Chống xâm nhập mặn tại khu vực ven biển đồng bằng sông Hồng

PGS.TS. Nguyễn Hữu Duy đang khảo sát đo độ mặn tại tỉnh Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên) vào năm 2025.

Trước tình trạng xâm nhập mặn ngày càng diễn biến khó lường, đe dọa sinh kế của người dân tại các khu vực ven biển đồng bằng sông Hồng, Quỹ VinFuture vừa phối hợp với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) triển khai dự án “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng”.

Dự án hướng tới xây dựng hệ thống giám sát và dự báo tích hợp đa công nghệ: từ các mô hình vật lý, mô hình trí tuệ nhân tạo (Machine Learning, Deep Learning) đến dữ liệu viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) và mạng lưới cảm biến IoT.

Theo nhóm nghiên cứu, toàn bộ dữ liệu đa nguồn sẽ được đồng bộ trên nền tảng không gian- thời gian DataCube. Khi kết hợp cùng mô hình vật lý, mô hình trí tuệ nhân tạo, viễn thám, IoT và hệ thống WebGIS, nền tảng tạo ra bản đồ số giúp theo dõi và đưa ra các cảnh báo xâm nhập mặn ở mức gần thời gian thực nhất.

Đây là công cụ then chốt giúp các địa phương chủ động ứng phó, bảo vệ sản xuất nông nghiệp trước các tác động tiêu cực của môi trường.

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội và Quỹ VinFuture hợp tác triển khai Dự án “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng”

Cụ thể, nền tảng sẽ cung cấp khả năng cảnh báo sớm tình trạng xâm nhập mặn trước từ 1- 5 ngày. Khoảng “thời gian vàng” này giúp nông dân ven biển chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, lên phương án tích trữ và quản lý nguồn nước, từ đó giảm thiểu tối đa thiệt hại kinh tế do thiên tai gây ra.

Dự án dự kiến sẽ được triển khai trong 2 năm với sự phối hợp của các tổ chức trong và ngoài nước như: Trường Đại học Thủy Lợi (Việt Nam), Viện Khoa học Tài nguyên nước (Việt Nam), Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), Đại học Edinburgh (Scotland).

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng dự án sẽ trở thành “lá chắn số” giúp nông dân các tỉnh ven biển chủ động động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ sinh kế trước nguy cơ xâm nhập mặn; đồng thời đặt nền móng để chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, thích nghi bền vững với biến đổi khí hậu.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Duy, Phó Trưởng Bộ môn Địa nhân văn và Quy hoạch, Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Chủ nhiệm dự án) cho biết sự hỗ trợ từ quỹ giúp triển khai dự án ngoài thực địa thuận lợi hơn và có thể mở rộng phạm vi ứng dụng. Điều quan trọng hơn, sự kết nối, lan tỏa từ quỹ sẽ góp phần đưa các kết quả nghiên cứu đến gần hơn với người dân, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, từ đó nâng cao tác động xã hội của dự án và thúc đẩy nông nghiệp xanh một cách nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Sự hợp tác, hỗ trợ này được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến cánh đồng. Thay vì những số liệu thô cứng, hệ thống tập trung chuyển hóa dữ liệu thành các khuyến cáo dễ hiểu, giúp người dân ứng dụng trực tiếp vào sản xuất.

TS. Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture kỳ vọng dự án sẽ không chỉ nâng cao năng lực giám sát, dự báo xâm nhập mặn mà còn hỗ trợ thiết thực cho người dân và cơ quan quản lý trong việc ra quyết định, qua đó thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.