Việt Nam - Vương quốc Anh hợp tác phát triển thị trường hàng hóa phái sinh

Phát triển sản phẩm phái sinh gắn với thế mạnh hàng hóa Việt Nam

Thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh đang được Việt Nam định hướng phát triển như một cấu phần quan trọng của hạ tầng thương mại và tài chính hiện đại. Trong quá trình này, việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và tăng cường kết nối với các định chế tài chính, sở giao dịch quốc tế được xem là những điều kiện cần thiết để thị trường vận hành minh bạch, an toàn và gắn kết với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Chia sẻ tại Hội thảo trực tuyến “Vương quốc Anh - Việt Nam: Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh 2026” tổ chức ngày 6/11, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, Việt Nam định hướng phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh theo hướng minh bạch, an toàn, hiện đại, gắn kết chặt chẽ với thị trường hàng hóa vật chất và phục vụ thiết thực hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Đề án phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh của Bộ Công Thương, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 10 mặt hàng nội địa được giao dịch qua Sở giao dịch hàng hóa, thu hút khoảng 300 - 500 doanh nghiệp tham gia thị trường, từng bước hình thành 3 - 5 mặt hàng chủ lực có giá tham chiếu trong nước.

Những mục tiêu này cho thấy định hướng phát triển thị trường không đơn thuần là mở rộng số lượng mặt hàng hay gia tăng quy mô giao dịch. Quan trọng hơn, các công cụ phái sinh cần được đưa vào thực tiễn, trở thành phương thức quản trị rủi ro thiết thực đối với doanh nghiệp và người sản xuất.

Với vị thế là quốc gia sản xuất, xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản quan trọng, Việt Nam có tiềm năng phát triển các sản phẩm giao dịch dựa trên hàng hóa trong nước. Những mặt hàng như cà phê Robusta, gạo, cao su, hồ tiêu và hạt điều được xác định là nhóm hàng có thế mạnh, có khả năng phát triển sản phẩm phái sinh, từng bước nâng cao vai trò của Việt Nam trong quá trình hình thành giá hàng hóa.

Hội thảo trực tuyến “Vương quốc Anh - Việt Nam: Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh 2026”.

Thực tế, hoạt động sản xuất, chế biến và xuất khẩu hàng hóa luôn chịu tác động từ biến động giá trên thị trường quốc tế. Đối với doanh nghiệp, sự thay đổi giá nguyên liệu, hàng hóa có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu vào, doanh thu và hiệu quả thực hiện hợp đồng. Trong khi đó, người sản xuất cũng cần những công cụ để chủ động hơn trước biến động thị trường, thay vì chỉ phụ thuộc vào giá bán tại thời điểm thu hoạch hoặc giao hàng.

Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh vì vậy được kỳ vọng tạo thêm phương thức quản trị rủi ro giá cho doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất khẩu và người sản xuất. Thông qua các sản phẩm phù hợp, các chủ thể tham gia có thể chủ động hơn trong kiểm soát chi phí, ổn định doanh thu và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Tuy nhiên, để những công cụ này thực sự phát huy hiệu quả, thị trường phái sinh cần được kết nối với thị trường hàng hóa vật chất. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm hoạt động giao dịch gắn với nhu cầu thực tế của nền kinh tế, đồng thời tạo cơ sở cho sự phát triển bền vững.

Ông Trần Hữu Linh cho biết, Bộ Công Thương mong muốn tăng cường hợp tác với Vương quốc Anh trong chia sẻ kinh nghiệm, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm. Trọng tâm là từng bước đưa các sản phẩm phái sinh gắn với những mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam lên niêm yết, giao dịch tại các thị trường quốc tế, qua đó nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Để thực hiện định hướng này, Việt Nam cần phát triển đồng bộ hệ thống kho bãi, logistics, kiểm định chất lượng, giao nhận, thanh toán và hạ tầng dữ liệu. Những yếu tố này có vai trò kết nối thị trường phái sinh với hoạt động lưu thông hàng hóa, bảo đảm khả năng vận hành hiệu quả của hệ thống giao dịch.

Bên cạnh hạ tầng, yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý, giám sát giao dịch, thanh toán bù trừ và quản trị rủi ro cũng được đặt ra. Việc phòng ngừa thao túng giá, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia cần được thực hiện đồng thời với nâng cao năng lực của các chủ thể trên thị trường.

