Chỗ ngồi của luật sư tại phiên tòa: Bình đẳng hay kính trên nhường dưới?

Nghề luật sư là một nghề cao quý, bởi hoạt động nghề nghiệp của luật sư góp phần bảo vệ công lý.

Luật Luật sư không quy định về điều kiện tuổi tác khi hành nghề, nên thực tế, có nhiều luật sư dù tuổi cao nhưng vẫn miệt mài đến tòa.

Thời gian qua, nhiều phiên tòa có số lượng lớn luật sư tham gia, nên có ý kiến nên dành những hàng ghế đầu cho luật sư lớn tuổi ngồi, vừa thể hiện đạo lý "kính trên nhường dưới" của người Việt Nam, vừa đảm bảo tính chuyên nghiệp của luật sư.

Nguyên tắc bình đẳng

Luật sư Trương Thị Hòa, Đoàn Luật sư TP.HCM, chia sẻ: Luật sư là một nghề cao quý. Nguyên tắc trong giao tiếp, hành nghề, luật sư phải tôn trọng lẫn nhau, không phân biệt tuổi tác và thời gian hành nghề; mọi luật sư đều bình đẳng trước tòa. Do đó, việc dành ghế riêng cho luật sư lớn tuổi là điều không nên vì trái với nguyên tắc chung.

Luật sư Trần Anh Hào, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho rằng phòng xử án là nơi thể hiện rõ nét sự nghiêm minh của pháp luật và chuẩn mực của hoạt động tư pháp. Vì thế, từng cử chỉ, hành vi của luật sư đều phản ánh hình ảnh của đội ngũ luật sư nói chung, cá nhân luật sư nói riêng.

"Việc dành ghế ưu tiên cho luật sư lớn tuổi là không cần thiết, thậm chí có thể làm phát sinh sự ràng buộc, cứng nhắc trong một môi trường hành nghề vốn đề cao tính độc lập và bình đẳng. Nếu quy định về chỗ ngồi theo tuổi tác, chúng ta vô tình làm mất đi tính độc lập và bản chất đối tụng của nghề luật", luật sư Hào nêu quan điểm.

Các luật sư trong một phiên tòa hình sự tại TAND TP.HCM. Ảnh minh họa: ĐẶNG LÊ

Thực tiễn cho thấy việc lựa chọn chỗ ngồi của luật sư không phải là hành vi ngẫu nhiên mà được quyết định bởi nhiều yếu tố khác nhau. Trước hết là yếu tố thời điểm, người đến sớm thường có xu hướng chọn những vị trí thuận lợi hơn. Đây là một quy luật tự nhiên vốn tồn tại trong mọi không gian, không riêng gì phòng xử án.

Bên cạnh đó là yêu cầu nghề nghiệp, không ít luật sư lựa chọn ngồi ở vị trí phía trên đơn giản chỉ vì để gần thân chủ hoặc bào chữa cho bị cáo đầu vụ. Tâm lý cá nhân cũng là một trong những yếu tố quyết định việc lựa chọn chỗ ngồi của luật sư. Do đó, trong trường hợp không có sự sắp xếp của HĐXX, việc lựa chọn vị trí ngồi thuộc phạm vi quyết định cá nhân.

Tuy nhiên, sự tự do lựa chọn không đồng nghĩa với bỏ qua chuẩn mực ứng xử. Đó chính là sự tinh tế trong hành xử, biết quan sát, biết cân nhắc hoàn cảnh, biết nhường nhịn khi cần thiết.

"Chính những biểu hiện đơn giản ấy lại là nền tảng hình thành nên một trật tự hài hòa, nơi mà sự tôn trọng lẫn nhau được thiết lập một cách tự nhiên, không cần đến bất kỳ sự áp đặt nào. Điều đáng quan tâm hơn chính là nhận thức, trách nhiệm gìn giữ hình ảnh nghề nghiệp và sự tinh tế trong ứng xử của mỗi luật sư", luật sư Hào chia sẻ thêm.

Văn hóa ứng xử của luật sư

Với đạo lý "kính trên nhường dưới" của người Việt Nam thì không chỉ luật sư lớn tuổi mà bất cứ người lớn tuổi nào cũng thường được tôn kính. Luật sư là những người có tri thức, biết phép tắc ứng xử nên càng thể hiện rõ đạo lý này.

Theo quan sát của luật sư Trương Thị Hòa, mỗi lần gặp đồng nghiệp lớn tuổi, các luật sư trẻ thường cúi đầu chào. Tại tòa, luật sư trẻ vẫn thường chủ động nhường chỗ ngồi thuận tiện cho luật sư lớn tuổi. Điều này càng làm cho hình ảnh luật sư trở nên đẹp hơn trong mắt người khác.

Trong khi đó, luật sư Huỳnh Văn Nông, Đoàn Luật sư TP.HCM, bày tỏ quan điểm trong các phiên tòa có nhiều luật sư tham gia, nên chăng dành các hàng ghế đầu ưu tiên cho các luật sư lớn tuổi, để thể hiện sự tôn kính và nguyên tắc ứng xử nhường chỗ cho người lớn tuổi.

"Tất nhiên, việc dành ghế ưu tiên này nên ngầm hiểu với nhau chứ không phải ban hành quy định cứng nhắc. Đây là một "thỏa thuận ngầm" mang tính văn hóa", luật sư Nông nêu quan điểm.