Chợ truyền thống thích ứng thời số hóa

Sự phát triển của hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện ích và thương mại điện tử đang từng bước làm thay đổi thói quen mua sắm của người dân. Tuy nhiên, chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống, nhất là ở khu vực nông thôn, miền núi. Vì vậy, phát triển hệ thống chợ không chỉ là đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất mà còn cần đổi mới phương thức quản lý, kinh doanh, phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế của từng địa phương.

Nhiều tiểu thương tại chợ Điện Biên đã ứng dụng thanh toán QR.

Nhiều tiểu thương tại chợ Điện Biên đã ứng dụng thanh toán QR.

Tại chợ Điện Biên, phường Hạc Thành, hoạt động mua bán vẫn diễn ra sôi động với hơn 200 hộ kinh doanh các mặt hàng thiết yếu, thực phẩm tươi sống, hải sản... Cùng với hình thức thanh toán bằng tiền mặt, đa số tiểu thương đã chủ động sử dụng mã QR để nhận thanh toán. Chỉ với thao tác quét mã trên điện thoại, khách hàng có thể hoàn tất giao dịch nhanh chóng, thuận tiện. Sự thay đổi này tuy nhỏ nhưng cho thấy các hộ kinh doanh tại chợ đang từng bước thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới.

Ông Nguyễn Mạnh Thắng, Giám đốc Công ty CP Thương mại dịch vụ TH Asset, đơn vị quản lý chợ Điện Biên, cho biết: Trước sự phát triển của các loại hình bán lẻ hiện đại và mua sắm trực tuyến, chợ truyền thống cần có những thay đổi để giữ chân khách hàng. Bên cạnh việc khuyến khích tiểu thương đổi mới phương thức thanh toán, đơn vị quản lý cũng chú trọng sắp xếp ngành hàng, duy trì trật tự kinh doanh, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo môi trường mua bán thuận tiện. Đây là những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến sức hút của chợ đối với người tiêu dùng.

Một trong những yêu cầu đặt ra trong quá trình quản lý, vận hành chợ là bảo đảm vệ sinh môi trường. Đặc thù kinh doanh thực phẩm tươi sống, thủy hải sản phát sinh lượng rác thải và nước thải hằng ngày. Nếu không được thu gom, xử lý kịp thời, khu vực kinh doanh dễ phát sinh mùi hôi, ảnh hưởng đến môi trường và hoạt động mua bán. Do đó, việc bố trí điểm tập kết rác, duy trì vệ sinh tại các khu vực kinh doanh thực phẩm, bảo đảm hệ thống thoát nước cần được thực hiện thường xuyên. Đây không chỉ là trách nhiệm của đơn vị quản lý mà còn đòi hỏi sự phối hợp, ý thức chấp hành của từng hộ kinh doanh.

Từ thực tế tại chợ Điện Biên có thể thấy, phát triển chợ truyền thống hiện nay không đơn thuần là duy trì hoạt động mua bán mà còn phải giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu thích ứng với phương thức tiêu dùng mới, nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm vệ sinh môi trường và khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có.

Theo thống kê từ Sở Công Thương, toàn tỉnh hiện có 393 chợ đang hoạt động, trong đó có 12 chợ hạng I, 42 chợ hạng II và 339 chợ hạng III. Phân bố theo khu vực, có 295 chợ ở vùng đồng bằng, ven biển và 98 chợ ở khu vực miền núi. Với sự khác biệt về quy mô dân cư, sức mua và điều kiện kinh tế - xã hội, mỗi địa bàn có nhu cầu và khả năng khai thác chợ khác nhau. Vì vậy, việc đầu tư, nâng cấp cần xuất phát từ nhu cầu giao thương thực tế, tránh tình trạng xây dựng dàn trải, thiếu hiệu quả.

Ông Nguyễn Vũ Thắng, Phó trưởng Phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương Thanh Hóa, cho rằng, việc phát triển chợ cần căn cứ vào nhu cầu của người dân, khả năng huy động nguồn lực và điều kiện thực tế của từng địa phương. Bởi hiệu quả của một dự án chợ không chỉ được đánh giá qua quy mô đầu tư hay thời điểm đưa công trình vào sử dụng, mà quan trọng hơn là khả năng duy trì hoạt động, thu hút hộ kinh doanh và đáp ứng nhu cầu trao đổi hàng hóa lâu dài.

Theo đó, tại khu vực đô thị, những chợ có lượng giao dịch lớn cần được quan tâm cải tạo hạ tầng, sắp xếp ngành hàng, nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm các điều kiện về an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường. Còn ở khu vực nông thôn, miền núi, ưu tiên trước hết là duy trì các điểm giao thương thiết yếu, tạo điều kiện để người dân tiêu thụ nông sản, trao đổi hàng hóa và tiếp cận các mặt hàng phục vụ đời sống. Việc đầu tư cần phù hợp với quy mô dân cư, sức mua và khả năng vận hành của từng chợ.

Cùng với hạ tầng, chất lượng và điều kiện kinh doanh tại chợ cũng từng bước được cải thiện. Đến hết tháng 10/2026, toàn tỉnh có 379/393 chợ đáp ứng các tiêu chí về chợ kinh doanh thực phẩm, đạt 95%. Trong đó, 263 chợ tự công bố đáp ứng tiêu chuẩn TCVN 11856:2017 và 116 chợ được công nhận theo tiêu chí tạm thời. Kết quả này cho thấy sự chuyển biến trong công tác quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm tại các chợ. Tuy nhiên, để duy trì chất lượng thực chất, cần tăng cường kiểm tra, giám sát điều kiện kinh doanh, vệ sinh môi trường và việc chấp hành các quy định của tiểu thương.

Cùng với tăng cường vai trò quản lý của cơ quan chức năng, cần khuyến khích doanh nghiệp, HTX tham gia đầu tư, khai thác chợ và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong kinh doanh, thanh toán, quản lý. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chính quyền xã, phường cần chủ động rà soát nhu cầu, gắn phát triển chợ với lợi thế sản xuất của địa phương, qua đó vừa tạo thuận lợi cho giao thương, tiêu thụ nông sản, thủy sản, sản phẩm làng nghề, OCOP, vừa bảo đảm hiệu quả khai thác và duy trì hoạt động lâu dài.

Bài và ảnh: Chi Phạm

Nguồn Thanh Hóa: http://baothanhhoa.vn/cho-truyen-thong-thich-ung-thoi-so-hoa-309446.htm