Chợ chuyển đổi số: Đầu tư công, quản trị tư

Phóng viên Báo Hànôịmới đã phỏng vấn Tiến sĩ Nguyễn Hữu Xuyên, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược - Học viện Chiến lược khoa học và công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), một trong những chuyên gia tư vấn cho thành phố xây dựng mô hình này.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Xuyên. Ảnh: N.H

Khắc phục điểm nghẽn thị trường khoa học, công nghệ

- Ở góc độ cơ quan nghiên cứu, ông đánh giá, nhận định như thế nào về việc thành phố Hà Nội khai trương Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội và Chợ chuyển đổi số?

- Việc Hà Nội khai trương Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội và Chợ chuyển đổi số là bước đi quan trọng nhằm khắc phục điểm nghẽn lớn của thị trường khoa học và công nghệ, đó là thiếu kết nối giữa nghiên cứu với doanh nghiệp và nhu cầu thực tiễn của thị trường.

Qua đó, chợ giúp hình thành các tổ chức trung gian hỗ trợ giới thiệu, đánh giá, định giá, lựa chọn và chuyển giao công nghệ, sản phẩm công nghệ phù hợp, chuyển nhanh kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đặc biệt, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận, sử dụng các giải pháp số phù hợp với nhu cầu, góp phần nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh, thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển.

Tuy nhiên, hiệu quả của Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội và Chợ chuyển đổi số còn phụ thuộc vào khả năng vận hành thực tế theo cơ chế thị trường, mức độ ứng dụng nền tảng số và chất lượng dịch vụ của các tổ chức trung gian.

Do đó, Hà Nội nên tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu công nghệ, tài sản trí tuệ, kết quả nghiên cứu dùng chung, phát triển đội ngũ tư vấn, đánh giá, định giá công nghệ, tài sản trí tuệ và tăng cường kết nối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ở trong nước và quốc tế.

Nếu triển khai đồng bộ, Sàn giao dịch công nghệ và Chợ chuyển đổi số có thể trở thành công cụ, phương tiện quan trọng giúp Hà Nội thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển thị trường khoa học và công nghệ bền vững, chuyển hóa nhanh tri thức thành giá trị kinh tế.

- Vậy, có thể hình dung mô hình Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội và Chợ chuyển đổi số sẽ vận hành như thế nào?

- Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội nên được vận hành theo mô hình nền tảng số tích hợp, kết hợp giữa không gian giao dịch trực tuyến và các hoạt động kết nối trực tiếp, theo mô hình đầu tư công, quản trị tư, hợp tác công - tư.

Sàn không chỉ đóng vai trò là nơi giới thiệu, chào bán và chuyển giao công nghệ mà còn cung cấp các dịch vụ trung gian, như tư vấn công nghệ, thẩm định, định giá, hỗ trợ pháp lý và kết nối đầu tư.

Điểm cốt lõi của mô hình là xây dựng cơ sở dữ liệu công nghệ, tài sản trí tuệ dùng chung, liên thông với các viện, trường, doanh nghiệp và tổ chức trung gian, giúp hình thành hệ thống thông tin rõ ràng, minh bạch, đáng tin cậy, hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá, lựa chọn công nghệ phù hợp với nhu cầu sản xuất, kinh doanh.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khai trương Chợ chuyển đổi số và Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội, chiều 3-2 Ảnh: T.H

Đối với Chợ chuyển đổi số, mô hình nên vận hành theo hướng “không gian trải nghiệm và kết nối giải pháp số”, nơi doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số, từ đó lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô và năng lực triển khai.

Chợ chuyển đổi số không chỉ là nơi trưng bày công nghệ mà còn là trung tâm tư vấn, đào tạo và thử nghiệm các mô hình chuyển đổi số phù hợp trong các lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ công và quản trị doanh nghiệp. Việc kết hợp giữa tư vấn, đào tạo, thử nghiệm sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi triển khai công nghệ mới và phát triển công nghệ mới dựa vào tài sản trí tuệ.

Như vậy, Sàn giao dịch công nghệ tạo nguồn cung và môi trường thuận lợi để thúc đẩy thương mại hóa công nghệ, tài sản trí tuệ; trong khi Chợ chuyển đổi số thúc đẩy nhu cầu ứng dụng công nghệ, tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp.

