Chính phủ nêu giải pháp để đưa 1,6 triệu thanh niên '3 không' vào thị trường lao động

Thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu thực trạng 1,6 triệu thanh niên "3 không" tại Việt Nam và các giải pháp khắc phục hiện trạng này.

Sáng nay 7/11, tại Hội trường Diên Hồng, với 93,4% số đại biểu tán thành, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2027.

Trước đó, báo cáo tiếp thu ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thông tin về giải pháp của Chính phủ đối với hiện trạng 1,6 triệu thanh niên Việt Nam "3 không", tình trạng già hóa dân số tăng nhanh và các giải pháp đi kèm.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn dẫn số liệu từ Cục Thống kê, tại thời điểm quý III/2026, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15-24 tuổi không có việc làm, không tham gia học tập và không đào tạo, chiếm 11,2% tổng số thanh niên, tăng 195.100 người so với quý trước.

Tình trạng này phổ biến ở nhiều quốc gia, phản ánh những khó khăn trong quá trình chuyển tiếp từ nhà trường sang thị trường lao động. Theo báo cáo Xu hướng việc làm thanh niên toàn cầu năm 2026 của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), năm 2025, thế giới có hơn 257 triệu thanh niên thuộc nhóm này, tương ứng tỉ lệ 20%.

Như vậy, tỉ lệ này của Việt Nam trong quý III/2026 (11,2%) vẫn thấp hơn đáng kể so với mức chung của thế giới. Tuy nhiên, đây vẫn là nhóm cần được quan tâm hỗ trợ để phát huy tiềm năng của lực lượng lao động trẻ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thông tin về giải pháp của Chính phủ đối với hiện trạng 1,6 triệu thanh niên Việt Nam "3 không" (Ảnh: Media Quốc hội).

Theo Bộ trưởng, nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía, như cơ cấu, chất lượng đào tạo chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu tuyển dụng; một bộ phận thanh niên còn thiếu kỹ năng, kinh nghiệm thực tế; việc tiếp cận thông tin, tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu việc làm còn hạn chế.

Bên cạnh đó, một bộ phận thanh niên mới hoàn thành chương trình học tập, đào tạo đang trong thời gian chuyển tiếp, tìm hiểu và lựa chọn công việc. Khi vẫn được gia đình hỗ trợ về sinh hoạt, tài chính, chưa chịu áp lực tự bảo đảm thu nhập, một số thanh niên có thể chưa có động lực đi làm ngay hoặc dành thêm thời gian chờ đợi công việc phù hợp với kỳ vọng. Đây là một yếu tố có thể góp phần kéo dài thời gian gia nhập thị trường lao động ở một bộ phận thanh niên.

Để giải quyết vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, hiện Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương thực hiện các giải pháp trọng tâm, trong đó:

Đẩy mạnh triển khai hiệu quả các quy định của Luật Việc làm năm 2025 và các văn bản hướng dẫn.

Hướng dẫn và triển khai thực hiện các hoạt động hỗ trợ tạo việc làm bền vững cho thanh niên trong Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Hoàn thiện hệ thống thông tin thị trường lao động hiện đại; nâng cao chất lượng phân tích thông tin và dự báo thị trường lao động. Tiếp tục nâng cao hiệu quả Sàn giao dịch việc làm quốc gia. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu về người lao động, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Đặc biệt, Chính phủ tăng cường nâng cao chất lượng và số lượng lao động thanh niên đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Chỉ đạo các tổ chức dịch vụ việc làm công phối hợp với các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và chính quyền địa phương tổ chức tư vấn, định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên, học sinh, sinh viên.

Liên quan đến tình trạng già hóa dân số gia tăng, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, năm 2025, lực lượng lao động từ 50 tuổi trở lên đạt khoảng 16,03 triệu người, chiếm 29,9% tổng lực lượng lao động. Tuy nhiên, tỉ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ của nhóm này chỉ đạt 14,8%, trong khi tỉ lệ việc làm phi chính thức là 81,6%.

Thích ứng với già hóa dân số cần gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và phát huy hiệu quả nguồn nhân lực ở mọi lứa tuổi. Trong đó, người cao tuổi vừa là đối tượng thụ hưởng chính sách an sinh, vừa là nguồn lực có tri thức, kỹ năng và kinh nghiệm cần được tạo điều kiện tiếp tục đóng góp.

Chính phủ khẳng định, việc hỗ trợ tham gia thị trường lao động cần dựa trên nhu cầu, sự tự nguyện, sức khỏe và khả năng của từng người.

Chính phủ khuyến khích doanh nghiệp sử dụng, phát huy kinh nghiệm của lao động lớn tuổi: Phát triển mô hình làm việc liên thế hệ, gắn kinh nghiệm của người cao tuổi với kỹ năng, khả năng ứng dụng công nghệ của lao động trẻ; tăng cường hướng dẫn nghề, truyền nghề và chuyển giao tri thức.

Mở rộng cơ hội việc làm gắn với phát triển kinh tế bạc: Khuyến khích phát triển các sản phẩm, dịch vụ chăm sóc sức khỏe, chăm sóc xã hội, du lịch và dịch vụ cộng đồng phục vụ người cao tuổi, qua đó tạo việc làm cho nhiều nhóm lao động.