Chính phủ thông qua đề xuất xử lý khoảng 15,2 nghìn tỷ đồng kiến nghị thanh tra, kiểm toán tồn đọng

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 295/NQ-CP về cơ chế xử lý chung đối với các kết luận thanh tra, kiến nghị kiểm toán tồn đọng kéo dài. Ảnh tư liệu

Nghị quyết nêu rõ: Căn cứ Nghị quyết số 223/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội về bổ sung dự toán thu ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2023 và phê chuẩn quyết toán NSNN năm 2023; xét đề nghị của Bộ Tài chính tại Tờ trình số 713/TTr-BTC ngày 09/9/2026 (Tờ trình số 713) và Văn bản số 15246/BTC-NSNN ngày 26/9/2026 (Văn bản số 15246) về cơ chế xử lý chung đối với các kết luận thanh tra, kiến nghị kiểm toán không còn khả năng thực hiện do cơ quan, đơn vị phá sản, giải thể hoặc cá nhân đã chết, mất năng lực hành vi dân sự hoặc các trường hợp bất khả kháng khác; trên cơ sở biểu quyết của các Thành viên Chính phủ, Chính phủ quyết nghị thông qua đề xuất của Bộ Tài chính tại Tờ trình số 713 và Văn bản số 15246.

Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính hoàn thiện nội dung, tổng hợp vào Báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội theo quy định; chủ động báo cáo, giải trình với Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội theo quy định.

Nghị quyết này có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành.

Tồn đọng khoảng 15,2 nghìn tỷ đồng do 4 nhóm nguyên nhân

Tại Tờ trình số 713/TTr-BTC ngày 09/9/2026, Bộ Tài chính nêu rõ: Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, trên cơ sở kết quả cuộc họp với Bộ Tư pháp, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán nhà nước (KTNN) ngày 08/9/2026, Bộ Tài chính trình Chính phủ tổng hợp các kết luận, kiến nghị của thanh tra, kiểm toán còn tồn đọng kéo dài đối với các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương. 

Tính đến thời điểm báo cáo, còn khoảng 15,2 nghìn tỷ đồng chưa thực hiện do 4 nhóm nguyên nhân (đã được tổng hợp tại Báo cáo quyết toán NSNN năm 2025 trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội), đó là:

Nhóm kết luận, kiến nghị truy thu thuế và các khoản thu nộp NSNN không có khả năng thực hiện khoảng 759,2 tỷ đồng do cơ quan, đơn vị phá sản, giải thể hoặc cá nhân đã chết, mất năng lực hành vi dân sự.

Nhóm kết luận, kiến nghị thu hồi khoản chi sai quy định, giảm trừ thanh toán, thu hồi tạm ứng, ứng trước không còn khả năng thực hiện khoảng 126 tỷ đồng do cơ quan, đơn vị phá sản, giải thể đã thực hiện các quy định của pháp luật về phá sản hoặc cá nhân đã chết, mất năng lực hành vi dân sự mà không có tài sản (bao gồm cả tài sản được thừa kế) để thực hiện.

Nhóm kết luận, kiến nghị chưa thực hiện được khoảng 9,97 nghìn tỷ đồng do vướng mắc cơ chế, chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện, vướng mắc về thủ tục, căn cứ pháp lý để hoàn trả (như: kiến nghị thu hồi các khoản cho vay đầu tư các dự án, bán đấu giá các tài sản thế chấp của khoản vay không thành công hoặc bán giá thấp hơn, dự án chưa được phê duyệt quyết toán...) hoặc đơn vị, cá nhân đang gặp khó khăn, chưa bố trí được nguồn hoàn trả.

Nhóm kết luận, kiến nghị khác khoảng 4,4 nghìn tỷ đồng do sáp nhập chính quyền địa phương 2 cấp cần rà soát xác định lại chủ thể hoặc số liệu, các kiến nghị đang tiếp tục thực hiện...

Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý để xử lý dứt điểm

Tờ trình số 713 cũng nêu rõ: Theo các Bộ, địa phương và ý kiến của Thanh tra Chính phủ, KTNN, việc các kiến nghị, kết luận còn tồn đọng kéo dài bên cạnh các nguyên nhân khách quan là do các đối tượng cơ quan, đơn vị phá sản, giải thể hoặc cá nhân đã chết, mất năng lực hành vi dân sự hoặc các trường hợp bất khả kháng khác, thì còn có nguyên nhân chủ quan do các đối tượng chậm thực hiện, sắp xếp tổ chức bộ máy...

Để xử lý vấn đề một cách căn cơ, cần phải rà soát, sửa các Luật Thanh tra, Luật KTNN để có cơ sở pháp lý triển khai thực hiện xử lý các kết luận, kiến nghị tồn đọng kéo dài, trong đó:

Đối với các kết luận thanh tra, kiến nghị kiểm toán về truy thu nộp NSNN đối với các khoản thu về thuế và thu khác thuộc phạm vi của cơ quan thuế: Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành Luật Quản lý thuế (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026), trong đó tại khoản 1 Điều 21 đã quy định cho phép xóa nợ thuế theo các kết luận, kiến nghị truy thu nộp NSNN nhưng không còn khả năng thực hiện.

Đối với các kết luận thanh tra thu nộp khác, giảm chi thu hồi nộp NSNN do chi sai quy định, giảm trừ thanh toán, thu hồi tạm ứng, ứng trước: Hiện nay, để tháo gỡ vướng mắc nêu trên trong khi chưa sửa Luật Thanh tra, Chính phủ đã chỉ đạo Thanh tra Chính phủ xây dựng, trình Chính phủ ban hành 01 Nghị quyết quy định sửa đổi, bổ sung kết luận của thanh tra nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện kết luận thanh tra (dự thảo Nghị quyết đang gửi lấy ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp).

Đối với các kiến nghị của KTNN về thu nộp khác, giảm chi thu hồi nộp NSNN do chi sai quy định, giảm trừ thanh toán, thu hồi tạm ứng, ứng trước: KTNN đã thống nhất với Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu bổ sung cơ chế xử lý khi sửa đổi Luật KTNN.

Đối với các kết luận, kiến nghị chưa được thực hiện do sáp nhập chính quyền địa phương 02 cấp, vướng mắc về cơ chế, thủ tục, căn cứ pháp lý, chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện các kết luận, kiến nghị khác: KTNN và Thanh tra Chính phủ căn cứ chức năng nhiệm vụ được giao tiếp tục đôn đốc phối hợp với các Bộ, cơ quan trung ương, địa phương thực hiện theo quy định.