Sò huyết Cà Mau từ sản vật bãi bồi đến chuỗi giá trị bền vững
Với khoảng 7.500 ha diện tích nuôi, sản lượng hằng năm trên 6.500 tấn, sò huyết đang khẳng định vị thế trong cơ cấu thủy sản đặc trưng của vùng đất cực Nam Tổ quốc.

Mô hình nuôi sò huyết thương phẩm xen canh trong vuông tôm. (Ảnh: TTXVN phát)
Nằm giữa hệ sinh thái rừng ngập mặn, những bãi bồi phù sa và mạng lưới sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, Cà Mau sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển nghề nuôi sò huyết.
Từ một mô hình sản xuất tận dụng mặt nước vuông tôm, nghề nuôi sò huyết đã trở thành sinh kế có giá trị kinh tế của nhiều hộ dân địa phương.
Với khoảng 7.500 ha diện tích nuôi, sản lượng hằng năm trên 6.500 tấn, sò huyết đang khẳng định vị thế trong cơ cấu thủy sản đặc trưng của vùng đất cực Nam Tổ quốc.
Đặc biệt, việc sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý “Cà Mau” vào tháng 5/2026 đã mở ra cơ hội mới cho hành trình xây dựng thương hiệu.
Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng và nguồn gốc địa lý của sản phẩm mà còn là nền tảng để địa phương chuẩn hóa sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước đưa đặc sản sò huyết Cà Mau tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế.
Điểm tạo nên sự khác biệt của sò huyết Cà Mau trước hết nằm ở điều kiện tự nhiên. Là địa phương có ba mặt giáp biển, Cà Mau chịu ảnh hưởng đồng thời của hai chế độ thủy triều: bán nhật triều ở Biển Đông và nhật triều ở Biển Tây.
Sự giao thoa này tạo nên cơ chế trao đổi nước đa hướng, góp phần duy trì môi trường thủy sinh tương đối thuận lợi cho sự sinh trưởng của các loài nhuyễn thể.
Bên cạnh đó, hệ sinh thái rừng ngập mặn, nền đáy bùn mịn giàu chất hữu cơ cùng nguồn thức ăn tự nhiên phong phú từ thực vật phù du, tảo đáy và mùn bã hữu cơ tạo điều kiện để sò huyết phát triển.
Đây cũng là những yếu tố góp phần hình thành các đặc tính riêng về hình thái và chất lượng sản phẩm.
Dù có nhiều lợi thế, nghề nuôi sò huyết tại Cà Mau vẫn đang đối mặt với không ít thách thức. Hoạt động sản xuất ở nhiều nơi còn phân tán, quy mô hộ gia đình, chủ yếu dựa vào hình thức quảng canh và tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên.
Nguồn giống phục vụ sản xuất chưa thực sự chủ động, người nuôi còn phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài, trong khi chất lượng và khả năng thích nghi của con giống chưa đồng đều.
Theo định hướng phát triển ngành nông nghiệp địa phương, việc nghiên cứu, hoàn thiện quy trình sản xuất giống nhân tạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Sò bố mẹ được tuyển chọn, chuẩn bị đưa ra phơi dưới ánh nắng nhằm kích thích sinh sản, góp phần chủ động nguồn sò giống tại địa phương. (Ảnh: TTXVN phát)
Nhu cầu con giống phục vụ nghề nuôi thương phẩm được ước tính khoảng 3-4 tỷ con mỗi năm. Do đó, phát triển các cơ sở sản xuất giống có đủ điều kiện kỹ thuật, kiểm soát chất lượng sẽ góp phần giảm sự phụ thuộc vào nguồn giống bên ngoài, chủ động kế hoạch sản xuất và nâng cao tỷ lệ sống của sò trong quá trình nuôi.
