Khi trường nội trú trở thành 'ngôi nhà thứ hai'

Trường PTDTNT TH&THCS Thanh Thủy khang trang đón học sinh vào năm học mới.

Niềm vui của học sinh, sự yên tâm của phụ huynh

Năm học 2026 - 2027, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Minh Tân trở thành một không gian đặc biệt ở vùng biên. Những phòng học mới, khu nội trú, nhà ăn, sân chơi, công trình phụ trợ được đầu tư đồng bộ, nhưng phía sau diện mạo ấy là câu chuyện về hàng nghìn học sinh và gia đình đang bắt đầu làm quen với một cách học, cách sống mới.

Nhà trường có 1.486 học sinh, 1.371 em ở nội trú. Đến đầu tháng 10, sau một tháng vận hành, nhà trường có 45 lớp với 1.491 học sinh, trong đó 1.322 học sinh nội trú và 168 học sinh bán trú; học sinh dân tộc thiểu số chiếm 98,52%.

Với chị Triệu Thị Huệ, người dân thôn Bắc Sum, xã Minh Tân, điều khiến gia đình kỳ vọng nhất ở ngôi trường mới là con em được học tập trong môi trường tốt hơn. Chị cho rằng cơ sở vật chất đồng bộ, khu sinh hoạt nội trú được đầu tư bài bản sẽ giúp phụ huynh yên tâm hơn về việc học tập, ăn ở và sự phát triển của con.

Trước đây, với những gia đình ở địa bàn núi cao, đường đến trường có thể là một trở ngại lớn. Khi trường nội trú được xây dựng ngay trên địa bàn, khoảng cách địa lý được rút ngắn bằng một cách khác: học sinh đến trường, ở lại trường và được chăm sóc trong một môi trường được tổ chức phù hợp với lứa tuổi.

Ông Phan Huy Ngọc trồng cây lưu niệm tại Trường PTDTNT TH&THCS Minh Tân

Tại Minh Tân, ngay từ những ngày đầu năm học, nhà trường đặc biệt chú trọng tổ chức bữa ăn cho học sinh. Bếp ăn tập thể được vận hành theo quy trình một chiều, từ tiếp nhận, sơ chế, chế biến, chia suất đến vệ sinh sau chế biến. Giáo viên cũng tham gia quản lý, đồng hành cùng học sinh trong từng bữa ăn để giúp các em hình thành nền nếp.

Với trẻ vùng cao, những việc tưởng như rất bình thường ấy lại có ý nghĩa đặc biệt. Bởi nội trú không chỉ là “ở lại trường”, mà còn là học cách tự chăm sóc bản thân, sống cùng tập thể, giữ gìn vệ sinh, tuân thủ nền nếp và chia sẻ với bạn bè.

Một bữa cơm đủ chất, một phòng ngủ an toàn hay một giờ tự học có giáo viên hướng dẫn đều là những điều góp phần tạo nâng cao chất lượng giáo dục.

Các em học sinh hân hoan khi được học tại ngôi trường mới khang trang.

Thay đổi cách tiếp cận giáo dục tại vùng khó

Trước khi các trường mới được đưa vào sử dụng, Tuyên Quang đã có nhiều mô hình bán trú, nội trú ở vùng cao. Tại Quản Bạ, các trường PTDT bán trú được quan tâm đầu tư điều kiện học tập, nhà vệ sinh, nhà tắm, khuôn viên, thư viện và tổ chức tăng gia trồng trọt, chăn nuôi phục vụ bữa ăn cho học sinh. Các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, văn hóa truyền thống, trò chơi dân gian cũng được chú trọng.

Điều đó cho thấy bài toán của giáo dục vùng khó không chỉ là “có trường để học”, mà là tạo ra một môi trường giáo dục đủ đầy.

Ở Hoàng Su Phì, năm học 2025-2026, toàn xã có 11 cơ sở giáo dục với 3.887 học sinh và 320 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. 100% nhóm, lớp thực hiện dạy học 2 buổi/ngày; 136 nhóm, lớp tổ chức bán trú và ăn trưa. Công tác duy trì sĩ số, huy động học sinh đến trường tiếp tục được địa phương xác định là nhiệm vụ quan trọng.

Sau sắp xếp, Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Hoàng Su Phì được tổ chức theo mô hình trường đa cơ sở, gồm trường chính và các phân hiệu. Đây là một hướng tổ chức phù hợp với địa bàn rộng, dân cư phân tán và điều kiện đi lại còn khó khăn.

Từ thực tế Quản Bạ, Hoàng Su Phì đến các xã biên giới, có thể thấy nhu cầu của người thụ hưởng ngày càng rõ, học sinh cần một môi trường học tập thuận lợi; phụ huynh cần sự an tâm; giáo viên cần điều kiện để tổ chức dạy học và chăm sóc học sinh; chính quyền cần một mô hình giáo dục góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương.

Ở Tuyên Quang 17 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được đầu tư xây dựng. Giai đoạn 1 có 6 trường tại Minh Tân, Pà Vầy Sủ, Phố Bảng, Sơn Vĩ, Thanh Thủy và Xín Mần. Năm học 2026-2027, 6 trường tuyển gần 7.000 học sinh, trong đó hơn 5.600 em ở nội trú.

Theo ông Vi Quang Ngọc, Chủ tịch UBND xã Minh Tân, công trình trường nội trú liên cấp Minh Tân có tổng mức đầu tư hơn 251 tỷ đồng, đáp ứng nhu cầu học tập và sinh hoạt cho hơn 1.500 học sinh. Ông đánh giá công trình sẽ tạo bước chuyển quan trọng về điều kiện giáo dục, giúp học sinh vùng cao được học tập, rèn luyện trong môi trường tốt hơn và tạo động lực phát triển lâu dài cho khu vực biên giới.