Chọn nghề thời AI, người trẻ cần gì ngoài kỹ năng chuyên môn?

Báo Giáo dục và Thời đại vừa phát động cuộc thi trực tuyến “Chọn nghề, chọn tương lai” năm 2026. Theo nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Tổ chức, lựa chọn nghề nghiệp là quyết định quan trọng với tương lai mỗi người. Để lựa chọn đúng, người học cần hiểu bản thân, hiểu nghề, nắm được những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, phẩm chất, điều kiện học tập và triển vọng việc làm.

Cuộc thi không chỉ khuyến khích người học, nhà giáo, cán bộ tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chia sẻ trải nghiệm học tập, giảng dạy và công tác, mà còn hướng tới những câu chuyện chân thực về hành trình lựa chọn, theo đuổi và làm chủ nghề nghiệp.

Phát biểu tại lễ phát động, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh chọn nghề là quyết định quan trọng đối với mỗi người trẻ. Để lựa chọn phù hợp, thanh niên cần hiểu rõ năng lực, sở trường của bản thân, chủ động tìm hiểu nghề, trải nghiệm môi trường làm việc, đối chiếu thông tin thị trường lao động và xác định con đường học tập phù hợp.

Báo Giáo dục và Thời đại vừa phát động cuộc thi trực tuyến “Chọn nghề, chọn tương lai” năm 2026.

Theo ông Đạm, giáo dục nghề nghiệp cần gắn chặt với việc làm và sinh kế của người học. Muốn vậy, cần xây dựng hệ sinh thái kết nối cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, tổ chức dịch vụ việc làm, chính quyền địa phương, gia đình và cộng đồng. Thông tin thị trường lao động cần định hướng đào tạo; doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tổ chức thực hành, đánh giá kỹ năng; các dịch vụ việc làm hỗ trợ người học chuyển tiếp từ nhà trường sang thị trường lao động.

Trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế xanh phát triển nhanh, kỹ năng nghề cần đi cùng năng lực số, khả năng sử dụng AI có trách nhiệm, tư duy giải quyết vấn đề, sáng tạo, giao tiếp, hợp tác và học tập suốt đời. Chất lượng giáo dục nghề nghiệp cần được nhìn nhận từ năng lực làm việc thực chất và cơ hội phát triển của người học.

Đánh giá cao hình thức dự thi bằng video, ông Đạm cho rằng sức thuyết phục của tác phẩm nằm ở trải nghiệm chân thực. Những câu chuyện về giờ thực hành, sản phẩm do học sinh làm ra hay hành trình trưởng thành của người học nghề đều có thể giúp công chúng hiểu rõ hơn về công việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Cuộc thi năm nay tập trung vào 3 nhóm ngành: Công nghệ số và sáng tạo số; kỹ thuật, công nghệ và sản xuất xanh - thông minh; dịch vụ hiện đại và chăm sóc con người. Tác phẩm dự thi là các video ngắn phản ánh góc nhìn, trải nghiệm thực tế của người học, nhà giáo và cán bộ tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Ban Tổ chức khuyến khích những tác phẩm phản ánh mối liên hệ giữa đào tạo nghề với chuyển dịch cơ cấu lao động, phát triển kinh tế nông thôn, giảm nghèo đa chiều và xây dựng nông thôn mới. Các mô hình hiệu quả, nhân vật vượt khó tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và hải đảo được ưu tiên tôn vinh.

Tác giả được sử dụng đồ họa và công cụ AI để hỗ trợ kỹ thuật nhưng phải khai báo rõ; không được sử dụng AI để giả mạo người thật, thông tin hoặc số liệu.

Thời gian nhận tác phẩm kéo dài từ ngày phát động đến hết ngày 30/11/2026. Sau vòng sơ tuyển, 30 video xuất sắc được đưa vào bình chọn trực tuyến. 9 tác phẩm hàng đầu, gồm 3 tác phẩm ở mỗi nhóm ngành, sẽ bước vào vòng chung kết hùng biện trực tiếp tại Hà Nội. Ban Tổ chức trao các giải Nhất, Nhì, Ba cùng những giải phụ cho tác phẩm xuất sắc.