Chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội trên không gian mạng

Chiến sĩ Tiểu đoàn Huấn luyện - Cơ động tham quan phòng truyền thống Bộ đội Biên phòng thành phố Huế. Ảnh: Võ Tiến

Yêu cầu mới trong bảo vệ trận địa tư tưởng của Quân đội

Không gian mạng ngày càng gắn chặt với các lĩnh vực đời sống xã hội, trở thành môi trường quan trọng đối với quốc phòng, an ninh và công tác tư tưởng. Đại hội XIII của Đảng yêu cầu triển khai đồng bộ Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, Chiến lược an ninh mạng quốc gia; nhấn mạnh công tác tư tưởng phải “nắm chắc, dự báo đúng, định hướng chính xác, xử lý đúng đắn, kịp thời các vấn đề tư tưởng”[1].

Đại hội XIV tiếp tục đề ra yêu cầu “giữ vững chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng”[2], bảo vệ an ninh mạng, an ninh dữ liệu; “chủ động nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình” và “không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống”[3]. Trước yêu cầu đó, công tác tư tưởng phải tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao tính chiến đấu, tính giáo dục, sức thuyết phục và hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị xác định nhiệm vụ tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đề ra phương châm “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả”, chuyển mạnh từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, kết hợp công tác tư tưởng trên không gian thực với không gian số.

Đối với Quân đội, đây là những định hướng quan trọng nhằm xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, duy trì sự thống nhất về ý chí và hành động, nâng cao bản lĩnh, khả năng nhận diện, đấu tranh với thông tin sai trái, thù địch của mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Nhận diện phương thức, thủ đoạn chống phá trên không gian mạng

Sự phát triển của công nghệ số đang làm xuất hiện những phương thức, thủ đoạn chống phá mới trên không gian mạng, đặt ra những thách thức mới đối với công tác tư tưởng trong Quân đội. Đáng chú ý, thông tin giả, nội dung giả mạo ngày càng khó nhận biết. Trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể tạo ra văn bản, hình ảnh, âm thanh, video có độ chân thực cao, thậm chí giả mạo hình ảnh, giọng nói của người có uy tín. Nếu thiếu kỹ năng kiểm chứng, cán bộ, chiến sĩ có thể nhầm lẫn giữa thông tin chính xác và nội dung giả mạo.

Cùng với đó, các đối tượng có thể sử dụng thông tin có thật nhưng cắt ghép, tách khỏi bối cảnh, bình luận phiến diện hoặc thổi phồng những hiện tượng cá biệt để xuyên tạc bản chất sự việc, gây hoài nghi và làm sai lệch nhận thức của người tiếp nhận. Thủ đoạn này khiến thông tin thật và giả đan xen, gây khó khăn cho việc nhận diện, kiểm chứng và định hướng dư luận.

Đặc biệt, việc cá nhân hóa nội dung dựa trên dữ liệu người dùng khiến thông tin được phân phối theo sở thích, hành vi của từng nhóm đối tượng. Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường giáo dục quân nhân trẻ kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin, nâng cao ý thức trách nhiệm khi tham gia mạng xã hội, đồng thời chủ động nắm bắt, định hướng tư tưởng cho bộ đội.

Trước những thách thức đó, Nghị quyết số 25-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức nắm bắt, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm tình hình tư tưởng; kết hợp nắm tình hình thực tiễn với phân tích dữ liệu số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn; chủ động cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, không để khoảng trống thông tin.

Chủ động giữ vững trận địa tư tưởng trong tình hình mới

Để giữ vững trận địa tư tưởng trước những phương thức, thủ đoạn chống phá mới, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân cần triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó chú trọng nâng cao năng lực dự báo, giáo dục chính trị, ứng dụng công nghệ và phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ. Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chính trị phải chủ động nắm chắc, dự báo và xử lý từ sớm những vấn đề tư tưởng nảy sinh. Các cơ quan, đơn vị cần thường xuyên theo dõi diễn biến tư tưởng của bộ đội, nhận diện những tác động tiêu cực từ môi trường truyền thông số, kịp thời phát hiện nguy cơ gây nhiễu loạn thông tin. Đồng thời, chuyển mạnh từ xử lý tình huống bị động sang chủ động dự báo, xây dựng phương án ứng phó phù hợp. Bên cạnh đó, các cơ quan, đơn vị tăng cường giáo dục chính trị gắn với nâng cao kiến thức, kỹ năng số cho cán bộ, chiến sĩ. Bản lĩnh chính trị phải được củng cố bằng nhận thức đúng đắn và khả năng tự kiểm chứng thông tin. Mỗi quân nhân cần biết đánh giá độ tin cậy của nguồn tin, nhận diện nội dung giả mạo, xuyên tạc, cắt ghép, có thái độ và cách ứng xử phù hợp trước thông tin chưa được xác thực.

Trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cần kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” làm nền tảng, “chống” phải kiên quyết, hiệu quả. Việc thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW không chỉ dừng lại ở phản bác quan điểm sai trái, mà còn phải nâng cao chất lượng thông tin chính thống, sức thuyết phục của công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị. Các cơ quan báo chí, truyền thông Quân đội cần đổi mới cách thể hiện, xây dựng sản phẩm ngắn gọn, trực quan, chính xác, phù hợp với từng đối tượng, nhất là quân nhân trẻ.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số trong phân tích, dự báo tình hình tư tưởng, phát hiện thông tin giả mạo, đánh giá mức độ lan truyền của những nội dung có nguy cơ tác động tiêu cực. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và trách nhiệm trực tiếp của cán bộ trong công tác tư tưởng.

Một yêu cầu quan trọng là tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, lực lượng trong và ngoài Quân đội. Cơ quan chính trị, lực lượng tác chiến không gian mạng, các cơ quan chức năng, báo chí Quân đội và đơn vị cơ sở cần duy trì cơ chế trao đổi, xử lý thông tin kịp thời, thống nhất, đúng chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền; tránh chồng chéo, bỏ sót hoặc chậm trễ khi xuất hiện những vấn đề phức tạp.

Đặc biệt, bảo vệ trận địa tư tưởng phải gắn chặt với xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đơn vị vững mạnh về chính trị. Các cấp ủy, chỉ huy cần quan tâm giải quyết kịp thời tâm tư, nguyện vọng chính đáng của bộ đội; củng cố đoàn kết nội bộ, giữ nghiêm kỷ luật, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Đây là cơ sở quan trọng để củng cố niềm tin, nâng cao khả năng nhận diện và chủ động đấu tranh với những thông tin sai trái, độc hại.

Giữ vững trận địa tư tưởng trên không gian mạng là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, đòi hỏi sự chủ động, phối hợp đồng bộ của các cơ quan, đơn vị và trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Kết hợp chặt chẽ giữa củng cố bản lĩnh chính trị, nâng cao hiệu quả định hướng thông tin và ứng dụng công nghệ phù hợp sẽ góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội, chủ động phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

Thiếu tá, Thạc sĩ Lê Khắc Sơn, Giảng viên Khoa Triết học Mác - Lênin, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

----------------------------------------------------------------

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, trang 181.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, trang 54.

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, trang 114-115.