'Chốt chặn' lương tâm

Chân gà rút xương đông lạnh không rõ nguồn gốc, xuất xứ đã được lực lượng chức năng phát hiện, thu giữ. Ảnh T.L

Những tưởng câu chuyện này "biết rồi, khổ lắm, nói mãi", là chuyện muôn năm cũ. Nhưng không, những vụ việc vừa bị phanh phui gần đây, từ thịt heo nhiễm dịch trà trộn vào pate, nội tạng thối được "phù phép", cho đến những dây chuyền sản xuất sữa giả quy mô lớn đã khiến nỗi ám ảnh ấy hiện hữu, chực chờ trên mâm cơm của hàng triệu gia đình.

Đọc tin tức những ngày này mấy ai không ngẫm ngợi. Hàng tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc bị thu giữ, những kho lạnh đầy ắp hàng trôi nổi chờ tuồn ra chợ. Đáng sợ hơn, nỗi bất an đã len lỏi vào cả những nơi ngỡ là an toàn nhất. Nhiều thương hiệu dùng cái mác "uy tín lâu năm" để tạo ra một tấm bình phong che mắt sự kiểm tra.

Trong khi đó, cơ chế "tự công bố - hậu kiểm" hiện tại vốn sinh ra với mục đích để cởi trói cho doanh nghiệp vô tình lại trở thành kẽ hở cho kẻ gian luồn lách. Khi hậu kiểm chỉ là "cưỡi ngựa xem hoa", thì khoản tiền phạt cỏn con chỉ được xem là "chi phí kinh doanh" để đổi lấy siêu lợi nhuận.

Trong bối cảnh nhá nhem vàng thau lẫn lộn ấy, những thông tin về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được Bộ Y tế hoàn thiện với 11 chương, 55 điều được người dân trông đợi.

Một trong những điểm đáng chú ý của lần sửa đổi này là sự thay đổi trong tư duy quản lý: Không còn áp dụng "cào bằng" mà chuyển sang kiểm soát dựa trên mức độ nguy cơ. Việc phân loại thực phẩm đóng gói sẵn theo ba mức "cao - trung bình - thấp" là bước đi cần thiết để lọc rửa thị trường.

Đặc biệt, với nhóm nguy cơ cao, quy định buộc phải đăng ký lưu hành và chịu thẩm định trước khi ra thị trường được xem là tái lập lại "chốt chặn kỹ thuật", thứ mà bấy lâu nay chúng ta đã lơi lỏng.

Hơn thế nữa, công tác hậu kiểm sẽ không còn mang tính hình thức, may rủi. Việc thiết kế ba cấp độ kiểm tra "chặt, thường và giảm" dựa trên lịch sử tuân thủ sẽ buộc doanh nghiệp phải giữ mình liên tục nếu không muốn bị đưa vào "danh sách đen". Những chế tài mạnh như thu hồi sản phẩm, tạm dừng thủ tục hành chính... cũng sẽ là những đòn giáng trực diện vào túi tiền và sự tồn vong của doanh nghiệp làm ăn gian dối.

Tuy nhiên, trong khi chờ luật mới được thông qua và thực sự đi vào cuộc sống, chúng ta vẫn phải đối mặt với thực tế ngổn ngang của mùa Tết này.

Kinh doanh thực phẩm là nghề liên quan trực tiếp đến sinh mệnh con người. Mâm cơm ngày Tết không chỉ là chuyện ăn uống, đó còn là văn hóa, là tâm linh dâng lên tổ tiên. Mong rằng bên cạnh sự nỗ lực của các cơ quan chức năng, thì hơn hết, mỗi người kinh doanh hãy tự vấn lại mình. Bởi lẽ, luật pháp là rào chắn cứng, nhưng chốt chặn cuối cùng và quan trọng nhất vẫn nằm ở hai chữ "lương tâm".

Tĩnh Nguyên