Chống khai thác IUU: Quảng Trị chuyển đổi tàu cá theo hướng khai thác bền vững, Hà Tĩnh 'tăng tốc'

Quảng Trị hành động thực chất để gỡ “thẻ vàng” IUU

UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án "Chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái" trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhằm từng bước cơ cấu lại đội tàu khai thác thủy sản theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường.

Theo đó, trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu chuyển đổi hơn 770 tàu cá đang khai thác bằng các nghề có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến nguồn lợi và môi trường sinh thái biển sang các nghề khai thác ít tác động hơn, hoặc chuyển sang hoạt động trong các lĩnh vực khác phù hợp.

Cụ thể, tỉnh Quảng Trị sẽ chuyển đổi 500 tàu cá hoạt động ở vùng ven bờ (có chiều dài tàu từ 6m đến dưới 12m); 86 tàu hoạt động vùng lộng (từ 12m đến dưới 15m); 85 tàu hoạt động vùng khơi (từ 15m trở lên). Đồng thời dự kiến giải bản (chấm dứt hoạt động, tháo dỡ) khoảng 100 tàu cá không còn đủ điều kiện hoạt động hoặc hiệu quả khai thác thấp.

Mục tiêu của Đề án nhằm chuyển đổi các nghề khai thác có tác động lớn đến nguồn lợi thủy sản, môi trường và hệ sinh thái sang các nghề khai thác thân thiện, bền vững hơn, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động của đội tàu cá, bảo đảm 100% số ngư dân chuyển đổi nghề có việc làm và thu nhập ổn định, góp phần ngăn chặn từ gốc khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Để thực hiện Đề án, tỉnh Quảng Trị sẽ rà soát, phân loại tàu cá hoạt động nghề lưới kéo và lưới rê thu ngừ theo tuổi tàu, kích thước và khả năng hoạt động, nhằm cắt giảm hoặc chuyển đổi sang các nghề khác theo lộ trình. Các lực lượng chức năng cũng sẽ tăng cường kiểm soát hạn ngạch giấy phép khai thác đối với nhóm tàu khai thác, xử lý nghiêm các trường hợp tàu cá không có giấy phép hoặc hoạt động không đúng nội dung giấy phép; kiểm soát chặt sản lượng khai thác nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Hiện tỉnh Quảng Trị có khoảng 4.650 tàu thuyền khai thác thủy sản. Tỷ lệ tàu thuyền khai thác bằng các nghề có nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường như lưới kéo, lưới rê chiếm hơn 55%. Tàu có chiều dài dưới 12m hoạt động tại vùng ven bờ chiếm khoảng 70% tổng số tàu cá toàn tỉnh. Áp lực khai thác quá lớn tập trung tại vùng ven bờ đang khiến nguồn lợi thủy sản có dấu hiệu suy giảm nghiêm trọng.

Việc triển khai đề án có ý nghĩa quan trọng trong việc tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng bền vững, góp phần bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái biển. Đây cũng là giải pháp căn cơ nhằm ổn định sinh kế lâu dài cho ngư dân, giảm phụ thuộc vào khai thác ven bờ, từng bước chuyển dịch lao động sang các ngành nghề phù hợp hơn như nuôi trồng thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá hoặc các lĩnh vực kinh tế biển khác.

Hà Tĩnh: Giám sát 100% sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng

Ngày 2/2, Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) do ông Nguyễn Quang Hùng - Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư làm Trưởng đoàn đã đi kiểm tra thực tế công tác tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU và việc triển khai các khuyến nghị của EC tại Cảng cá Cửa Sót, thuộc địa bàn xã Lộc Hà.

Tại buổi kiểm tra, đoàn đã được nghe đại diện Ban Quản lý các cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Hà Tĩnh thông tin về các hoạt động, kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Theo đó, Hà Tĩnh hiện có 3 cảng cá và 4 khu neo đậu tránh trú bão tàu cá. Từ năm 2025 đến nay, tổng số tàu thuyền cập cảng là 6.935 lượt, thu nhận 6.935 nhật ký khai thác và báo cáo khai thác; giám sát 100% sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng; cập nhật đầy đủ dữ liệu lên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia Vnfishbase và các phần mềm quản lý liên quan.

Ban Quản lý Các cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Hà Tĩnh đã bố trí lực lượng trực 24/7 tại các cảng, thực hiện kiểm tra, kiểm soát tàu cá ra vào cảng; thu nhận nhật ký, báo cáo khai thác; giám sát, xác nhận sản lượng thủy sản qua cảng theo đúng quy định. Song song với đó, các ngành, đơn vị liên quan đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử eCDT với 3.658 lượt yêu cầu xuất cảng và 3.418 lượt yêu cầu cập cảng được xử lý qua hệ thống.

Tuy nhiên, hiện nay, lực lượng cán bộ tại các cảng cá còn mỏng, phải thực hiện nhiều nhiệm vụ kiêm nhiệm nên phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả công tác kiểm tra, kiểm soát tàu cá. Tình trạng bồi lắng luồng lạch tại các cảng cá và khu neo đậu diễn ra nghiêm trọng, gây khó khăn cho việc kiểm tra, kiểm soát và làm thủ tục xuất, nhập cảng. Ngoài ra, do lực lượng nhân sự còn thiếu, việc sắp xếp, bố trí cán bộ tham gia kiểm tra, kiểm soát và thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU tại các cảng cá gặp nhiều khó khăn.

Trong chuyến công tác này, đoàn tập trung kiểm tra các hồ sơ, thủ tục liên quan đến công tác quản lý, kiểm soát tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; kiểm tra hoạt động giám sát tàu cá tại cảng cá, tàu cá hoạt động trên biển qua hệ thống VMS; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, nhật ký khai thác, báo cáo khai thác; tàu cá vi phạm quy định về VMS, tàu cá vượt ranh giới được phép khai thác thủy sản trên biển, tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; công tác xử lý, xử phạt vi phạm hành chính về khai thác IUU...

Sau buổi kiểm tra tại Cảng cá Cửa Sót, đoàn công tác Bộ NN&MT tiếp tục làm việc với Ban Chỉ đạo IUU tỉnh và Sở NN&MT Hà Tĩnh để đánh giá toàn diện công tác chống khai thác IUU, làm rõ các tồn tại và đề ra giải pháp khắc phục nhằm thực hiện các khuyến nghị của EC.

(tổng hợp)

Phan Mích