Chốt mức phạt tới 200 triệu đồng với vi phạm về tài sản mã hóa

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa tại Việt Nam. Đây là bước đi quan trọng nhằm quản lý thị trường thí điểm theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026.

Về mức phạt tiền, Nghị định quy định tối đa là 200.000.000 đồng đối với tổ chức và 100.000.000 đồng đối với cá nhân. Trong các trường hợp cá nhân có cùng hành vi vi phạm như tổ chức, mức phạt sẽ bằng một nửa mức phạt áp dụng cho tổ chức.

Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa tại Việt Nam có hiệu lực từ ngày 1/9.

Đối với hoạt động chào bán và phát hành, tổ chức phát hành tài sản mã hóa vi phạm quy định về sở hữu nước ngoài sẽ bị phạt từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng. Mức phạt tăng lên từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng nếu tổ chức cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ hoặc gây hiểu lầm. Đặc biệt, mức phạt cao nhất từ 150.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng áp dụng cho các hành vi chào bán sai đối tượng, không đáp ứng đủ điều kiện phát hành, không công bố Bản cáo bạch hoặc thực hiện sai lệch so với thông tin đã công bố.

Lĩnh vực tổ chức thị trường và quảng cáo cũng được siết chặt với mức phạt từ 180.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng cho hành vi cung cấp dịch vụ hoặc quảng cáo, tiếp thị tài sản mã hóa khi chưa được cấp giấy phép. Đối với nhà đầu tư trong nước, việc giao dịch không thông qua tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép có thể bị phạt đến 50.000.000 đồng. Nếu giao dịch các tài sản mã hóa vốn chỉ được phép phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài, mức phạt sẽ từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

Nghị định cũng chú trọng bảo mật và định danh khi quy định phạt đến 70.000.000 đồng cho tổ chức không xác minh danh tính nhà đầu tư và phạt đến 200.000.000 đồng cho các hành vi xâm phạm trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản tài sản mã hóa.

Động thái pháp lý này diễn ra trong bối cảnh mã hóa tài sản thực (RWA) đang là xu hướng toàn cầu. Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, RWA giúp khơi thông các nguồn lực tiềm năng cho hạ tầng và đổi mới sáng tạo. Dẫn chứng từ Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam cho thấy quy mô thị trường RWA đã tăng vọt từ 6 tỷ USD lên hơn 34 tỷ USD chỉ trong 16 tháng tính đến đầu năm 2025, với dòng vốn tăng trưởng tới 300%.

Tuy nhiên, đi kèm với tiềm năng là rủi ro an ninh mạng và tội phạm tài chính. Số liệu từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) chỉ ra rằng từ năm 2020 đến đầu năm 2026, các vụ tấn công mạng gây thiệt hại gần 13,8 tỷ USD trên toàn thế giới. Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng, Cục C03 cảnh báo tội phạm đang lợi dụng tài sản mã hóa để rửa tiền qua dịch vụ MIXER, chia nhỏ giao dịch hoặc lập công ty vỏ bọc. Điển hình là chuyên án rửa tiền 777pay và vụ án tại Quảng Nam khi đối tượng Lâm Thị Ngọc Loan giúp quy đổi hơn 8.000 tỷ đồng bất chính sang tài sản mã hóa.

Để ngăn chặn tình trạng này, Ngân hàng Nhà nước đang đề xuất bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo trong Luật Phòng, chống rửa tiền. Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, việc đưa dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo là yêu cầu cấp bách nhằm đáp ứng các chuẩn mực quốc tế của FATF. Dự thảo xác định cụ thể 15 dấu hiệu đáng ngờ để các cơ quan chức năng có căn cứ xử lý dòng tiền bất hợp pháp.

Các dấu hiệu này bao gồm việc khách hàng chia nhỏ giao dịch để nằm dưới ngưỡng phải báo cáo hoặc thực hiện nạp và rút tài sản liên tiếp ngay sau khi mở tài khoản. Cơ quan quản lý cũng đặc biệt lưu ý đến các giao dịch chuyển tài sản tới vùng lãnh thổ có rủi ro cao về rửa tiền mà không có lý do hợp lý, hoặc sử dụng các công cụ ẩn danh và dịch vụ "trộn coin" để che giấu nguồn gốc tài sản.

Ngoài ra, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, diện đáng ngờ còn bao gồm các trường hợp chuyển đổi tài sản mã hóa liên tục sang tiền pháp định ngay cả khi giá bất lợi, hoặc nhiều ví cùng đổ tài sản về một địa chỉ trong thời gian ngắn. Những giao dịch liên quan đến các nền tảng chưa được cấp phép, các đợt phát hành thiếu minh bạch hoặc khách hàng từ chối giải trình nguồn gốc tài sản đều được xếp vào nhóm cần giám sát chặt chẽ.

Theo các chuyên gia, việc phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong thanh tra, giám sát được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Như bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước ) nhận định, hiệu quả thực thi pháp luật sẽ là minh chứng quan trọng nhất để Việt Nam đáp ứng các chuẩn mực quốc tế của FATF và bảo vệ sự phát triển bền vững của thị trường tài chính số.