Giữ gìn hồn Việt trong sắc đỏ cá chép

Nghề nuôi cá chép đỏ truyền thống ở xã Lưu Vệ, tỉnh Thanh Hóa

Trong chuyến hành trình tâm linh ấy, chú cá chép đỏ đóng vai trò là “linh vật” cầu nối, mang theo những nguyện ước về một năm mới bình an cùng khát vọng hóa rồng, khởi sắc. Trên đất Lưu Vệ, Thanh Hóa, có một ngôi làng nhỏ với những con người cần cù, chăm chỉ, đã âm thầm “giữ hồn” cho phong tục ấy bằng sắc đỏ rực rỡ của cá chép suốt nhiều thế hệ. Đặc biệt, ngôi làng này từ lâu đã trở thành vựa cá chép đỏ lớn nhất xứ Thanh, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong tỉnh mà còn xuất bán ra nhiều tỉnh thành trên cả nước.

Cứ mỗi độ Tết ông Công ông Táo cận kề, xã Lưu Vệ lại khoác lên mình một sắc đỏ rực rỡ đặc trưng. Đây được coi là ’thủ phủ' cá chép đỏ lớn nhất xứ Thanh với hơn 300 hộ dân cùng làm nghề. Trong đó, gia đình anh Công chị Liên ở thôn Tân Hậu là một trong những hộ đã dành cả tuổi thanh xuân để gắn bó với con cá, mặt nước. Với họ, nghề nuôi cá giống, đặc biệt là chép đỏ không còn là một nghề mưu sinh thuần túy để trang trải cuộc sống, mà đã trở thành một phần ký ức, gắn bó máu thịt qua bao thăng trầm của dải đất Lưu Vệ này. Chính vì thế, mỗi lứa cá chép đỏ không đơn thuần chỉ là một sản phẩm nông nghiệp, mà còn là kết tinh của bao công sức lao động, sự tỉ mỉ trong từng nắm thức ăn, từng khâu chọn giống. Mỗi nhịp lưới kéo lên, hàng trăm chú cá chép với lớp vảy đỏ như son, khỏe khoắn quẫy nước, tạo nên một cảnh tượng vô cùng ngoạn mục.

Hàng trăm chú cá chép với lớp vảy đỏ như son, khỏe khoắn quẫy nước.

Để có được mẻ cá đỏ rực, bóng khỏe đón Tết, anh Công phải bắt đầu nuôi cá bột từ khoảng tháng Bảy âm lịch. Sau tầm 4 tháng, khi cá đạt kích cỡ vừa vặn từ 35 đến 60 con mỗi kg, cũng là lúc chúng sẵn sàng cho sứ mệnh “mang may mắn” đến mọi nhà. Năm nay, gia đình anh Công dự kiến cung ứng ra thị trường hơn 1 tấn cá chép đỏ. Với mức giá dao động từ 100.000 đến 130.000 đồng một kg, sau khi trừ hết chi phí con giống và thức ăn, mỗi vụ cá Tết có thể mang về cho gia đình anh nguồn thu nhập khoảng 200 triệu đồng.

Quy trình nuôi cá chép đỏ kéo dài khoảng 4 tháng để cá đạt kích cỡ thương phẩm

Để cá có màu đỏ son đẹp mắt, người nuôi cá phải có những bí quyết riêng.

Với gia đình anh Công, việc nuôi cá chép đỏ không chỉ đem lại sinh kế, mà còn là niềm vui và tự hào khi thấy sản phẩm của quê mình được chào đón trong ngày 23 tháng Chạp, góp phần hoàn thện nghi lễ Tết ông Công ông Táo truyền thống của dân tộc.

Trong góc vườn nhỏ yên bình, bác Lê Văn Chiến – Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Tân Hậu, xã Lưu Vệ cũng đang tất bật chăm cá cho ngày 23 tháng Chạp. Dù bận bịu với công việc xã hội, nhưng bác vẫn giữ gìn nghề nuôi cá chép đỏ như một thói quen, một niềm đam mê và thú vui tuổi già. Có lẽ, đó cũng là cách mà bác giữ cái “gốc” của làng xã, để con cháu soi vào đó mà nhớ về cội nguồn nghề nghiệp của cha ông.

Bác Lê Văn Chiến có nhiều năm kinh nghiệm nuôi cá chép đỏ

Sắc đỏ của những chú cá chép đang tung tăng bơi lội cũng chính là một phần hồn cốt, là màu của Tết Việt đã được lưu giữ qua bao thế hệ. Chừng nào lòng người Lưu Vệ còn thiết tha với từng vuông ao, mặt nước, thì dòng chảy truyền thống của vùng đất này vẫn sẽ luôn bền bỉ, như một mạch ngầm văn hóa chảy mãi cùng thời gian.

Giữa nhịp sống hối hả, hình ảnh đỏ rực của những chú cá chép thôn Tân Hậu như một lời nhắc nhở về những giá trị truyền thống tốt đẹp không bao giờ phai nhạt. Một mùa xuân mới đang về rất gần, và sắc đỏ nơi đây đã góp phần tô điểm cho Tết Việt thêm vẹn tròn, ấm áp.

Trong làn khói hương trầm mặc của ngày 23 tháng Chạp, những chú cá chép đỏ không chỉ mang theo ước vọng “vượt vũ môn” hóa rồng, mà còn là sợi dây gắn kết các thế hệ, gìn giữ phong vị Tết Việt vẹn nguyên trước sự chảy trôi của thời gian. Sắc đỏ ấy sẽ mãi hiện hữu trong tâm thức người dân xứ Thanh nói riêng, người Việt Nam nói chung, như một lời hứa về sự nối tiếp và trường tồn của những giá trị văn hóa ngàn đời.

Lê Thị Thùy Dung