Theo bà Alexandra Smith, Tổng Lãnh sự Anh tại TP. Hồ Chí Minh, hợp tác trong lĩnh vực dịch vụ tài chính và thị trường hàng hóa là một trong những lĩnh vực có nhiều tiềm năng giữa Việt Nam và Vương quốc Anh. Tổng Lãnh sự Anh khẳng định, Vương quốc Anh tự hào được đồng hành, hỗ trợ Việt Nam trong việc thành lập Trung tâm tài chính quốc tế (VIFC) và củng cố nền tảng của một hệ sinh thái tài chính hiện đại, kết nối quốc tế.

Mở rộng không gian kết nối thị trường quốc tế

Cùng với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và hạ tầng giao dịch, VIFC được kỳ vọng trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái hỗ trợ thị trường hàng hóa phái sinh.

Theo Nghị định số 323/2025/NĐ-CP về thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, VIFC được tổ chức theo mô hình “một trung tâm, hai địa điểm” tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Trong đó, VIFC tại TP. Hồ Chí Minh có quy mô khoảng 898 ha, còn tại Đà Nẵng khoảng 300 ha. Mô hình này hướng tới phát huy lợi thế của mỗi địa phương trong một tổng thể thống nhất, mở rộng không gian phát triển các dịch vụ tài chính, tạo điều kiện thu hút nguồn lực, định chế và nhà đầu tư quốc tế.

Theo ông Oscar Njuguna, Giám đốc Ban Thành viên thuộc Cơ quan Điều hành VIFC tại Đà Nẵng, với vị trí chiến lược ở khu vực miền Trung, Đà Nẵng có nhiều lợi thế trong kết nối các hoạt động thương mại, logistics và lưu thông hàng hóa. Đây là những điều kiện thuận lợi để thành phố phát triển các dịch vụ tài chính gắn với giao dịch hàng hóa, đồng thời kết nối doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu với các sở giao dịch, tổ chức môi giới và nhà đầu tư quốc tế.

Đối với thị trường hàng hóa phái sinh, sự hiện diện của các chủ thể này có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng hoạt động giao dịch, tăng khả năng tiếp cận các công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá và từng bước nâng cao tính thanh khoản của thị trường.

Bên cạnh đó, lợi thế về môi trường sống, hạ tầng đô thị và chất lượng dịch vụ cũng góp phần tạo sức hấp dẫn để Đà Nẵng thu hút chuyên gia, nhà đầu tư và các định chế tài chính quốc tế lựa chọn làm nơi đặt cơ sở hoạt động, sinh sống và đầu tư lâu dài. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để hình thành cộng đồng tài chính quốc tế, tạo nền tảng cho sự phát triển của VIFC cũng như các hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh.

Đối với TP. Hồ Chí Minh, nơi VIFC được định hướng trở thành điểm kết nối dòng vốn quốc tế, việc xây dựng môi trường thể chế thuận lợi có ý nghĩa quan trọng trong thu hút các tổ chức tài chính tham gia thị trường. Ông Richard McClellan, Tổng Giám đốc Cơ quan Điều hành VIFC tại TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh vai trò của việc hoàn thiện thể chế nhằm tạo môi trường thuận lợi cho các định chế tài chính quốc tế tham gia, qua đó bổ sung nguồn lực và dịch vụ cần thiết cho sự phát triển của thị trường hàng hóa phái sinh.

Theo đó, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế gia nhập thị trường, điều kiện cấp phép, quy định về vốn, thanh toán và luân chuyển dòng tiền, nhằm xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, tạo thuận lợi cho các định chế tài chính quốc tế tham gia và triển khai hoạt động tại VIFC. Đây cũng là những vấn đề được doanh nghiệp Anh nói riêng và doanh nghiệp quốc tế nói chung quan tâm khi tìm hiểu khả năng thiết lập hoạt động tại trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam.

Việc phát triển thị trường hàng hóa phái sinh gắn với VIFC không chỉ mở rộng các dịch vụ tài chính mà còn tạo điều kiện thúc đẩy những lĩnh vực hỗ trợ như ngân hàng, thanh toán, bù trừ, môi giới, công nghệ, dữ liệu và logistics. Khi được tổ chức và vận hành hiệu quả, thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh có thể góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng chống chịu của doanh nghiệp và nền kinh tế trước biến động giá quốc tế; đồng thời thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Thông qua hội thảo, các cơ quan quản lý và doanh nghiệp Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận kinh nghiệm quốc tế, nhận diện những yêu cầu về hạ tầng, dịch vụ và năng lực vận hành thị trường. Đồng thời, các tổ chức và chuyên gia Vương quốc Anh có điều kiện tìm hiểu sâu hơn về định hướng, nhu cầu và cơ hội tham gia phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.