Song song với đó, cần tiếp tục hoàn thiện quy trình nuôi phù hợp với đặc điểm sinh thái địa phương. Việc lựa chọn vuông nuôi có khả năng lưu thông nước tốt, duy trì lớp bùn đáy thích hợp, kiểm soát độ mặn, độ pH và chất lượng môi trường theo chế độ thủy triều là những yếu tố quan trọng giúp sò sinh trưởng ổn định.
Đáng chú ý, mô hình nuôi sò huyết kết hợp trong vuông tôm dưới tán rừng ngập mặn đang mở ra hướng phát triển phù hợp với yêu cầu nông nghiệp sinh thái.
Thay vì khai thác riêng lẻ từng đối tượng nuôi, người dân có thể tận dụng diện tích mặt nước sẵn có để phát triển đa dạng sản phẩm, gia tăng thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích, đồng thời giảm áp lực mở rộng diện tích sản xuất.
Việc chuẩn hóa quy trình cũng cần gắn với quản lý vùng nuôi, ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát đầu vào và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Khi các tiêu chuẩn này được thực hiện đồng bộ, chỉ dẫn địa lý sẽ không chỉ là dấu hiệu nhận diện thương hiệu mà còn trở thành công cụ thúc đẩy thay đổi phương thức sản xuất theo hướng chuyên nghiệp.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, chỉ dẫn địa lý ngày càng trở thành một công cụ quan trọng giúp các sản phẩm nông nghiệp đặc sản nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đối với sò huyết Cà Mau, việc được bảo hộ là cơ sở để địa phương xây dựng chiến lược quảng bá bài bản, kết nối các doanh nghiệp chế biến, phân phối và xuất khẩu, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thủy sản.
Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả lợi thế này, Cà Mau cần chú trọng phát triển các hình thức liên kết giữa người nuôi, hợp tác xã và doanh nghiệp. Các hợp tác xã có thể đóng vai trò tập hợp hộ sản xuất, thống nhất quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và tổ chức thu mua.
Trong khi đó, doanh nghiệp cần tăng cường đầu tư vào bảo quản, chế biến, đóng gói và đa dạng hóa sản phẩm nhằm kéo dài thời gian sử dụng, đáp ứng yêu cầu của những thị trường có tiêu chuẩn cao.
Cùng với sản phẩm tươi sống, việc nghiên cứu phát triển các dòng sản phẩm sò huyết chế biến, đóng gói tiện lợi, bảo đảm an toàn thực phẩm sẽ góp phần mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng.
Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc và quảng bá thương hiệu sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của đối tác và khách hàng.
Sò huyết Cà Mau còn là một sản phẩm có khả năng góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam với những lợi thế về đa dạng sinh học, hệ sinh thái rừng ngập mặn và mô hình sản xuất thủy sản gắn với điều kiện tự nhiên.
Mỗi sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý không chỉ đại diện cho chất lượng một mặt hàng mà còn chuyển tải câu chuyện về vùng đất, con người, phương thức sản xuất và bản sắc địa phương.
Với nền tảng tài nguyên sinh thái, kinh nghiệm sản xuất của người dân và dấu mốc bảo hộ chỉ dẫn địa lý, sò huyết Cà Mau đang đứng trước cơ hội chuyển mình từ một sản phẩm thủy sản có giá trị kinh tế địa phương thành thương hiệu hàng hóa có sức cạnh tranh rộng hơn.
Điều quan trọng trong giai đoạn tới là biến lợi thế được công nhận thành giá trị thực chất thông qua quản lý chất lượng, làm chủ nguồn giống, tổ chức lại sản xuất và mở rộng thị trường.
Từ những bãi bồi, vuông tôm vùng đất mũi, sò huyết Cà Mau đang mang theo kỳ vọng về một hướng phát triển thủy sản bền vững, hài hòa giữa khai thác lợi thế thiên nhiên và ứng dụng khoa học-công nghệ.
Đây cũng là cách để một sản vật địa phương trở thành đại diện cho chất lượng, uy tín và hình ảnh nông nghiệp Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế./.

