Chổi cọng dừa - sinh kế bền bỉ từ hồn quê

Đậm đà hồn quê

Giữa dòng chảy hối hả của đời sống hiện đại, nghề bó chổi ở ấp Chủ Mía vẫn lặng lẽ giữ cho mình một nhịp riêng. Ở đó, mỗi gia đình là một “xưởng nhỏ”, mỗi người dân là một người thợ cần mẫn. Những đôi tay đã chai sạn theo năm tháng vẫn miệt mài sắp xếp từng cọng dừa, buộc chặt từng vòng dây, tạo nên những cây chổi chắc bền, vật dụng quen thuộc gắn bó với bao mái ấm.

Tổ hợp tác bó chổi ở ấp Chủ Mía, xã Khánh Hưng, có 17 thành viên tham gia, mỗi năm cung cấp ra thị trường vài chục ngàn cây chổi dừa.

Không cần công nghệ cầu kỳ, người dân nơi đây chỉ cần cọng dừa, sợi dây cước và sự khéo léo. Phía sau sự giản đơn ấy là cả một bề dày kinh nghiệm được truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi cây chổi không chỉ là một sản phẩm mà còn là ký ức - ký ức về những ngày thơ bé lớn lên bên vườn dừa, về giọt mồ hôi của những người phụ nữ tảo tần, về một nếp sống gắn bó với thiên nhiên.

Từ những ngày đầu, khi nguyên liệu làm chổi còn là cây ráng mọc ven sông rạch, đến lúc nguồn nguyên liệu dần khan hiếm, người dân đã linh hoạt chuyển sang tận dụng cọng dừa. Chính sự linh hoạt ấy không chỉ “giữ lửa” làng nghề mà còn mở ra một hướng đi bền vững hơn: chổi cọng dừa bền chắc, thân thiện môi trường, ngày càng được thị trường ưa chuộng. Và từ nền tảng đó, những đôi bàn tay khéo léo của chị em lại tiếp tục sáng tạo, thổi hồn vào từng sản phẩm mới, như chổi bó từ sóng lá cau, minh chứng cho sức sống không ngừng của một nghề quê.

Bà Lê Thị Mai, ấp Chủ Mía gắn bó với nghề bó chổi dù nay đã ở ngoài cái tuổi 70.

Ở tuổi 70, bà Lê Thị Mai vẫn gắn bó với nghề như một phần không thể thiếu của cuộc sống. Mỗi năm, hàng ngàn cây chổi được làm ra từ đôi tay đã nhuốm màu thời gian của bà. Với bà, đó không chỉ là công việc mà còn là niềm vui, là cách để sống chủ động, không phụ thuộc vào con cháu. Một cây chổi hoàn chỉnh phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ: từ róc, phơi khô sóng dừa, chọn và sắp cọng dừa cho đều, buộc chặt từng lớp, đến làm cán, tề chổi. Tất cả đều đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm. Nhìn cây chổi mộc mạc là vậy, nhưng ẩn chứa trong đó là cả sự chăm chút và tâm huyết của người làm nghề.

Gìn giữ và lan tỏa

Không chỉ lưu giữ giá trị truyền thống, nghề bó chổi còn mở ra sinh kế thiết thực cho nhiều lao động nông thôn, đặc biệt là phụ nữ và người lớn tuổi. Không cần rời quê, không áp lực thời gian, họ vẫn có thể kiếm thêm thu nhập ngay tại nhà.

Với bà Lê Thị Học, niềm vui tuổi già giản dị là những buổi ngồi bó chổi thuê lúc rảnh rỗi. Từng cọng dừa qua tay bà trở thành nguồn thu nhập nhỏ nhưng đều đặn, giúp cuộc sống thêm phần chủ động. “Tích tiểu thành đại”, mỗi tháng bà cũng có thêm vài triệu đồng, khoản tiền không lớn nhưng đủ để trang trải sinh hoạt hằng ngày.

Bà Lê Thị Học, thường xuyên đi bó chổi dừa thuê cho những thành viên trong Tổ hợp tác, mỗi cây chổi thành phẩm bà được trả công 5.000 đồng. Mỗi ngày bà bó được 50 cây chổi.

Thực tế, nhiều hộ gia đình tại ấp Chủ Mía đã cải thiện đời sống nhờ nghề này. Trung bình mỗi lao động có thể thu nhập từ 3-4 triệu đồng mỗi tháng, tùy theo số lượng sản phẩm. Quan trọng hơn, đó là nguồn thu bền vững, phù hợp với điều kiện nông thôn lúc nông nhàn.

Để nghề không mai một, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đã thành lập Tổ hợp tác bó chổi thu hút 17 thành viên là các chị em phụ nữ gắn bó với nghề lâu năm cùng tham gia. Không chỉ tạo sự liên kết, tổ hợp tác còn hỗ trợ chị em nâng cao tay nghề, quảng bá sản phẩm và tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Những cây chổi cọng dừa vì thế không chỉ quanh quẩn trong ấp, trong xã mà dần vươn xa hơn, đến với nhiều địa phương khác.

Bà Phan Cẩm Loan, Chủ tịch Hội LHPN xã Khánh Hưng chia sẻ.

Giữa thời đại của những sản phẩm công nghiệp tiện lợi, chổi cọng dừa vẫn giữ được chỗ đứng riêng nhờ sự bền chắc, thân thiện và gần gũi. Nhưng hơn cả một vật dụng, đó còn là sản phẩm kết tinh từ sự cần cù, năng động nhờ đôi tay của những người phụ nữ, đang gìn giữ hồn quê từ những điều giản dị nhất.

Và mỗi ngày, nơi ấp Chủ Mía, tiếng róc lá dừa, tiếng bó chổi vẫn đều đặn vang lên, như một lời khẳng định lặng lẽ: có những giá trị, dù mộc mạc, nhưng vẫn đủ sức bền để đi cùng năm tháng.

Kiều Nương