Chờ đón nhật thực toàn phần dài nhất thế kỷ, kéo dài hơn 6 phút

Nhật thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trăng đi qua giữa Trái Đất và Mặt Trời, khiến Mặt Trăng che khuất hoàn toàn đĩa Mặt Trời trong một khoảng thời gian ngắn. Hiện tượng năm 2027 sẽ được quan sát rõ nhất dọc theo một dải hẹp chạy từ Bắc Phi, qua khu vực Địa Trung Hải, đến bán đảo Arab và vùng Sừng châu Phi.

Dải này sẽ đi qua nhiều địa điểm nổi tiếng như thành phố Cádiz của Tây Ban Nha, Tangier ở Morocco, Benghazi của Libya và Mecca. Tuy nhiên, nơi có thời gian nhật thực toàn phần đạt cực đại sẽ là Luxor, Ai Cập. Tại đây, Mặt Trời dự kiến bị che khuất hoàn toàn trong khoảng 6 phút 23 giây.

Quá trình nhật thực ở Tây Ban Nha ngày 12/8/2026, từ khi Mặt Trời bắt đầu bị che khuất cho đến lúc nhật thực toàn phần. (Ảnh: Dr. A. Carpineti/C. Carpineti)

Đây chính là điểm khiến nhật thực năm 2027 trở nên đặc biệt. Thời gian diễn ra nhật thực toàn phần không giống nhau ở mọi nơi. Người đứng càng gần trung tâm dải nhật thực càng có cơ hội quan sát toàn phần lâu hơn, trong khi những khu vực ở gần rìa chỉ nhìn thấy hiện tượng trong thời gian ngắn hơn.

Nếu đặt cạnh một số nhật thực toàn phần gần đây, con số hơn 6 phút càng đáng chú ý. Nhật thực tại Mỹ năm 2017 chỉ kéo dài tối đa khoảng 2 phút 40 giây. Đến năm 2024, thời gian cực đại tăng lên 4 phút 28 giây. Nhật thực toàn phần diễn ra vào tháng 8/2026 cũng chỉ đạt khoảng 2 phút 18 giây.

Với nhật thực năm 2027, thời gian toàn phần dài lại rơi vào khu vực đất liền. Điều đó đồng nghĩa nhiều người có thể đến những địa điểm thuận lợi để tận mắt chứng kiến toàn bộ quá trình thay vì phải quan sát từ giữa đại dương.

Trong thế kỷ này vẫn còn một nhật thực rất dài khác. Ngày 22/5/2096, thời gian toàn phần có thể đạt khoảng 6 phút 7 giây. Vì vậy, trẻ em thời nay về lý thuyết có thể sống đủ lâu để chứng kiến cả hai hiện tượng.

Dù vậy, để quan sát nhật thực, điều quan trọng nhất vẫn là bảo vệ mắt. Không nên nhìn trực tiếp vào Mặt Trời bằng mắt thường, kể cả khi phần lớn đĩa Mặt Trời đã bị Mặt Trăng che khuất. Người quan sát cần sử dụng kính chuyên dụng dành cho nhật thực hoặc các phương pháp quan sát gián tiếp an toàn.

Đáng tiếc, người yêu thiên văn tại Việt Nam sẽ không được chứng kiến khoảnh khắc Mặt Trời bị che khuất hoàn toàn. Việt Nam vẫn nằm trong vùng quan sát của nhật thực ngày 2/8/2027, nhưng chỉ có thể nhìn thấy nhật thực một phần, khi Mặt Trăng che một phần đĩa Mặt Trời.

Với những người thực sự muốn tận mắt chứng kiến toàn bộ bầu trời chuyển sang tối sầm khi nhật thực toàn phần xảy ra, lựa chọn là di chuyển đến một trong những khu vực nằm trên đường đi của bóng Mặt Trăng. Ai Cập là một điểm đến đáng cân nhắc, đặc biệt là khu vực Luxor, nơi thời gian toàn phần có thể kéo dài hơn 6 phút. Đây cũng có thể là dịp kết hợp giữa chuyến du lịch và trải nghiệm một hiện tượng thiên văn hiếm có.