Chính phủ lý giải việc bỏ án tử với tội về ma túy và hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Tiếp tục chương trình phiên họp thứ 6, sáng 25/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an. (Ảnh: Media Quốc hội)

Trình bày báo cáo của Chính phủ giải trình, tiếp thu ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất về dự án Bộ luật, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết đa số ý kiến tán thành chủ trương thu hẹp hình phạt tử hình.

Bên cạnh đó, một số đại biểu còn băn khoăn và đề nghị cần cân nhắc, đánh giá về việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, đặc biệt là đối với Tội mua bán trái phép chất ma túy và Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Qua tổng kết công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, Thứ trưởng Bộ Công an nêu thực tế cho thấy một số tội danh dù tỷ lệ áp dụng hình phạt tử hình tương đối cao, trong đó có tội Mua bán trái phép chất ma túy, tuy nhiên, diễn biến của loại tội phạm này vẫn rất phức tạp.

Theo quan điểm của Chính phủ, hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh đối với loại tội phạm này không chỉ phụ thuộc vào việc có áp dụng hình phạt tử hình hay không mà còn phụ thuộc chủ yếu vào hiệu quả của công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh của các cơ quan chức năng, bảo đảm kịp thời và hiệu quả.

Với tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi, cơ quan chủ trì soạn thảo thống nhất về yêu cầu bảo vệ đặc biệt đối với trẻ em và xử lý nghiêm tội phạm xâm hại trẻ em. Tuy nhiên, việc xác định phạm vi áp dụng hình phạt tử hình còn phải đặt trong tổng thể chính sách hình sự và các nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.

Dự thảo Bộ luật lần này đã được chỉnh lý theo hướng không quy định hình phạt tử hình, nhưng vẫn giữ đây là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, quy định hình phạt 20 năm tù hoặc tù chung thân đối với các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.

Trường hợp hành vi đồng thời đủ yếu tố cấu thành tội phạm khác xâm phạm tính mạng thì trách nhiệm hình sự được xác định theo quy định tương ứng của Bộ luật Hình sự.

Chính phủ cho rằng, với quy định như trong dự thảo Bộ luật sẽ vừa bảo đảm yêu cầu bảo vệ trẻ em, vừa bảo đảm sự tương xứng và nhất quán của chính sách hình sự.

Về quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với trường hợp thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, phòng, chống tội phạm, một số ý kiến cho rằng cần mở rộng phạm vi đối với những người thực hiện các nhiệm vụ này, không nên bó hẹp trong phạm vi “người trong lực lượng vũ trang nhân dân”.

Bên cạnh đó, có ý kiến nhận định phạm vi “thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hoặc phòng, chống tội phạm” là quá rộng.

Giải trình nội dung trên, Thứ trưởng Phạm Thế Tùng cho biết việc bổ sung quy định được xây dựng trên cơ sở thể chế hoá quan điểm chỉ đạo của Đảng tại Đề án về cơ chế bảo vệ cán bộ và quy định của pháp luật quốc tế tại Công ước chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.

Thượng tướng Phạm Thế Tùng khẳng định chủ thể được loại trừ trách nhiệm hình sự đã được cơ quan soạn thảo xác định với phạm vi là người có nhiệm vụ chuyên trách và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hoặc phòng, chống tội phạm thuộc lực lượng vũ trang.

“Đây là lực lượng đã được đào tạo, huấn luyện, trang bị bài bản để phục vụ các nhiệm vụ chiến đấu có tính rủi ro, nguy hiểm cao. Trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự được xác định trong phạm vi các lực lượng chuyên trách này trực tiếp thực hiện nhiệm vụ ‘đúng và đầy đủ trách nhiệm’ nhưng vẫn gây thiệt hại”, theo quan điểm của đại diện Chính phủ.

Các đại biểu dự phiên họp.

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình.

Song theo ông Phan Chí Hiếu, việc xem xét bỏ hình phạt tử hình ở tội nào cần được cân nhắc kỹ để tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm cũng như yêu cầu đặt ra trong những thực hiện những mục tiêu, nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn mới (nhất là Tội mua bán trái phép chất ma túy và Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi).

“Qua kết quả lấy ý kiến Nhân dân, ý kiến các vị đại biểu Quốc hội và các cơ quan, tổ chức hữu quan, trường hợp còn có nhiều ý kiến khác nhau về phạm vi thu hẹp hình phạt tử hình ở các tội danh thì đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc xin ý kiến đại biểu Quốc hội”, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nói.