Chính quyền địa phương 2 cấp sau một năm vận hành: Những thay đổi thiết thực nhất cho người dân

Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình phát biểu tại hội nghị

Theo báo cáo tóm tắt được trình bày tại hội nghị, sau khi tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh/thành phố và xã/phường/thị trấn) đã cơ bản ổn định, vận hành thông suốt và mang lại nhiều thay đổi tích cực, phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Bộ máy tinh gọn, thủ tục hành chính nhanh hơn

Bộ Nội vụ cho biết, với vai trò là cơ quan thường trực của Chính phủ, Bộ đã tham mưu kịp thời trình phê chuẩn kết quả bầu Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố. Đồng thời, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 185 và Chỉ thị số 21 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố cùng chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách.

Theo báo cáo sơ kết một năm hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp được trình bày tại hội nghị, mô hình mới đã góp phần giảm khâu trung gian, tăng tính chủ động cho cấp cơ sở. Nhiều địa phương đã đẩy mạnh áp dụng dịch vụ công trực tuyến, mô hình “một cửa” liên thông và các tổ công nghệ số cộng đồng, giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn.

Quang cảnh Hội nghị

Một điểm nhấn quan trọng tại hội nghị là kết quả phân cấp, phân quyền giữa các cấp chính quyền. Trên cơ sở rà soát 573 nhiệm vụ, quyền hạn, đến nay đã có 47 văn bản được sửa đổi. Hơn 1.377 nhiệm vụ được phân cấp cho địa phương (đạt 68,9%), trong đó 1.164 nhiệm vụ từ cấp huyện được chuyển xuống cấp xã (đạt 73,8%).

Nhờ đó, cấp xã được trao thêm thẩm quyền trong nhiều lĩnh vực gần dân như cấp giấy tờ hộ tịch, quản lý đất đai nhỏ lẻ, giải quyết khiếu nại tố cáo ban đầu, vệ sinh môi trường… Người dân không còn phải đi lại nhiều tầng nấc như trước.

Bộ Nội vụ cũng đang đẩy mạnh các đề án lớn như thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương và chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh, nhằm tạo động lực phát triển cho các vùng kinh tế trọng điểm.

Còn những khó khăn cần khắc phục

Tại hội nghị, ngành Nội vụ cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế trong giai đoạn đầu triển khai. Việc vận hành chính quyền hai cấp là công việc chưa có tiền lệ, nên một số địa phương còn lúng túng trong xử lý vướng mắc phát sinh. Việc giải quyết chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức dôi dư sau sắp xếp ở một số nơi chưa kịp thời.

Chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã chưa đồng đều, hạ tầng số và trụ sở làm việc ở một số vùng còn khó khăn. Báo cáo nhấn mạnh tình trạng “vừa chạy vừa xếp hàng” vẫn tồn tại ở một số nơi.

Trong 6 tháng cuối năm 2026, Bộ Nội vụ sẽ tập trung hoàn thiện thể chế pháp lý cho mô hình chính quyền hai cấp. Cụ thể, Bộ sẽ khẩn trương hoàn thiện 04 dự án Luật quan trọng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu về đơn vị hành chính, địa giới hành chính, tiếp tục sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt chuẩn và tham mưu ban hành Nghị quyết về diện tích tự nhiên của 34 tỉnh, thành phố.