Chợ quê nơi lưu giữ hồn văn hóa của người Việt

Chợ quê không chỉ là nơi mua bán hàng hóa mà còn lưu giữ giá trị văn hóa người Việt.

Trong những ngày cuối tháng Chạp năm Âm lịch, chúng tôi có dịp đến các chợ quê trong thành phố mới cảm nhận được không khí rộn ràng chuẩn bị đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ đang đến rất cận kề. Có dịp được đi và ngắm chợ Tết ở quê mới thấy đẹp làm sao, với những nét văn hóa riêng rất đặc trưng, khác biệt với các chợ nơi thành phố. Chợ quê ngày Tết không những là nơi mua bán, giao lưu hàng hóa còn là nơi lưu giữ nét văn hóa độc đáo của người dân xứ Quảng, từ lâu đời nay đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu mỗi dịp Tết đến xuân về.

Những năm gần đây, do quá trình công nghệ số ngày càng phát triển nên đã xuất hiện thêm loại chợ Tết mà người mua không cần nặng nhọc "tay xách nách mang", chen lấn giữa dòng người ngược xuôi, đó là chợ trực tuyến. Theo đó, ở phiên chợ này, người mua hàng chỉ việc ngồi ở nhà lựa chọn các loại hàng trên mạng rồi chốt đơn, hàng hóa sẽ được giao đến tận nơi với nhiều mặt hàng đáp ứng nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng. Thế nhưng, mỗi khi Tết đến ai cũng nôn nao về nhà, về quê và vẫn thích đi chợ quê ngày Tết. Hiện tại, ở các vùng nông thôn của Đà Nẵng hiện nay đã phát triển hơn trước rất nhiều, khi mà đời sống của người dân quê tôi cũng không phải là ngoại lệ. Các chợ nông thôn mới được đầu tư xây dựng khang trang hơn, hàng hóa nhộn nhịp quanh năm phong phú, muốn tìm mua gì lúc nào cũng có, đặc biệt trong những ngày cuối năm lại càng thêm sung túc. Đáp ứng được sức mua của người dân, những chuyến xe chở hàng hóa tấp nập vào ra chợ kẻ mua, người bán làm việc ngày đêm, nào là bánh trái, hoa quả, nào là hoa kiểng đủ loại... ngược xuôi trên các con đường quê. Cả chợ quê rực rỡ sắc màu, người người tấp nập. Chợ búa thì tràn ngập thịt cá, bánh mứt. Chợ Tết thường bán cả ngày lẫn đêm. Dù đông đúc nhưng rất yên bình, không có chuyện nói thách, cãi vã, có chăng chỉ có tiếng cười, nói râm ran của người mua kẻ bán.

Theo bà Nguyễn Thị Tý - tiểu thương chợ Hội An, Đà Nẵng chia sẻ với chúng tôi: "Bây giờ, đường sá thông thoáng, các chợ có nhiều mặt hàng trưng bày, hàng hóa phong phú, đa dạng hơn mua bán rất thuận tiện, làm ăn tốt hơn những năm trước đây rất nhiều. Vào những ngày giáp Tết, lượng người đến chợ rất đông, các tiểu thương mua bán tương đối. Người đến chợ Tết ngoài việc mua bán trao đổi hàng hóa, còn tranh thủ hỏi thăm tình hình, sức khỏe nhau trong những ngày cuối năm". Bây giờ, chợ Tết không khí vẫn rộn rã, song sự đổi thay đã hiển hiện ra trên từng khuôn mặt, trong mỗi gian hàng đồ Tết… đã thấy phần nào dáng dấp của sự đổi thay, phát triển kinh tế của các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa đã mạnh lên khá nhiều. Chúng tôi có dịp đến các chợ như: Ái Nghĩa, Duy Xuyên, Khâm Đức, Nam Giang… đã cảm nhận được nét chợ quê nơi đây với những con người thật thà giản dị, bộc trực. Người mua, kẻ bán với những tiếng cười nói rôm rả giữa tiểu thương với khách hàng, cùng nhau chia sẻ tình cảm, cuộc sống... nghe rất gần gũi đến thân thuộc. Nét đẹp đi chợ Tết đã thành nét đẹp văn hóa mỗi vùng miền, phong tục trong truyền thống của dân tộc Việt. Đi chợ Tết còn là để là dịp thưởng thức hương vị ngào ngạt của những ngày cận Tết, mỗi người cùng hướng đến những điều tốt đẹp và tích cực hơn, phấn khởi hơn trong cuộc sống vào những ngày đầu của năm mới.

Ngày nay, các xã vùng quê của thành phố cũng có nhiều siêu thị hình thành và phát triển, cùng với đó là dịch vụ mua bán hàng hóa qua mạng nhưng với những nét đẹp văn hóa đặc trưng vốn có chợ quê không chỉ có ý nghĩa trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống mà còn đóng góp một phần không nhỏ vào việc phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Trải qua hàng trăm năm hình thành và phát triển với bao sự đổi thay, biến thiên của lịch sử, nhưng chợ quê vẫn giữ được sự ổn định những nét văn hóa rất đặc sắc, độc đáo riêng biệt... Qua khảo sát phần lớn các chợ quê ở vùng nông thôn chúng tôi mới thấy được một thực tế là các chợ của nhiều làng, xã thì chợ đó vẫn thuộc vào sự quản lý của làng, xã ấy. Đây chính là một nét nổi bật và rất độc đáo của chợ quê mang đậm bản sắc văn hóa của vùng, miền vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Trần Cao Anh