Ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ mắc bệnh Parkinson

Chúng ta đều biết ô nhiễm không khí tàn phá sức khỏe rất nặng nề, đặc biệt là phổi. Tuy nhiên, ít ai nhận ra mức độ tàn phá của nó đối với các cơ quan khác trong cơ thể lớn đến nhường nào.

Các chất ô nhiễm không dừng lại ở mô phổi. Những hạt bụi mịn siêu nhỏ từ khói xả xe cộ, khí thải công nghiệp và cháy rừng có thể xuyên qua phổi để đi thẳng vào máu. Từ đây, chúng lan truyền khắp cơ thể, gây ra tình trạng viêm nhiễm và căng thẳng ở nhiều cơ quan. Tệ hơn, chúng thậm chí có thể vượt qua hàng rào máu não.

Nhiều nghiên cứu trên người và động vật chỉ ra rằng hạt bụi mịn siêu nhỏ PM2.5 là thủ phạm gây ra hàng loạt bệnh lý về não, từ sa sút trí tuệ, xơ cứng rải rác, trầm cảm, an âu cho đến Alzheimer, u não và đột quỵ.

Mới đây, một phân tích từ Đại học Cambridge (Anh) dựa trên dữ liệu nhiều thập kỷ tiếp tục đưa ra cảnh báo: hít thở không khí ô nhiễm trong nhiều năm làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh Parkinson.

Công bố trên tạp chí Environment International đã tổng hợp 42 nghiên cứu tại Bắc Mỹ, Châu Âu và Châu Á. Đây là đợt đánh giá quy mô lớn nhất từ trước đến nay về mối liên hệ giữa ô nhiễm không khí dài hạn và các bệnh thoái hóa thần kinh.

Kết quả ghi nhận, cứ mỗi khi nồng độ tiếp xúc dài hạn với PM2.5 tăng thêm 5 μg/m3, nguy cơ mắc Parkinson lại tăng khoảng 10%.

Đối với hạt bụi kích thước lớn hơn như PM10 (bao gồm phấn hoa, bụi nông nghiệp, tro than và nấm mốc), nguy cơ mắc bệnh tăng 18% cho mỗi 15 μg/m3 tăng thêm.

Các hạt ô nhiễm không khí thường được phân thành hai nhóm kích thước chính theo tiêu chuẩn EPA. - Nguồn: Suriyawut Suriya/Canva)

Điều này không đồng nghĩa với việc cứ sống trong môi trường ô nhiễm là chắc chắn bị Parkinson, nhưng nguy cơ rõ ràng sẽ tăng lên phụ thuộc vào tuổi tác, di truyền và chế độ ăn uống. Tuy nhiên, vì hàng triệu người đang phải hít thở không khí ô nhiễm mỗi ngày, một sự gia tăng nhỏ cũng có thể tạo ra con số bệnh nhân khổng lồ trên phạm vi quần thể.

Khác với tuổi tác hay di truyền vốn là những yếu tố không thể thay đổi, ô nhiễm không khí lại là rủi ro con người hoàn toàn chủ động kiểm soát được.

Chuyên gia Annalan Navaratnam tại Đại học Cambridge nhận định: "Khi bệnh thoái hóa thần kinh ngày càng tăng trên toàn cầu, việc làm rõ các yếu tố môi trường có thể can thiệp được là điều vô cùng cấp thiết. Cải thiện chất lượng không khí không chỉ bảo vệ tim mạch hay hô hấp, mà còn mở ra chiến lược mới giúp giảm thiểu căn bệnh Parkinson."

Chuyển sang phương tiện giao thông sạch, cắt giảm khí thải công nghiệp và siết chặt tiêu chuẩn không khí dù không thể xóa bỏ hoàn toàn Parkinson, nhưng chắc chắn sẽ giúp số ca mắc giảm đi đáng kể.