Chọn đúng ngành, đừng sợ AI dành việc

Lựa chọn ngành học phải gắn với thị trường lao động

Chia sẻ tại chương trình, TS Lê Thị Thanh Mai, chuyên gia hướng nghiệp – tuyển sinh, nguyên Trưởng ban Công tác Sinh viên ĐHQG TPHCM, cho biết lựa chọn ngành học không chỉ dựa trên đam mê, năng lực cá nhân mà còn cần gắn với yêu cầu thực tế của thị trường lao động.

Theo bà, AI đang tác động đến nhiều lĩnh vực, làm thay đổi tính chất công việc cũng như yêu cầu về kiến thức, kỹ năng của người lao động. Nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho thấy khoảng 22% việc làm tại Việt Nam có khả năng chịu tác động từ AI. Điều này đòi hỏi học sinh không chỉ quan tâm đến việc chọn ngành nào mà còn phải chuẩn bị năng lực thích ứng trước những thay đổi của nghề nghiệp trong tương lai.

Thay vì lo lắng công nghệ sẽ lấy đi cơ hội việc làm, học sinh cần chủ động trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng sử dụng công nghệ và khả năng học hỏi liên tục. AI có thể hỗ trợ xử lý nhiều công việc, nhưng hiệu quả sử dụng công cụ vẫn phụ thuộc vào khả năng tư duy, đánh giá thông tin và giải quyết vấn đề của con người.

TS Lê Thị Thanh Mai, chuyên gia hướng nghiệp – tuyển sinh, nguyên Trưởng ban Công tác Sinh viên ĐHQG TPHCM tư vấn cho học sinh Trường THPT Phước Kiển

TS Lê Thị Thanh Mai khuyên học sinh trước mắt cần học tốt các môn học ở trường, đồng thời dành thời gian tìm hiểu bản thân, xác định sở thích, thế mạnh và những lĩnh vực muốn theo đuổi. Việc chủ động tìm hiểu thông tin ngành nghề, xu hướng tuyển dụng và yêu cầu công việc sẽ giúp các em có cơ sở lựa chọn ngành học phù hợp, thay vì chạy theo tâm lý đám đông hoặc những ngành nghề đang được nhiều người quan tâm.

Bà cũng lưu ý đại học là một trong những lựa chọn dành cho học sinh có nguyện vọng và đáp ứng yêu cầu đầu vào, nhưng không phải con đường duy nhất dẫn đến thành công. Các em có thể cân nhắc học cao đẳng, học nghề hoặc những lộ trình đào tạo khác, tùy thuộc vào năng lực, điều kiện gia đình và mục tiêu nghề nghiệp.

ThS NCS Tiêu Minh Sơn, chuyên gia tâm lý – kỹ năng, gợi ý học sinh bắt đầu hành trình hướng nghiệp bằng việc nhìn nhận rõ ưu điểm, hạn chế và mục tiêu của bản thân. Từ đó, các em đối chiếu với sở thích, năng lực và yêu cầu của từng ngành nghề để xác định hướng đi phù hợp.

Theo chuyên gia, học sinh có thể viết ra những điều mình làm tốt, những kỹ năng cần cải thiện và mục tiêu muốn đạt được trong tương lai. Bên cạnh việc tham khảo ý kiến gia đình, thầy cô và chuyên gia, các em cần chủ động tìm hiểu thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo và cơ hội việc làm. Quá trình chuẩn bị nghiêm túc sẽ giúp học sinh tự tin hơn khi đưa ra quyết định cho tương lai.

AI không làm người học mất đi cơ hội nghề nghiệp

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của học sinh là điều kiện theo học các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe. Sau khi lắng nghe phần tư vấn, em Quỳnh Anh, học sinh lớp 12A8, đặt câu hỏi về những kiến thức cần chuẩn bị nếu muốn theo đuổi ngành Y khoa.

Giải đáp thắc mắc này, ThS. Lê Phú Hiếu, Phó ban Tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TPHCM (HUTECH), cho biết nhóm ngành sức khỏe nhận được sự quan tâm của nhiều thí sinh. Để theo học, học sinh cần chú trọng củng cố kiến thức các môn Hóa học, Sinh học và tìm hiểu kỹ phương thức, điều kiện tuyển sinh của từng trường.

Theo ThS. Lê Phú Hiếu, ngành Y khoa tại HUTECH có thời gian đào tạo 6 năm, kết hợp kiến thức y học cơ sở, y học lâm sàng với hoạt động thực hành, thực tập tại các cơ sở y tế. Chương trình hướng đến trang bị kiến thức chuyên môn, rèn luyện kỹ năng ứng dụng vào thực tiễn, đồng thời chú trọng y đức và khả năng giao tiếp với người bệnh.

Học sinh nhận quà từ Ban tổ chức

Trong quá trình học, sinh viên có cơ hội tiếp cận môi trường bệnh viện, từng bước làm quen với hoạt động chuyên môn dưới sự hướng dẫn của giảng viên và bác sĩ. Qua đó, người học tích lũy kiến thức, kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Bên cạnh Y khoa, tác động của AI đến cơ hội việc làm cũng là vấn đề khiến nhiều học sinh băn khoăn khi lựa chọn ngành học.

Em Thanh Tài, học sinh lớp 12A4, cho biết bản thân quan tâm đến ngành Ngôn ngữ Anh nhưng lo ngại sự phát triển của AI có thể ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

Trước câu hỏi này, bà Đặng Cao Kỳ Duyên, Phó ban Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TPHCM (UEF), cho biết AI đang làm thay đổi cách thức học tập và làm việc, trong đó có lĩnh vực ngôn ngữ. Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ không đồng nghĩa với việc người học ngoại ngữ sẽ mất đi cơ hội nghề nghiệp.

Theo bà, AI có thể hỗ trợ dịch thuật, biên tập và xử lý văn bản, nhưng người học vẫn cần phát triển khả năng giao tiếp, tư duy phản biện, hiểu biết văn hóa và năng lực sử dụng ngôn ngữ phù hợp với từng bối cảnh. Đây là những yếu tố giúp người lao động tạo ra giá trị khác biệt, thay vì chỉ phụ thuộc vào các công cụ dịch thuật tự động.