Chính sách tái chế xe cũ nhìn từ thế giới Thái Lan tăng tốc hoàn thiện chính sách

Theo Bộ Công nghiệp Thái Lan, chương trình ELV được thúc đẩy trong khuôn khổ mô hình phát triển kinh tế Sinh học - Tuần hoàn - Xanh (BCG), nhằm giảm chất thải, tăng cường tái sử dụng tài nguyên và hỗ trợ mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Xử lý xe cũ, xây dựng nền kinh tế tuần hoàn

Sự cấp thiết của chính sách ELV xuất phát từ thực tế số lượng xe cũ tại Thái Lan đang tăng nhanh sau hơn thập kỷ bùng nổ doanh số bán xe. Theo các báo cáo hợp tác giữa Nhật Bản và Thái Lan về tái chế phương tiện, hàng triệu chiếc xe được bán ra trong giai đoạn 2010 - 2015 đang dần bước vào cuối vòng đời sử dụng. Trong khi đó, nước này vẫn chưa có một hệ thống tái chế ô tô hoàn chỉnh tương tự Nhật Bản hoặc Liên minh châu Âu.

Ảnh mang tính chất minh họa. Nguồn: morecambemetals.co.uk

Theo Tổ chức Phát triển công nghệ công nghiệp và năng lượng mới Nhật Bản (NEDO), nhiều phương tiện sau khi ngừng sử dụng vẫn được tháo dỡ theo phương thức thủ công, dẫn tới thất thoát vật liệu có giá trị và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm từ dầu nhớt, khí lạnh, chất làm mát và các linh kiện điện tử. Đây là một trong những lý do khiến Thái Lan quyết định thúc đẩy xây dựng hệ thống ELV theo tiêu chuẩn quốc tế.

Từ năm 2019, Bộ Công nghiệp Thái Lan đã phối hợp với NEDO và các doanh nghiệp Nhật Bản triển khai dự án thí điểm tái chế xe cũ. Theo NEDO, một dây chuyền tháo dỡ cơ giới hóa đã được đưa vào vận hành tại Công ty Green Metals Thái Lan, giúp nâng công suất xử lý từ khoảng một xe mỗi ngày lên khoảng 20 xe mỗi ngày. Hệ thống này cho phép thu hồi hiệu quả dầu thải, chất làm lạnh và nhiều vật liệu có giá trị trước khi phương tiện được đưa vào giai đoạn nghiền phá dỡ.

Các nhà hoạch định chính sách Thái Lan coi ELV là một phần quan trọng của nền kinh tế tuần hoàn. Thay vì xem xe cũ là chất thải, Chính phủ muốn biến chúng thành nguồn nguyên liệu thứ cấp phục vụ sản xuất. Thép, nhôm, đồng, nhựa và cao su thu hồi từ xe hết vòng đời có thể được tái sử dụng trong ngành xây dựng, luyện kim và công nghiệp chế tạo. Theo Viện Ôtô Thái Lan (TAI), các vật liệu này đang ngày càng có giá trị trong bối cảnh giá nguyên liệu thô trên thế giới biến động mạnh và các quốc gia đều hướng tới mục tiêu giảm phát thải carbon.

Reuters cho biết, Chính phủ Thái Lan hiện xem xét triển khai chương trình đổi xe cũ lấy xe mới nhằm khuyến khích người dân đưa phương tiện hết niên hạn vào hệ thống tái chế chính thức. Theo nguồn tin của Reuters, chương trình này đang được thảo luận giữa Chính phủ, các hiệp hội ngành nghề và các hãng sản xuất ô tô, với mục tiêu vừa kích thích tiêu dùng vừa tạo nguồn cung ổn định cho ngành tái chế. Mô hình này tương tự các chương trình từng được áp dụng tại Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều quốc gia châu Âu nhằm vừa kích cầu tiêu dùng vừa tạo nguồn cung ổn định cho ngành tái chế

Chuẩn bị cho làn sóng xe điện và cuộc đua tái chế pin

Bên cạnh việc xử lý xe động cơ đốt trong truyền thống, Thái Lan cũng đang chuẩn bị cho thách thức mới liên quan đến xe điện. Theo Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), nước này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có khoảng 30% tổng sản lượng ô tô sản xuất trong nước là xe điện. Điều đó đồng nghĩa với việc lượng pin lithium-ion cần được thu hồi và tái chế sẽ tăng mạnh trong những năm tiếp theo.

JICA nhận định việc xây dựng hệ thống ELV ngay từ bây giờ là bước chuẩn bị cần thiết để tránh những rủi ro môi trường trong tương lai. Nếu không được xử lý đúng quy trình, pin xe điện có thể gây ô nhiễm môi trường và phát sinh nguy cơ cháy nổ. Ngược lại, hoạt động tái chế có thể giúp thu hồi các kim loại chiến lược như lithium, cobalt, nickel và mangan, vốn đang đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng pin toàn cầu.

Động lực thúc đẩy chính sách này còn đến từ những thay đổi sâu sắc trong ngành công nghiệp ô tô Thái Lan. Reuters cho biết sản lượng ô tô của nước này đã suy giảm trong thời gian gần đây do nhu cầu nội địa yếu, điều kiện tín dụng thắt chặt và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các hãng xe điện Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, chính phủ đang tìm cách duy trì vị thế trung tâm sản xuất ô tô lớn nhất Đông Nam Á thông qua các chính sách thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển công nghiệp tuần hoàn.

Giới chuyên gia nhận định rằng nếu hoàn thiện được khung pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế thu hồi phương tiện, Thái Lan có thể trở thành trung tâm tái chế ô tô và pin xe điện của ASEAN trong thập niên tới. Với nền tảng là ngành công nghiệp ô tô lớn nhất Đông Nam Á cùng sự hỗ trợ công nghệ từ Nhật Bản, chính sách ELV được kỳ vọng sẽ trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn của Thái Lan.