Cho trẻ xem điện thoại nhiều có hại thế nào? Chuyên gia chỉ ra loạt hệ lụy đáng lo

Điện thoại thông minh, máy tính bảng hay tivi đang ngày càng trở thành "người giữ trẻ" quen thuộc trong nhiều gia đình. Không ít phụ huynh lựa chọn cho con xem video khi ăn, lúc quấy khóc hoặc để trẻ ngồi yên trong khi người lớn bận việc. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc tiếp xúc với thiết bị điện tử quá sớm và quá lâu có thể ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ, hành vi và sức khỏe tinh thần của trẻ.

Theo BS.CKII Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Liên chuyên khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 chai sẻ trên Sài Gòn Giải Phóng, tình trạng trẻ sử dụng điện thoại hoặc xem tivi quá nhiều đang trở nên phổ biến và kéo theo nhiều hệ lụy. Một trong những biểu hiện thường gặp nhất là chậm phát triển ngôn ngữ, bên cạnh các vấn đề về khả năng tập trung, giao tiếp và học tập.

Bác sĩ cho biết, ngôn ngữ và tâm lý của trẻ được hình thành thông qua quá trình tương tác hai chiều với người thân. Trẻ học cách giao tiếp bằng việc quan sát nét mặt, bắt chước cử chỉ, lắng nghe lời nói, được gọi tên và phản hồi qua các cuộc trò chuyện hằng ngày.

Khi khoảng thời gian này bị thay thế bằng màn hình điện tử, trẻ chỉ tiếp nhận thông tin theo một chiều mà thiếu cơ hội trao đổi, tương tác. Điều này có thể khiến quá trình phát triển ngôn ngữ và kỹ năng xã hội bị ảnh hưởng. Ngoài nguy cơ chậm nói, nhiều trẻ còn gặp tình trạng rối loạn giấc ngủ, giảm khả năng chú ý, khó tiếp thu kiến thức và sa sút kết quả học tập.

Theo BS.CKII Nguyễn Thanh Sang, các video ngắn trên mạng xã hội hiện nay được thiết kế với hình ảnh bắt mắt, nội dung thay đổi liên tục, dễ thu hút trẻ nhỏ. Khi xem những nội dung này, não bộ liên tục tiết ra dopamine - chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác hưng phấn và thích thú. Chính vì vậy, khi việc xem bị gián đoạn hoặc thiết bị bị lấy đi, trẻ có thể xuất hiện các phản ứng như cáu gắt, khó chịu hoặc nổi nóng.

Trẻ sử dụng điện thoại quá nhiều có thể ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và phát triển ngôn ngữ. Ảnh minh họa

Nếu tình trạng lạm dụng màn hình kéo dài, trẻ có nguy cơ giảm khả năng kiên nhẫn, khó tập trung vào các hoạt động cần thời gian, đồng thời gặp khó khăn trong việc thích nghi với môi trường thực tế. Về lâu dài, trẻ còn có thể đối mặt với nhiều hệ lụy khác như suy giảm thị lực, hạn chế kỹ năng giao tiếp, khó hòa nhập với bạn bè, giảm hứng thú học tập hoặc né tránh việc đến trường.

Theo bác sĩ, những ảnh hưởng này thường diễn tiến âm thầm và không bộc lộ ngay. Ban đầu, trẻ chỉ tỏ ra thích xem điện thoại hơn bình thường. Sau đó là giảm tương tác với người xung quanh, khó ngủ, mất tập trung và dễ cáu gắt. Khi bước vào môi trường mầm non hoặc tiểu học, các vấn đề mới trở nên rõ rệt hơn như không theo kịp các hoạt động của lớp, thiếu kỹ năng hợp tác với bạn bè và khó duy trì sự tập trung trong học tập.

Để hạn chế những tác động tiêu cực của thiết bị điện tử, các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ không nên để trẻ sử dụng màn hình một cách thụ động.

Nếu cho trẻ xem điện thoại hoặc tivi, phụ huynh nên đồng hành cùng con, thường xuyên trò chuyện và đặt những câu hỏi như: "Con vừa thấy điều gì?", "Con học được gì từ đoạn phim?", "Theo con, vì sao bạn nhỏ trong video lại làm như vậy?" Những cuộc trao đổi ngắn này sẽ giúp trẻ rèn luyện khả năng quan sát, tư duy và diễn đạt, đồng thời biến thời gian sử dụng màn hình thành cơ hội học hỏi thay vì khiến trẻ bị cuốn vào các thiết bị điện tử trong nhiều giờ liên tục.