Chủ động chăm sóc sức khỏe răng miệng cho học sinh

Học sinh Trường tiểu học Biên Hòa (phường Biên Hòa) được khám răng trong chương trình nha học đường.

Mô hình chăm sóc sức khỏe nha học đường theo hướng Trường - Trạm đang được thành phố triển khai sẽ góp phần giúp mỗi học sinh có một hàm răng chắc, khỏe.

Triển khai chương trình nha học đường

Chị Lê Hồng Duyên (ở phường Trảng Dài) cho biết: Ngay từ khi 3 tuổi, con gái tôi đã gặp các vấn đề về răng miệng. Bé có nhiều răng bị sâu, tôi không chủ quan là răng sữa rồi sẽ thay mà vẫn cho bé đi khám nha khoa. Tuy vậy, khi thay răng vĩnh viễn, tình trạng sức khỏe răng miệng của bé cũng không khá hơn, bé có nhiều răng bị sâu phải đi trám.

Tình trạng con gái của chị Duyên không phải là cá biệt. Theo số liệu của ngành y tế Đồng Nai, thành phố có khoảng 349 ngàn học sinh bậc tiểu học, trung bình mỗi em có từ 4-6 răng bị tổn thương. Tình trạng bệnh răng miệng, đặc biệt sâu răng là vấn đề cần được quan tâm. Một cơn đau răng có thể khiến trẻ mất ngủ, ăn uống khó khăn, giảm tập trung trong học tập. Nhưng phía sau những biểu hiện tưởng như đơn giản ấy có thể là những vấn đề răng miệng đã tiến triển trong thời gian dài.

Theo Sở Y tế, chăm sóc sức khỏe răng miệng cho học sinh là một trong những nội dung được đặt ra trong Kế hoạch tổ chức Chương trình chăm sóc sức khỏe nha học đường theo mô hình Trường - Trạm tại thành phố Đồng Nai năm 2026. Kế hoạch xác định mục tiêu tăng cường bảo vệ, nâng cao sức khỏe răng miệng; nâng cao kiến thức và thực hành vệ sinh răng miệng, phòng chống những bệnh thường gặp như: sâu răng, viêm lợi; đồng thời tổ chức truyền thông, giáo dục sức khỏe, khám, sàng lọc, tư vấn và phát hiện sớm bệnh lý răng miệng cho học sinh.

Điểm quan trọng của chương trình nha học đường là việc chăm sóc sức khỏe răng miệng cho học sinh không dừng lại ở một buổi khám mà các em được hướng dẫn hình thành và duy trì thói quen vệ sinh răng miệng đúng cách. Quá trình này có sự tham gia của cả nhà trường, trạm y tế và gia đình.

Ngày 25-9, Chương trình chăm sóc sức khỏe nha học đường theo mô hình Trường - Trạm được triển khai điểm tại Trường tiểu học Biên Hòa (phường Biên Hòa). Nội dung gồm: khám, tư vấn, sàng lọc miễn phí các bệnh lý răng miệng; hướng dẫn học sinh chải răng đúng cách và cấp phát một số vật dụng vệ sinh răng miệng cơ bản.

Không chỉ có hoạt động khám, chương trình còn đặt mục tiêu xây dựng năng lực chăm sóc lâu dài. Sau giai đoạn triển khai điểm, cán bộ y tế trường học và nhân viên y tế tại các trạm y tế xã, phường sẽ được đào tạo, tập huấn chuyên môn; đồng thời xây dựng quy chế phối hợp giữa trạm y tế và nhà trường trong lập hồ sơ quản lý sức khỏe răng miệng, khám định kỳ và xử trí ban đầu.

Phát huy hiệu quả liên kết trường - trạm

Với trẻ em, phòng bệnh răng miệng bắt đầu từ những việc rất gần gũi. Trẻ cần được hướng dẫn vệ sinh răng miệng đúng cách và duy trì thói quen đều đặn; phụ huynh cần quan tâm đến việc ăn uống, vệ sinh răng miệng của con và không nên đợi đến khi trẻ đau mới đưa đi kiểm tra.

Bác sĩ Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Thành phố Hồ Chí Minh nhập dữ liệu vào phần mềm quản lý nha học đường sau khi khám răng cho học sinh.

Ở góc độ nhà trường, giáo dục sức khỏe răng miệng cần được xem là một phần của giáo dục sức khỏe nói chung. Những kiến thức đơn giản nhưng được lặp lại thường xuyên sẽ giúp trẻ chuyển từ “biết” sang “làm”, từ đó hình thành hành vi có lợi cho sức khỏe.

Trong mô hình Trường - Trạm, vai trò của trạm y tế cũng được đặt ở vị trí chủ động hơn. Nhân lực y tế cơ sở tham gia chương trình không chỉ để hỗ trợ một đợt khám mà còn tiếp thu kinh nghiệm thực tiễn, từng bước hình thành năng lực vận hành mô hình tại địa bàn.

Phương châm của mô hình Trường - Trạm là: phát hiện sớm - can thiệp sớm - quản lý liên tục - theo dõi lâu dài. Đây cũng là một cách tiếp cận cần được duy trì trong chăm sóc sức khỏe học sinh. Bởi nếu chỉ phát hiện mà không được điều trị phù hợp và có cơ chế quản lý sau đó, việc khám sàng lọc khó tạo ra hiệu quả lâu dài. Vì vậy, trong mô hình Trường - Trạm, những học sinh khi khám sàng lọc sức khỏe răng miệng mà phát hiện bệnh lý nặng hoặc dị tật bẩm sinh về nha khoa sẽ được tiếp nhận, quản lý và điều trị hoặc chuyển tuyến chuyên khoa.

Theo định hướng của chương trình nha học đường, sau khi thực hiện xong tại trường điểm (Trường tiểu học Biên Hòa), ngành y tế sẽ đánh giá kết quả triển khai để làm cơ sở xây dựng kế hoạch nhận chuyển giao kỹ thuật từ Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương và chuẩn hóa các điều kiện vận hành mô hình liên kết Trường - Trạm, từ đó triển khai nhân rộng tại 100% trường tiểu học trên địa bàn thành phố. Việc kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả cũng được thực hiện định kỳ sau khi mô hình được vận hành trên diện rộng.

Điều này tạo ra một chuỗi chăm sóc có tính liên tục hơn. Nhà trường là nơi trẻ học tập, sinh hoạt hằng ngày nên thuận lợi cho việc truyền thông, hướng dẫn và phát hiện những dấu hiệu bất thường. Trạm y tế là đầu mối chăm sóc sức khỏe ban đầu, theo dõi và quản lý sức khỏe trên địa bàn. Khi cần thiết, các cơ sở chuyên khoa và bệnh viện tuyến trên hỗ trợ chuyên môn, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật hoặc tiếp nhận những trường hợp cần điều trị chuyên sâu. Gia đình tiếp tục duy trì thói quen chăm sóc răng miệng cho trẻ tại nhà.

Bác sĩ chuyên khoa II Đỗ Thị Nguyên, Giám đốc Sở Y tế cho biết: Song song với các hoạt động trước mắt, Sở Y tế đã tham mưu và đang hoàn thiện các nội dung để tiến tới xây dựng cơ chế, chính sách lâu dài về chăm sóc và điều trị dự phòng sức khỏe răng miệng cho học sinh tiểu học trên địa bàn. Đây là cơ sở quan trọng để công tác nha học đường được triển khai bài bản, đồng bộ và có khả năng bao phủ rộng hơn trong thời gian tới.