Chính thức trình Quốc hội loạt chính sách quan trọng của ngành Y tế

Sáng 21/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày tóm tắt các dự án luật về phòng, chống tác hại thuốc lá; hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác; sửa đổi, bổ sung 6 luật thuộc lĩnh vực y tế và an sinh xã hội. 

Các dự án luật hướng tới hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ sức khỏe nhân dân, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Toàn cảnh phiên họp toàn thể sáng 21/10 của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Media Quốc hội

Cụ thể hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá tập trung cụ thể hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, đồng thời tăng cường các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung các khái niệm về thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhằm xác định đầy đủ các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của luật, làm căn cứ xử lý hành vi vi phạm. 

Thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Y tế trình bày Tờ trình các dự án luật. Ảnh: Media Quốc hội

Một số hành vi bị nghiêm cấm cũng được bổ sung, liên quan đến thành phẩm thuốc lá và các bộ phận, nguyên liệu của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; trưng bày thuốc lá, trừ trường hợp được Chính phủ quy định; bán thuốc lá trên nền tảng thương mại điện tử và các phương thức giao dịch điện tử khác.

Dự thảo đồng thời bổ sung quy định nhằm tăng cường thực thi lệnh cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Trong lĩnh vực quản lý kinh doanh, dự thảo đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với hoạt động cai nghiện thuốc lá, chuyển sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc hướng dẫn chuyên môn do Bộ Y tế ban hành.

Các nội dung sửa đổi còn nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư, Luật Giáo dục cùng các quy định pháp luật liên quan.

Mở rộng nguồn hiến, tăng cơ hội ghép mô, tạng

Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) gồm 7 chương, 39 điều, với nhiều quy định mới nhằm mở rộng nguồn hiến, tăng cơ hội điều trị cho người bệnh và bảo vệ quyền lợi người hiến.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện. Việc lấy mô, bộ phận cơ thể ở người chết tuần hoàn cũng được đề xuất bổ sung bên cạnh trường hợp chết não theo quy định hiện hành.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan. Ảnh: Media Quốc hội

Dự thảo mở rộng các trường hợp hiến mô tái sinh như tế bào gốc, máu, huyết tương; quy định điều kiện hiến phù hợp với từng nhóm tuổi, trong đó có các yêu cầu bảo vệ người chưa thành niên. Đồng thời, bổ sung cơ chế bảo tồn khả năng sinh sản cho người dưới 18 tuổi thông qua việc lấy tinh trùng, noãn, mô tinh hoàn, mô buồng trứng; quy định việc sử dụng tinh trùng của người chồng đã chết hoặc phôi của hai vợ chồng để người vợ sinh con trong các trường hợp luật định.

Để ngăn chặn hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người, dự thảo quy định người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình phải từ đủ 25 tuổi trở lên. Các quy định về xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người nhận, đánh giá độc lập điều kiện hiến cũng được tăng cường.

Đặc biệt, việc xác định chết não, chết tuần hoàn phải do hội đồng độc lập với hoạt động điều trị, vận động hiến và lấy, ghép thực hiện; tất cả thành viên chuyên môn của hội đồng phải cùng kết luận. Việc điều phối bộ phận cơ thể người và mô không tái sinh được thực hiện qua hệ thống điều phối quốc gia, bảo đảm công bằng, minh bạch.

Dự thảo cũng tạo hành lang pháp lý cho phát triển y học tái tạo, quản lý toàn chuỗi mô, tế bào và sản phẩm từ mô, tế bào; bảo đảm truy xuất nguồn gốc, chất lượng, an toàn và kiểm soát nguy cơ.

Tăng quản lý giá thuốc, thiết bị y tế

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế gồm 8 điều, tập trung xử lý các nội dung liên quan đến phân định thẩm quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với Luật Khám bệnh, chữa bệnh, dự thảo đề xuất hoàn thiện quy định về quản lý thiết bị y tế theo vòng đời sản phẩm và chuỗi cung ứng; công khai thông tin giá thiết bị y tế, cơ sở kinh doanh; liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các lĩnh vực y tế, hải quan, thuế, đấu thầu và bảo hiểm y tế. Việc kê khai, cập nhật giá và công khai danh sách các cơ sở phân phối, kinh doanh thiết bị y tế trên hệ thống quản lý dữ liệu cũng được bổ sung nhằm tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chuỗi cung ứng và hạn chế tình trạng mua bán lòng vòng làm tăng giá.

Với Luật Dược, dự thảo hướng tới đơn giản hóa điều kiện cấp phép lưu hành thuốc, cắt giảm giấy tờ có thể khai thác từ cơ sở dữ liệu quốc gia, tăng cường phân cấp thẩm quyền xác nhận nội dung quảng cáo thuốc và hoàn thiện cơ chế quản lý giá thuốc. Các quy định về công bố giá bán buôn dự kiến, phương pháp xác định giá và chia sẻ dữ liệu cũng được bổ sung.

Đối với Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế, các nội dung sửa đổi chủ yếu nhằm phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thống nhất với các luật liên quan.

Việc sửa đổi đồng bộ các quy định được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế, đồng thời tạo điều kiện cho hệ thống y tế phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả.