'Chợ' nợ xấu muốn mở rộng cửa: Người mua cần nhiều hơn tiền

Một khoản nợ được chào bán chưa chắc đã tìm được người mua, dù đi kèm tài sản bảo đảm. Điều nhà đầu tư cần biết là có thể thu hồi bao nhiêu, mất bao lâu và phải giải quyết những vướng mắc gì. Định hướng mới của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) hướng tới tạo điều kiện để các bên trả lời những câu hỏi ấy trước khi giao dịch.

Tại họp báo ngành ngân hàng chiều 7.10, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC Trần Trung Dũng cho biết, sàn sẽ chuyển từ vai trò chủ yếu cung cấp thông tin sang nền tảng kết nối, tổ chức giao dịch. Vì thế, điểm mới không phải Việt Nam lần đầu có một “chợ” nợ, mà là nâng cấp cách thị trường này vận hành. 

Ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC, thông tin về định hướng phát triển thị trường mua bán nợ. Ảnh: PL/VnEconomy

Những ai được nhắc tên trong “chợ” nợ?

Theo định hướng công bố, nền tảng sẽ kết nối các tổ chức tín dụng có nhu cầu bán nợ với VAMC, tổ chức mua bán nợ, nhà đầu tư trong và ngoài nước cùng các quỹ đầu tư. Các đơn vị định giá, đấu giá, tư vấn pháp lý, kiểm toán, môi giới, khai thác và tái cấu trúc tài sản cũng nằm trong mạng lưới được hướng tới. 

Những chủ thể này đảm nhiệm các vai trò khác nhau. Ngân hàng có thể là bên bán; nhà đầu tư xem xét mua; tổ chức định giá và tư vấn hỗ trợ đánh giá hồ sơ, tài sản. Không phải tất cả người xuất hiện trên sàn đều là người mua nợ.

Thông tin hiện có cũng chưa thể được hiểu thành việc bất kỳ cá nhân nào cũng có thể mở tài khoản rồi mua nợ như mua hàng trực tuyến. Danh sách các nhóm được kết nối là định hướng phát triển thị trường; điều kiện tham gia từng giao dịch còn phải tuân thủ pháp luật và quy chế liên quan.

Với người đọc đang hình dung một nơi “săn” nhà đất ngân hàng giá rẻ, sự phân biệt này rất quan trọng. Khoản nợ được chào bán và tài sản bảo đảm cho khoản nợ là những đối tượng cần được xem xét riêng trong hồ sơ giao dịch. Giá hấp dẫn chỉ là một phần của quyết định.

Nút thắt nằm trong hồ sơ khoản nợ

Lãnh đạo VAMC đặt trọng tâm vào chuẩn hóa, số hóa dữ liệu, giúp nhà đầu tư đánh giá khoản nợ, tài sản bảo đảm, tình trạng pháp lý và khả năng thu hồi. Sàn cũng cần được hỗ trợ đồng thời bằng nguồn lực tài chính, cơ chế xử lý tài sản và công nghệ. 

Đây là khác biệt giữa một nơi đăng tin và một thị trường có thể giao dịch. Đăng tải tên khoản nợ, số tiền và tài sản đi kèm giúp người mua biết có hàng. Nhưng để bỏ vốn, họ cần hiểu chất lượng của “hàng”, những nghĩa vụ liên quan và chi phí xử lý.

Nếu những thông tin ấy thiếu hoặc khó kiểm chứng, bên mua sẽ phải tính thêm rủi ro vào mức giá đề nghị. Bên bán lại có thể không chấp nhận mức giá đó. Một giao dịch không thành đôi khi bắt đầu từ khoảng cách thông tin, trước cả khoảng cách về tiền.

Bởi vậy, giá trị của sàn cần được nhìn ở khả năng giúp các bên hiểu và định giá khoản nợ, thay vì chỉ ở số lượng hồ sơ được đưa lên mạng.

Bán được nợ chưa phải kết thúc công việc

Khuôn khổ mới theo Nghị định 359/2026/NĐ-CP bổ sung công cụ để VAMC tham gia xử lý nợ, tài sản bảo đảm và tư vấn tái cơ cấu doanh nghiệp. Định hướng được công bố là đưa nguồn lực đang tồn đọng trở lại hoạt động kinh tế. 

Từ góc nhìn đó, việc đổi chủ một khoản nợ mới là một bước. Kết quả đáng quan tâm hơn là tài sản có được khai thác hiệu quả, doanh nghiệp còn khả năng hoạt động có tìm được phương án phục hồi, và quá trình xử lý có minh bạch hay không.

Một “chợ” nợ có nhiều người tham gia sẽ mở thêm lựa chọn. Nhưng để người mua thực sự xuống tiền, thứ cần được bày ra rõ ràng trước tiên là thông tin.