Nếu được triển khai đồng bộ, gắn với cơ chế thị trường và ứng dụng công nghệ số hiện đại, mô hình này sẽ góp phần quan trọng trong việc hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đầy đủ, năng động, thúc đẩy phát triển kinh tế tri thức, nâng cao năng lực và vị thế của Thủ đô dựa vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Cần khung pháp lý rõ ràng

- Các doanh nghiệp cần chuẩn bị như thế nào khi tham gia “sàn” và “chợ”, thưa ông?

- Đối với Sàn giao dịch công nghệ, doanh nghiệp cần minh bạch thông tin, thể hiện nhu cầu và năng lực công nghệ. Nếu là bên cung công nghệ, doanh nghiệp cần hoàn thiện hồ sơ pháp lý liên quan đến sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, khả năng ứng dụng và hiệu quả kinh tế của các công nghệ, tài sản trí tuệ chào bán.

Nếu là bên có nhu cầu mua công nghệ, doanh nghiệp cần xác định rõ bài toán sản xuất, kinh doanh, mức độ sẵn sàng tiếp nhận, làm chủ và đồng hóa công nghệ và nguồn lực để triển khai. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng giúp giao dịch diễn ra nhanh chóng, giảm rủi ro và nâng cao khả năng thành công khi kết nối trên sàn.

Đối với Chợ chuyển đổi số, doanh nghiệp cần đánh giá mức độ trưởng thành số của mình, từ hạ tầng công nghệ, nhân lực đến quy trình quản trị. Chuyển đổi số không chỉ là mua giải pháp phần mềm mà là quá trình tái cấu trúc mô hình vận hành. Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình, chuẩn bị nguồn lực chuyển đổi phù hợp với quy mô, chiến lược phát triển và sẵn sàng thay đổi tư duy quản trị.

Việc tham gia “sàn” và “chợ” không chỉ để tìm kiếm cơ hội, mà là quá trình nâng cao năng lực nội sinh. Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị về chiến lược, tài chính, nhân lực, thông tin và văn hóa đổi mới để biến cơ hội kết nối thành giá trị thực chất, qua đó tận dụng hiệu quả các ưu đãi về phát triển thị trường khoa học và công nghệ, chuyển đổi số.

Trưng bàmasanf phẩm tại Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội. Ảnh: T.G

- Cả sàn và chợ được thành phố Hà Nội kỳ vọng giúp thúc đẩy phát triển thị trường khoa học công nghệ, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế số. Vậy theo ông để đạt mục tiêu này, cần những điều kiện gì?

- Thứ nhất, cần hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế vận hành theo nguyên tắc thị trường. Cả “sàn” và “chợ” chỉ phát huy hiệu quả khi có khung pháp lý rõ ràng, minh bạch về giao dịch công nghệ, định giá tài sản trí tuệ, chia sẻ dữ liệu và bảo vệ quyền lợi của các chủ thể tham gia.

Áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để khuyến khích, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia thị trường khoa học và công nghệ thông qua chính sách ưu đãi tài chính, hạ tầng, nhân lực, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thúc đẩy hợp tác công - tư.

Việc đồng bộ chính sách giữa khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, đầu tư và tài chính sẽ tạo nền tảng quan trọng để thị trường khoa học và công nghệ vận hành minh bạch, hiệu quả, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số của Thủ đô.

Thứ hai, phát triển hạ tầng số và cơ sở dữ liệu công nghệ liên thông, đồng bộ và có khả năng chia sẻ, dùng chung. Sàn giao dịch công nghệ và Chợ chuyển đổi số cần được xây dựng trên nền tảng dữ liệu lớn về công nghệ, chuyên gia, nhu cầu thị trường và các giải pháp số, giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin nhanh chóng và đáng tin cậy.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và chuỗi khối trong quản lý, xác thực và giao dịch công nghệ sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và giảm rủi ro, giảm chi phí giao dịch.

Thứ ba là nâng cao năng lực của doanh nghiệp và các tổ chức trung gian trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp cần được hỗ trợ nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ, năng lực làm chủ và đổi mới công nghệ, quản trị đổi mới sáng tạo và triển khai chuyển đổi số.

Cùng với đó, việc tăng cường liên kết giữa viện, trường, doanh nghiệp và các quỹ đầu tư sẽ giúp thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tạo ra các sản phẩm và dịch vụ công nghệ có giá trị cao.

Nếu các điều kiện này được triển khai đồng bộ, Sàn giao dịch công nghệ và Chợ chuyển đổi số sẽ trở thành công cụ quan trọng giúp Hà Nội đạt mục tiêu phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Việt Nga