rằng dự thảo chủ yếu tập trung vào các chính sách hỗ trợ, chưa thể hiện rõ yêu cầu phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ quan thẩm tra cho rằng cả ba tiêu chí về lao động, doanh thu và nguồn vốn đều biến động hằng năm, có thể khiến doanh nghiệp năm nay đủ điều kiện hỗ trợ nhưng năm sau không còn đáp ứng. Do đó, Ủy ban đề nghị nghiên cứu sử dụng số liệu trong 2 - 3 năm liền kề, phù hợp với đặc điểm từng nhóm doanh nghiệp, tránh ảnh hưởng đến các chương trình hỗ trợ trung và dài hạn.

Đối với chính sách thuế, cơ quan thẩm tra đề nghị không quy định cụ thể ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trong dự thảo Luật này mà chuyển sang sửa đổi các luật thuế có liên quan. Đa số ý kiến trong Ủy ban đề nghị nghiên cứu chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 - 3 năm kể từ năm đầu tiên phát sinh thu nhập chịu thuế.

Về hỗ trợ mặt bằng sản xuất, Ủy ban đề nghị làm rõ tính khả thi của phương án bố trí bình quân 20 ha mỗi khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoặc 5% diện tích đất khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đối với chính sách giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ nguồn ngân sách và cơ chế hoàn trả, tránh tình trạng tăng giá thuê để hưởng hỗ trợ.

Liên quan đến mua sắm công, Ủy ban cơ bản nhất trí tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia nhưng đề nghị làm rõ cơ sở xác định ngưỡng gói thầu 20 tỷ đồng và tỷ lệ tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm công. Đồng thời, cần có giải pháp xử lý khi không có doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu, tránh kéo dài thời gian đấu thầu, chia nhỏ gói thầu hoặc thành lập doanh nghiệp "bình phong" để hưởng ưu đãi.

Một vấn đề khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là đề xuất rà soát, sáp nhập hoặc giải thể Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương. Ủy ban đề nghị đánh giá đầy đủ nguyên nhân hoạt động chưa hiệu quả, làm rõ phương án xử lý tài sản và các cam kết bảo lãnh đã phát hành, bảo đảm không làm gián đoạn các khoản vay đang thực hiện.