Chính phủ muốn quản lý viên chức theo vị trí việc làm, bỏ dần cách tiếp cận chức danh

Bộ Nội vụ đề xuất áp dụng chế độ tiền lương viên chức theo vị trí việc làm trong dự thảo nghị định đang được lấy ý kiến. Ảnh minh họa: Lê Vũ

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định quy định về vị trí việc làm viên chức, nhằm cụ thể hóa Luật Viên chức năm 2025 và thay thế Nghị định 106/2020. Điểm thay đổi cốt lõi là chuyển từ mô hình quản lý theo chức danh nghề nghiệp sang mô hình quản lý theo vị trí việc làm, được xem là nền tảng cho cải cách tiền lương khu vực công.

Theo dự thảo, vị trí việc làm được xác định là căn cứ trung tâm trong tuyển dụng, sử dụng, đào tạo và trả lương đối với viên chức. Hệ thống vị trí được thiết kế theo ba nhóm gồm quản lý, chuyên môn nghiệp vụ và hỗ trợ, áp dụng thống nhất trong toàn bộ đơn vị sự nghiệp công lập.

Danh mục vị trí việc làm được xây dựng theo hướng khung, trong đó mỗi lĩnh vực hoạt động tương ứng với một vị trí. Các đơn vị sự nghiệp không được tự ý thiết kế hệ thống vị trí riêng, mà phải lựa chọn từ danh mục chung do Chính phủ ban hành. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng phát sinh vị trí không cần thiết và bảo đảm tính thống nhất trong quản lý.

Một điểm mới đáng chú ý là hệ thống bậc nghề nghiệp gồm 5 cấp, phản ánh mức độ phát triển chuyên môn của viên chức trong cùng một vị trí. Bậc 1 tương ứng với việc thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn, trong khi bậc 5 là mức định hướng, dẫn dắt chuyên môn và xây dựng quy trình.

Theo dự thảo, việc thay đổi bậc nghề nghiệp không đồng nghĩa với thay đổi vị trí việc làm. Cách tiếp cận này nhằm tạo lộ trình phát triển nghề nghiệp liên tục, thay vì phụ thuộc vào việc bổ nhiệm hoặc thay đổi chức danh như trước đây.

Dự thảo cũng yêu cầu mỗi vị trí việc làm phải có bản mô tả công việc và khung năng lực cụ thể, làm cơ sở đánh giá kết quả và chất lượng công việc. Việc đánh giá viên chức sẽ gắn với sản phẩm đầu ra và mức độ đáp ứng yêu cầu của từng bậc nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, nghị định đề xuất tăng cường phân cấp cho các đơn vị sự nghiệp công lập trong việc xác định và quản lý vị trí việc làm, đi kèm với trách nhiệm của người đứng đầu. Các đơn vị được quyền lựa chọn vị trí và bậc nghề nghiệp phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, nhưng phải tuân thủ khung chung và chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng nhân sự.

So với quy định hiện hành, dự thảo không còn nhấn mạnh việc xác định số lượng người làm việc như một tiêu chí chính, mà chuyển trọng tâm sang cấu trúc vị trí và năng lực. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ viên chức và gắn chặt hơn với yêu cầu cải cách tiền lương trong giai đoạn tới.

Hiện dự thảo đang được lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương trước khi trình Chính phủ xem xét ban hành.